Sermaye piyasalarında artan jeopolitik risklerin etkisini sınırlamak amacıyla önemli bir adım atıldı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul pay piyasalarında açığa satış işlemlerini 5 iş günü süreyle durdurma kararı aldı. Karar, 2 Mart 2026 tarihinden başlayarak 6 Mart 2026 seans sonuna kadar geçerli olacak.
Aynı düzenleme kapsamında kredili işlemlerde uygulanan özkaynak koruma oranında da geçici esneklik sağlandı. Bu adımın, piyasalarda aşırı oynaklığın önüne geçmek ve yatırımcı güvenini desteklemek amacıyla hayata geçirildiği vurgulandı.
Açığa Satış Neden Yasaklandı?
Son dönemde bölgede artan jeopolitik gerginliklerin finansal varlık fiyatları üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor. SPK, sermaye piyasalarının güvenilir, şeffaf ve istikrarlı işleyişini sağlamak amacıyla geçici koruma mekanizmasını devreye aldı.
Açığa satış işlemleri, yatırımcıların sahip olmadıkları payları ödünç alarak satması ve fiyat düşüşünden kazanç elde etmeyi hedeflemesi anlamına geliyor. Ancak yüksek volatilite dönemlerinde bu işlemler, fiyat hareketlerini daha da sertleştirebiliyor. Bu nedenle geçici yasak, piyasadaki dalgalanmayı sınırlamayı hedefliyor.
Kararın Detayları
Aşağıdaki tabloda SPK’nın aldığı kararın temel başlıkları yer alıyor:
| Uygulama Başlığı | Detay | Süre |
|---|---|---|
| Açığa Satış Yasağı | Borsa İstanbul pay piyasalarında tüm açığa satış işlemleri yasaklandı | 02.03.2026 – 06.03.2026 (Seans sonu) |
| Gün İçi Pozisyonlar | Gün içinde açığa satış tuşuna basılmadan açılıp aynı gün kapatılan işlemler de yasak kapsamında | Geçici |
| Sorumluluk | Uygulamanın kontrol ve takibi yatırım kuruluşlarının sorumluluğunda | Süre boyunca |
| Özkaynak Oranı | Kredili işlemlerde asgari özkaynak oranı %35’ten %20’ye esnetildi | 06.03.2026 seans sonuna kadar |
Gün İçi İşlemler de Yasak Kapsamında
SPK kararında dikkat çeken bir diğer unsur ise “gün içi” işlemler oldu. Açığa satış tuşu kullanılmadan yapılan ve aynı gün içinde kapatılan pozisyonların da yasak kapsamında olduğu özellikle belirtildi. Böylece dolaylı yöntemlerle açığa satış yapılmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Bu uygulama, yatırımcıların teknik detaylar üzerinden yasağı aşmasını engelleyen net bir çerçeve sunuyor.
Kredili İşlemlerde Esneklik
Karar yalnızca açığa satışla sınırlı kalmadı. Kredili işlemlerde uygulanan özkaynak koruma oranı geçici olarak düşürüldü.
Normal şartlarda asgari %35 olarak uygulanan özkaynak oranı, aracı kurumların risk politikalarına uygun olması kaydıyla %20’ye kadar esnetilebilecek.
Bu düzenleme, yatırımcıların pozisyonlarını sürdürmesini kolaylaştırırken piyasadaki ani teminat tamamlama baskısını azaltmayı hedefliyor.
Hukuki Dayanak
SPK’nın aldığı karar, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun ilgili maddelerine dayanıyor. Kurul, sermaye piyasalarının güvenilir ve istikrarlı işleyişini sağlamak ve yatırımcı haklarını korumak amacıyla geçici tedbirler alma yetkisine sahip.
Bu tür uygulamalar geçmiş dönemlerde de olağanüstü piyasa koşullarında devreye alınmıştı. Özellikle yüksek belirsizlik dönemlerinde açığa satış kısıtlamaları, volatiliteyi sınırlayıcı bir araç olarak kullanılıyor.
Piyasalar Üzerindeki Olası Etkiler
Uzmanlara göre açığa satış yasağı kısa vadede:
-
Hisse senetlerinde satış baskısını sınırlayabilir
-
Volatiliteyi azaltabilir
-
Piyasa psikolojisini destekleyebilir
Ancak bazı analistler, açığa satışın fiyat keşfi açısından önemli bir mekanizma olduğuna da dikkat çekiyor. Bu nedenle yasağın geçici tutulması, piyasa dengesi açısından kritik görülüyor.
Bu süreçte yatırımcıların:
-
Açığa satış içeren tüm stratejileri gözden geçirmesi
-
Kredili işlem yapanların teminat durumlarını kontrol etmesi
-
Aracı kurum bilgilendirmelerini takip etmesi
-
Yüksek volatilite riskine karşı portföy dağılımını gözden geçirmesi
önem taşıyor.
Kararın 6 Mart 2026 seans sonuna kadar yürürlükte kalacağı belirtildi. Sonrasında piyasa koşullarına göre yeni bir değerlendirme yapılabileceği ifade ediliyor.