Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin dönüm noktalarından 30 Ağustos Zaferi’nin 104. yılı kutlanıyor. Mustafa Kemal Paşa’nın başkomutanlığında 26 Ağustos 1922’de başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos’taki Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile kesin zafere ulaştı. Ardından verilen “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” emriyle ilerleyen Türk ordusu, 9 Eylül’de İzmir’e ulaşarak işgalin sona erdirilmesinde tarihi bir başarıya imza attı.
Türkiye, bağımsızlık mücadelesinin en önemli askeri zaferlerinden biri olan 30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 104. yılını kutluyor.
Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk komutasındaki Türk ordusunun 26 Ağustos 1922’de başlattığı Büyük Taarruz, dört gün süren mücadele sonunda 30 Ağustos’ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile zafere ulaştı.
Bu zafer, yalnızca askeri bir başarı değil, Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan süreçte Türk milletinin bağımsızlık iradesini ortaya koyduğu en önemli dönüm noktalarından biri olarak tarihteki yerini aldı.
İşgalden bağımsızlığa uzanan mücadele
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında Anadolu’nun çeşitli bölgeleri İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmeye başlandı.
İstanbul’a İtilaf donanması gelirken Anadolu’nun farklı bölgelerinde İngiliz, Fransız ve İtalyan güçleri bulunuyordu.
15 Mayıs 1919’da ise Yunan ordusu İzmir’e çıkarma yaptı.
Anadolu’daki işgaller karşısında başlayan Kuvayımilliye hareketi, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin önemli unsurlarından biri oldu.
23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılmasıyla Milli Mücadele yeni bir aşamaya geçti.
Sakarya’da savaşın seyri değişti
1921 yılına gelindiğinde Yunan ordusunun ilerleyişi Ankara yakınlarındaki Polatlı’ya kadar ulaştı.
23 Ağustos 1921’de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi, 22 gün 22 gece devam etti.
Mustafa Kemal Paşa, bu savaş sırasında Türk askeri tarihinin en önemli emirlerinden birini verdi:
“Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh, bütün vatandır.”
Türk ordusunun direnişi sonucunda Yunan kuvvetleri Sakarya Nehri’nin doğusundan çıkarıldı.
13 Eylül 1921’de sona eren Sakarya Meydan Muharebesi, Milli Mücadele’de savunmadan taarruza geçişin önünü açan kritik gelişmelerden biri oldu.
Büyük Taarruz için yaklaşık bir yıl hazırlık yapıldı
Sakarya Zaferi’nin ardından temel hedef, işgal kuvvetlerini Anadolu’dan tamamen çıkarmaktı.
Türk ordusu bu amaç doğrultusunda yaklaşık bir yıl süren kapsamlı bir hazırlık dönemine girdi.
Hazırlıkların tamamlanmasının ardından Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, 26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruz’un başlatılması emrini verdi.
Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile birlikte harekâtı yönetmek üzere Kocatepe’de yerini aldı.
26 Ağustos sabahı Kocatepe’den Büyük Taarruz başladı
26 Ağustos sabahı şafak vakti başlayan topçu ateşinin ardından Türk birlikleri hücuma geçti.
Türk askerleri Tınaztepe’yi ele geçirirken Belentepe ve Kalecik Sivrisi’ndeki Yunan kuvvetleri de geri püskürtüldü.
Taarruzun ilk gününde 1. Ordu birlikleri Büyük Kaleciktepe ile Çiğiltepe arasındaki yaklaşık 15 kilometrelik bölgede Yunan ordusunun birinci hat mevzilerini ele geçirdi.
- Süvari Kolordusu düşman hatlarının gerisindeki ulaştırma noktalarına yönelik başarılı harekâtlar gerçekleştirirken, 2. Ordu da cephedeki görevini sürdürdü.
Afyonkarahisar 27 Ağustos’ta kurtarıldı
Türk ordusu 27 Ağustos sabahında taarruza bütün cephelerde devam etti.
Aynı gün Afyonkarahisar, 8. Tümen tarafından işgalden kurtarıldı.
28 ve 29 Ağustos boyunca devam eden harekât sonucunda Türk ordusu üstünlüğünü artırdı.
29 Ağustos gecesi gerçekleştirilen değerlendirmede komutanlar, harekâtın hız kesmeden sürdürülmesine ve kesin sonucun 30 Ağustos’ta alınmasına karar verdi.
30 Ağustos’ta Büyük Zafer kazanıldı
Tarihler 30 Ağustos 1922’yi gösterdiğinde Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, bugün Kütahya’nın Altıntaş ilçesine bağlı Zafertepe Çalköy olarak bilinen bölgede birliklere taarruz emrini verdi.
Dumlupınar’da devam eden Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nde Yunan kuvvetlerinin önemli bölümü Türk ordusu tarafından kuşatıldı.
Allıören, Keçiler ve Kızıltaş Deresi çevresinde yoğunlaşan muharebeler sonucunda Türk ordusu kesin üstünlük sağladı.
Böylece 26 Ağustos’ta başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos’ta kesin zaferle sonuçlandı.
“Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!”
30 Ağustos’taki zaferin ardından Türk ordusunun harekâtı sona ermedi.
31 Ağustos’ta Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa ve İsmet Paşa bir araya gelerek Yunan kuvvetlerinin yeniden savunma düzeni kurmasını engellemek amacıyla harekâtın İzmir yönünde sürdürülmesini değerlendirdi.
Mustafa Kemal Paşa, 1 Eylül’de Batı Cephesi’ndeki birliklere tarihi emrini verdi:
“Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!”
Bu emirle birlikte Türk ordusunun batıya doğru hızlı ilerleyişi başladı.
Türk ordusu 9 Eylül’de İzmir’e ulaştı
Büyük Zafer’in ardından ilerleyen Türk birlikleri kısa süre içerisinde Batı Anadolu’daki birçok kenti geri aldı.
1 Eylül’de Gediz ve Uşak, 2 Eylül’de Eskişehir, 6 Eylül’de Balıkesir ve Bilecik, 7 Eylül’de Aydın ve 8 Eylül’de Manisa geri alındı.
9 Eylül 1922’de Türk ordusunun İzmir’e ulaşması, Büyük Taarruz sonrasındaki askeri harekâtın en önemli aşamalarından biri oldu.
26 Ağustos’ta Kocatepe’de başlayan büyük harekât, iki haftadan kısa bir süre içerisinde Türk ordusunun İzmir’e ulaşmasıyla tarihi sonucuna vardı.
Çiğiltepe’de Albay Reşat Bey’in hikâyesi
Büyük Taarruz’un hafızalara kazınan olaylarından biri de 57. Tümen Komutanı Albay Reşat Bey’in yaşadıkları oldu.
27 Ağustos’ta Çiğiltepe’yi belirlenen zamanda alamadığı için büyük üzüntü yaşayan Albay Reşat Bey yaşamına son verdi.
Ardında, Mustafa Kemal Paşa’ya verdiği sözü zamanında yerine getiremediğini ifade eden bir not bıraktı.
Çiğiltepe ise Albay Reşat Bey’in ölümünden 15 dakika sonra Türk birlikleri tarafından ele geçirildi.
Atatürk: Türk tarihinin en önemli dönüm noktası
Mustafa Kemal Atatürk, Büyük Zafer’den iki yıl sonra 30 Ağustos 1924’te Zafertepe Çalköy’de düzenlenen Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı’nın temel atma törenine katıldı.
Burada yaptığı konuşmada 30 Ağustos Zaferi’nin tarihi önemine dikkat çeken Atatürk, Afyonkarahisar-Dumlupınar Meydan Muharebesi ve 30 Ağustos Zaferi’ni Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak nitelendirdi.
Atatürk, zaferin yeni Türk devletinin ve genç Cumhuriyet’in temellerini sağlamlaştırdığını vurguladı.
30 Ağustos ilk kez 1926’da Zafer Bayramı olarak kutlandı
30 Ağustos Zaferi, 1926 yılından itibaren Zafer Bayramı olarak kutlanmaya başlandı.
Bugün Türkiye’nin yanı sıra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde de 30 Ağustos dolayısıyla törenler ve çeşitli etkinlikler gerçekleştiriliyor.
Aradan geçen 104 yıla rağmen Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi; askeri başarısının yanı sıra bağımsızlık, egemenlik ve Cumhuriyet’e uzanan tarihi sürecin simgelerinden biri olmayı sürdürüyor.
30 Ağustos Zafer Bayramı’nın 104. yılı kutlu olsun.