31 Temmuz tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7590 sayılı Kanun, nükleer enerji santrali yatırımlarının vergi ve finansman çerçevesini değiştirdi. Düzenleme, önlisans veya lisans sahibi tüzel kişilerin taraf olduğu nükleer santral yatırımlarına ilişkin kâğıtları damga vergisinden istisna ediyor. Büyük ölçekli mühendislik, tedarik, yapım ve finansman sözleşmelerinin yüksek tutarlara ulaştığı projelerde bu istisna, işlem maliyetinin azaltılması bakımından önem taşıyor.
Kanunun yatırım dönemi açısından öne çıkan diğer bölümü KDV uygulaması. Nükleer enerji santrallerinin inşası nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen KDV’nin iadesine ilişkin çerçeve genişletildi; belirli makine ve teçhizat teslimleri için de istisna süresi 31 Aralık 2045’e kadar uzatıldı. KDV maddeleri 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giriyor. Bu tarih, devam eden ve yeni başlayacak sözleşmelerde belge, fatura ve yatırım teşvik süreçlerinin doğru sınıflandırılmasını zorunlu kılıyor.
Düzenlemenin gayrimenkul ve proje geliştirme etkisi yalnız santral sahasıyla sınırlı değil. Nükleer yatırım; liman, ağır yük koridoru, geçici konaklama, ofis, depo, montaj alanı, işçi kampı ve teknik servis tesislerinden oluşan geniş bir destek ekosistemi doğuruyor. Vergi maliyetinin azalması yatırım takvimini hızlandırırsa, proje çevresindeki sanayi ve lojistik taşınmazlarına yönelik talep de aşamalı biçimde güçlenebilir. Bununla birlikte kanun, çevredeki tüm taşınmazlara otomatik teşvik ya da değer artışı sağlamıyor; istisnadan yararlanma, lisans sahibi yatırımcı ve düzenlemede tanımlanan işlem ve teslimlerle sınırlı.
Kanun ayrıca ilişkili taraf borçlanmalarının örtülü sermaye hesabındaki oranına ilişkin nükleer yatırımlara özgü bir kolaylık getiriyor. Uzun inşaat süresi ve yüksek dış finansman ihtiyacı bulunan projelerde bu hüküm, sermaye yapısının planlanmasına etki edebilir. Piyasanın izleyeceği başlıca konu, uygulama usulleri ile yatırımcıların tedarik ve yapım sözleşmelerini yeni vergi çerçevesine nasıl uyarlayacağı olacak. Düzenleme bir proje onayı değil; mevcut ve planlanan yatırımların finansal uygulanabilirliğini destekleyen mali bir araç niteliğinde.
Düzenlemede kültür varlığı başvurularına ilişkin yeni hizmet bedelleri de yer alıyor. Kamu kurumlarının plan, proje ve yapım işleri kapsamındaki talepleri hariç olmak üzere, Bakanlığın yetkili olduğu bazı belge, itiraz ve yeniden değerlendirme işlemlerinden tarifeye bağlı bedel alınabilecek. Bu bölüm nükleer yatırım teşvikinden ayrı olmakla birlikte, kültür varlığı niteliğindeki veya koruma alanındaki gayrimenkul projelerinde izin maliyetinin bir kalem hâline gelmesi açısından sektörü ilgilendiriyor. Uygulama yönetmeliği ve her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenecek tarife, restorasyon ve koruma projelerinin ön maliyet çalışmalarına yansıyacak. Teşvik kapsamındaki her sözleşmenin yatırım ve lisans bağı ayrıca belgelenmek zorunda.
TİCARİ GAYRİMENKULE ETKİSİ
Vergi yükünün azalması büyük enerji projelerinin finansman ve sözleşme maliyetini etkilerken, bağlantılı sanayi, depo, konaklama ve hizmet alanı talebini de proje takvimine bağlı olarak destekleyebilir.