Yüksek Faiz ve Düşük Kur Politikası İhracatı Nasıl Etkiledi?
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, son dönemde uygulanan “yüksek faiz, düşük kur” politikasının ihracatçılar üzerindeki etkilerine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Özellikle emek yoğun sektörlerin son 2,5 yılda ciddi bir rekabet gücü kaybı yaşadığını vurgulayan Gültepe, mevcut tabloyla sürdürülebilir büyümenin zorlaştığını ifade etti.
Basın mensuplarıyla bir araya geldiği toplantıda ihracattaki güncel gelişmeleri ve 2026 hedeflerini değerlendiren Gültepe, üretim ve ihracatın yeniden ekonomik büyümenin lokomotifi haline getirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Gültepe’ye göre yüksek faizler finansman maliyetlerini artırırken, düşük kur politikası da ihracatçının fiyat rekabetini zayıflatıyor. Bu ikili baskı, özellikle hazır giyim, tekstil, ayakkabı ve mobilya gibi emek yoğun sektörlerde derin hissediliyor.
TİM 2026 İçin Nasıl Bir İhracat Hedefi Öngörüyor?
Mustafa Gültepe, Orta Vadeli Program’da (OVP) 2026 yılı için belirlenen 282 milyar dolarlık ihracat hedefinin doğru politikalarla rahatlıkla aşılabileceğini söyledi. Ancak bunun için ihracatçının taleplerinin karşılanması gerektiğini vurguladı.
Gültepe, “Talep ettiğimiz destek mekanizmaları devreye girerse, ihracatta hedeflerin üzerinde bir performans göstermek mümkün” diyerek, kamu-özel sektör iş birliğinin önemine dikkat çekti.
TİM Başkanı’na göre ihracatta nicelik kadar niteliğin de artırılması gerekiyor. Bu da yalnızca birkaç sektörün veya firmanın sırtladığı bir yapıdan çıkılarak, ihracatın tabana yayılmasıyla mümkün olabilir.
Türkiye 2025’te İhracatta Nasıl Bir Performans Gösterdi?
Jeopolitik risklere, küresel pazarlarda artan korumacılık önlemlerine ve rekabetçilik kaybına rağmen Türkiye’nin 2025 yılında ihracatını yüzde 4,5 artırarak 273,4 milyar dolara çıkardığını hatırlatan Gültepe, bu rakamın ilk bakışta olumlu görünse de dikkatle analiz edilmesi gerektiğini söyledi.
2025’te elde edilen 11,6 milyar dolarlık ihracat artışının önemli bir bölümünün sınırlı sayıda firmadan kaynaklandığını belirten Gültepe, bu durumun yapısal bir soruna işaret ettiğini ifade etti.
İhracat Artışının Ne Kadarı Sürdürülebilir?
Mustafa Gültepe’nin verdiği rakamlar, ihracattaki artışın ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne serdi. Gültepe’ye göre 2025’teki ihracat artışının:
- 7,7 milyar doları, otomotiv, savunma sanayi ve mücevher sektörlerinde faaliyet gösteren yalnızca 5 firmanın performansından
- 5,4 milyar doları ise parite etkisinden kaynaklandı
Bu iki unsur dışarıda bırakıldığında, Türkiye’nin 2025’i ihracatta eksiyle kapatma riskiyle karşı karşıya kalabileceğini vurgulayan Gültepe, bu tablonun alarm verici olduğunu söyledi.
“Şampiyonlar Ligi” Hedefi Ne Anlama Geliyor?
TİM Başkanı Mustafa Gültepe, Türkiye’yi uzun vadede dünyanın en çok ihracat yapan ilk 10 ülkesi arasına taşımayı hedeflediklerini belirtti. Bu hedefi “ihracatın şampiyonlar ligi” olarak tanımlayan Gültepe, bunun kolay bir yolculuk olmadığını dile getirdi.
Gültepe’ye göre bu hedefe ulaşabilmek için:
- İhracatın tabana yayılması
- Tüm sektörlerin sürece katkı sağlaması
- Sürdürülebilir büyüme modeliyle her yıl çift haneli artışların yakalanması
gerekiyor. Bunun da ancak üretim ve ihracatın yeniden ekonomik büyümenin ana taşıyıcısı haline getirilmesiyle mümkün olabileceğini vurguladı.
Emek Yoğun Sektörler Neden Alarm Veriyor?
Mustafa Gültepe, genel ihracatta artış yaşansa da emek yoğun sektörlerde üç yıldır süren daralmanın üretim ve istihdam üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu söyledi. Özellikle hazır giyim sektöründe yaşanan kayıpların, imalat sanayinde istihdamı olumsuz etkilediğine dikkat çekti.
Mevcut koşullarda döviz kurunun rekabetçi seviyeye gelmesini sağlayacak bir ortam görünmediğini belirten Gültepe, ihracatçıların maliyet baskısı altında ezildiğini ifade etti.
İhracatçı Neden Fiyat Artıramıyor?
Gültepe, artan maliyetleri dengeleyebilmek için ürün fiyatlarında döviz bazında yüzde 15-20 artış yapılması gerektiğini, ancak piyasa koşulları nedeniyle bunun yüzde 2-3 ile sınırlı kaldığını söyledi.
Bu durumun, üç yıl önceki rekabet gücünün kaybedilmesine yol açtığını belirten Gültepe, mevcut şartlarda farklı destek mekanizmalarının kaçınılmaz hale geldiğini vurguladı.
TİM Hangi Destekleri Talep Ediyor?
Rekabetçiliğin yeniden kazanılması için somut taleplerini sıralayan Mustafa Gültepe, özellikle emek yoğun sektörler için şu çağrılarda bulundu:
- İstihdam desteğinin 6 bin liraya çıkarılması
- Asgari ücret desteğinin 2 bin 500 liraya yükseltilmesi
- Döviz dönüşüm desteğinin daha etkin ve verimli hale getirilmesi
- İhracatçının uzun vadeli ve düşük faizli finansmana erişimini sağlayacak politikaların devreye alınması
Gültepe’ye göre bu adımlar atılmadan rekabetçiliği kısa sürede toparlamak mümkün görünmüyor.
“Hiçbir Sektörden Vazgeçme Lüksümüz Yok” Ne Anlama Geliyor?
TİM Başkanı, her sektörün stratejik öneme sahip olduğunu vurgulayarak, hiçbir sektörden vazgeçme lükslerinin olmadığını söyledi. Gültepe, katma değeri yüksek üretimin önemine dikkat çekerken, geleneksel sektörlerin de göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.
Yüksek teknoloji, AR-GE, inovasyon, tasarım ve markalaşmanın çarpan etkisinden yararlanılması gerektiğini belirten Gültepe, yeşil dönüşüm ve ikiz dönüşüm süreçlerinin de hızla tamamlanması gerektiğini dile getirdi.