Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), makrofinansal istikrarı güçlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini artırmak amacıyla zorunlu karşılık oranlarında önemli değişikliklere gitti. “Makroihtiyati Çerçeveye İlişkin Basın Duyurusu” kapsamında yapılan düzenlemeler, 24 Ocak 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Merkez Bankası, Türk Lirası cinsi yurt dışı repo işlemleriyle sağlanan fonlar ve yurt dışından kullanılan krediler için zorunlu karşılık oranlarını 2 puan artırdı. Böylece kısa vadeli dış TL borçlanmalarına yönelik sıkılaştırma daha da güçlendirilmiş oldu.
Yurt Dışı TL Borçlanmalarında Yeni Zorunlu Karşılık Oranları
| Vade | Eski Oran | Yeni Oran |
|---|---|---|
| 1 aya kadar | %18 | %20 |
| 3 aya kadar | %14 | %16 |
| 1 yıla kadar | %12 | %14 |
Bu artışla birlikte TCMB, kısa vadeli dış kaynaklı TL borçlanmanın cazibesini azaltarak finansal istikrarı desteklemeyi hedefliyor.
Ayrıca, bir yıla kadar vadeli yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonu ve yurt dışı merkeze olan yükümlülükler için zorunlu karşılık oranı da %14 seviyesine çıkarıldı.
Kur/Fiyat Koruma Destekli Hesaplara Yeni Oranlar
Resmi Gazete’de yayımlanan “Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ” ile birlikte, kur ve fiyat koruma mekanizmasına bağlı hesaplara uygulanan zorunlu karşılık oranları da yeniden belirlendi.
| Hesap Türü | Zorunlu Karşılık Oranı |
|---|---|
| 6 aya kadar vadeli kur/fiyat korumalı hesaplar | %40 |
| 1 yıla kadar vadeli kur/fiyat korumalı hesaplar | %22 |
| 1 yıl ve üzeri vadeli kur/fiyat korumalı hesaplar | %22 |
Bu oranlar, TL’nin cazibesini artırmaya yönelik araçların daha kontrollü biçimde yönetilmesini amaçlıyor.
Enflasyona Endeksli Hesaplarda Oran %10
Tebliğ kapsamında, TÜFE, ÜFE ve Türk lirası gecelik referans faiz oranı (TLREF) endeksine bağlı olarak değişken faiz uygulanan hesaplar için zorunlu karşılık oranı %10 olarak belirlendi.
Bu düzenleme, enflasyon ve faiz göstergelerine endeksli ürünlerin sistem içindeki ağırlığının dengelenmesini hedefliyor.
Bankaların Diğer Yükümlülüklerine Uygulanan Oranlar
| Yükümlülük Türü | Zorunlu Karşılık Oranı |
|---|---|
| 1 yıla kadar vadeli diğer yükümlülükler | %8 |
| 3 yıla kadar vadeli diğer yükümlülükler | %5,5 |
| 3 yıldan uzun vadeli yükümlülükler | %3 |
Ayrıca, kalkınma ve yatırım bankalarının 1 yıldan uzun vadeli ihraç ettiği menkul kıymetler için zorunlu karşılık oranı %0 olarak belirlendi. Bu adım, uzun vadeli ve üretken finansmanı teşvik eden bir unsur olarak öne çıkıyor.
Yurt Dışı Repo ve Krediler İçin Tebliğde Belirlenen Oranlar
| Vade | Zorunlu Karşılık Oranı |
|---|---|
| 1 aya kadar | %20 |
| 3 aya kadar | %14 |
Ayrıca, bankaların vadesiz yurt dışı bankalar mevduatı/katılım fonlarından ana ortaklığa ait olanlar için zorunlu karşılık oranı %0 olarak belirlendi.
Düzenlemenin Amacı Ne?
TCMB, bu adımlarla birlikte:
-
Kısa vadeli dış TL borçlanmasını sınırlamayı
-
Parasal sıkılaştırmayı güçlendirmeyi
-
TL likiditesini daha sağlıklı yönetmeyi
-
Makrofinansal istikrarı kalıcı hale getirmeyi
-
Parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini artırmayı
hedefliyor.
Uzmanlara göre bu düzenleme, Merkez Bankası’nın enflasyonla mücadele ve finansal istikrar konusundaki kararlılığının güçlü bir göstergesi olarak okunuyor.
Özet Tablo
| Başlık | Yeni Düzenleme |
|---|---|
| Yurt dışı TL repo ve kredi (1 aya kadar) | %20 |
| Yurt dışı TL repo ve kredi (3 aya kadar) | %16 |
| Yurt dışı TL repo ve kredi (1 yıla kadar) | %14 |
| Kur/fiyat korumalı hesap (6 aya kadar) | %40 |
| Kur/fiyat korumalı hesap (1 yıl ve üzeri) | %22 |
| TÜFE-ÜFE-TLREF endeksli hesaplar | %10 |
| 1 yıla kadar diğer yükümlülükler | %8 |
| 3 yıla kadar diğer yükümlülükler | %5,5 |
| 3 yıl üzeri yükümlülükler | %3 |