Türkiye’de konut politikalarında uzun vadeli yeni bir döneme girilmesi planlanıyor. Dar gelirli ailelerin güvenli ve nitelikli konuta erişimini artırmayı amaçlayan yeni sosyal konut modeli kapsamında, önümüzdeki 25 yılda her yıl 100 bin olmak üzere toplam 2,5 milyon vatandaşın ev sahibi yapılması hedefleniyor. Bunun yanında 500 bin kiralık sosyal konutun hayata geçirilmesi ve “Yarısı Bizden” modelinin 81 ile yaygınlaştırılması planlanıyor.
Yeni dönemde konut politikalarının yalnızca vatandaşları ev sahibi yapmaya odaklanmayacağı; kiralık sosyal konut, kentsel dönüşüm, gençlerin konuta erişimi ve güvenli şehirleşme gibi başlıkların da birlikte ele alınacağı belirtiliyor.
Özellikle dar ve orta gelir grubunun artan barınma maliyetleri karşısında desteklenmesi, uzun vadeli konut politikasının temel başlıklarından birini oluşturacak.
Her yıl 100 bin vatandaşın ev sahibi olması hedefleniyor
Planlamanın en dikkat çekici başlıklarından biri uzun vadeli sosyal konut finansman modeli olacak.
Önümüzdeki 25 yıllık dönemde sistemin kesintisiz şekilde uygulanması halinde her yıl 100 bin vatandaşın konuta erişiminin sağlanması ve toplamda 2 milyon 500 bin kişinin ev sahibi yapılması hedefleniyor.
Yeni dönemin konut hedefleri
| Başlık | Hedef |
|---|---|
| Sosyal konut finansman modeli | 25 yıl |
| Yıllık ev sahibi yapılması hedeflenen vatandaş | 100 bin |
| 25 yıllık toplam hedef | 2,5 milyon kişi |
| Kiralık sosyal konut | 500 bin |
| Yarısı Bizden kapsamı | 81 il |
| Yıllık kentsel dönüşüm hedefi | 150 bin bağımsız bölüm |
Modelin özellikle konut satın alma imkânı sınırlı olan dar gelirli hanelerin finansmana erişimini kolaylaştırması amaçlanıyor.
Uygulanacak reform paketinin ihtiyaçlara ve ekonomik koşullara göre yeniden değerlendirilerek vatandaş lehine geliştirilebilmesi de planlamanın önemli unsurları arasında bulunuyor.
500 bin kiralık sosyal konut geliyor
Yeni konut politikasında mülkiyet kadar uygun maliyetli kiralık konuta erişim de önemli bir yer tutacak.
Başta İstanbul olmak üzere Türkiye genelinde toplam 500 bin kiralık sosyal konutun hayata geçirilmesi planlanıyor. Bu modelle özellikle konut satın alma imkânı bulunmayan dar ve orta gelirli hanelerin barınma giderlerinin azaltılması hedefleniyor.
Kiralık sosyal konutların yaygınlaştırılması, son yıllarda hane bütçeleri üzerinde önemli bir baskı oluşturan kira giderlerine karşı uzun vadeli bir konut arzı oluşturması açısından da önem taşıyor.
Böylece sosyal konut politikasının yalnızca “ev sahibi olma” üzerinden değil, vatandaşların gelir düzeylerine uygun koşullarda barınabilmesi üzerinden de şekillendirilmesi öngörülüyor.
“Yarısı Bizden” 81 ile yayılacak
Konut politikasının bir diğer önemli ayağını kentsel dönüşüm oluşturacak.
İstanbul’da uygulanan “Yarısı Bizden” modelinin 81 ile yaygınlaştırılması ve Türkiye genelinde her yıl 150 bin bağımsız bölümün kentsel dönüşüm kapsamına alınması hedefleniyor.
Bu hedefin kesintisiz sürdürülmesi durumunda dönüşüm sürecinin Türkiye’nin mevcut yapı stokunun yenilenmesinde önemli bir rol üstlenmesi bekleniyor.
Kentsel dönüşüm politikası ise yalnızca eski veya riskli binaların yıkılıp yeniden yapılması şeklinde ele alınmayacak.
Kentsel dönüşümde mahalle ölçeği öne çıkacak
Yeni yaklaşımda güvenli konutların yanında altyapı, sosyal donatı alanları ve mahalle yaşamının da dönüşüm sürecinin bir parçası olması amaçlanıyor.
Bu kapsamda kentsel dönüşümün;
- güvenli ve nitelikli konut,
- güçlü altyapı,
- sosyal donatı alanları,
- yaşanabilir mahalleler,
- mevcut sosyal dokunun korunması
gibi unsurları birlikte kapsayan daha geniş bir şehircilik politikası olarak uygulanması planlanıyor.
Böylece dönüşümün yalnızca yapı güvenliği sağlaması değil, bulunduğu bölgenin yaşam kalitesini de yükseltmesi hedefleniyor.
Genç çiftlerin konuta erişimine yeni destekler
Uzun vadeli sosyal konut politikasının önemli hedef gruplarından birini de gençler oluşturacak.
Özellikle evlilik hazırlığındaki gençlerin karşı karşıya kaldığı konut ve barınma maliyetlerinin aile kurma kararlarını zorlaştırmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Bu doğrultuda genç çiftlerin uygun koşullarda konuta erişimini sağlayacak projelerin artırılması planlanıyor. Böylelikle sosyal konut politikalarının aile ve nüfus politikalarıyla birlikte yürütülmesi öngörülüyor.
Konut politikasında üç ayrı model öne çıkıyor
Açıklanan hedefler değerlendirildiğinde önümüzdeki dönemde konut politikasının üç temel ayak üzerinde şekilleneceği görülüyor.
Birinci model, dar gelirli vatandaşların uzun vadeli finansman imkânlarıyla ev sahibi yapılmasına dayanıyor.
İkinci model, satın alma gücü yeterli olmayan hanelere yönelik kiralık sosyal konut stokunun büyütülmesini öngörüyor.
Üçüncü modelde ise mevcut ve riskli yapı stokunun kentsel dönüşüm yoluyla yenilenmesi hedefleniyor.
Bu üç başlığın birlikte uygulanması, Türkiye’nin hem yeni konut ihtiyacına hem de mevcut yapı stokunun güvenli hale getirilmesine yönelik uzun vadeli bir konut politikası oluşturmayı amaçlıyor.
Sosyal konutta uzun vadeli hedef
Türkiye’de artan konut fiyatları, kiralar ve yapı maliyetleri özellikle dar ve orta gelir grubunun konuta erişimini son yılların en önemli ekonomik ve sosyal başlıklarından biri haline getirdi.
Yeni dönemde açıklanan hedeflerin hayata geçirilmesi halinde sosyal konut üretimi, kiralık konut arzı ve kentsel dönüşümün birbirini tamamlayan politikalar şeklinde yürütülmesi bekleniyor.
25 yılda 2,5 milyon vatandaşın ev sahibi yapılması, 500 bin kiralık sosyal konutun hayata geçirilmesi ve her yıl 150 bin bağımsız bölümün dönüşüme alınması, bu uzun vadeli konut politikasının üç büyük hedefini oluşturuyor.
Planlanan modelin ölçeği kadar, hangi gelir gruplarının hangi finansman koşullarıyla sisteme dahil edileceği, kiralık sosyal konutların hangi şehirlerde yoğunlaşacağı ve “Yarısı Bizden” uygulamasının 81 ilde hangi şartlarla yürütüleceği de önümüzdeki dönemde konut piyasasının yakından takip edeceği başlıklar arasında olacak.