Gayrimenkul sektöründe uzun süredir tartışılan sahte ilanlar, yetkisiz aracılık ve kayıt dışı emlakçılıkla mücadelede denetimler sıkılaşıyor. Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS) kapsamında yürütülen kontroller sonucunda, yetki belgesi olmadan taşınmaz ticareti yaptığı belirlenen 1.288 işletmeye toplam 72,5 milyon lira idari para cezası uygulandı.
Ticaret Bakanlığı, bir yandan dijital ilan platformlarında taşınmaz ilanlarının kimler tarafından yayımlanabileceğini kontrol altına alırken diğer yandan vatandaşlardan gelen ihbarları doğrudan denetim sürecine dahil ediyor. Yeni sistemle birlikte özellikle sahte ilanların, ilan kirliliğinin ve yetkisiz kişilerin emlak piyasasındaki faaliyetlerinin azaltılması hedefleniyor.
Emlak ilanlarında EİDS dönemi denetimleri sıkılaştırdı
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, milletvekillerinin soru önergelerine verdiği yanıtta, EİDS kapsamında yürütülen yetki doğrulama sisteminin emlak ilanlarında önemli bir kontrol mekanizması oluşturduğunu belirtti.
Sistemle birlikte bir taşınmaza ilişkin ilanı herkesin yayımlayabilmesinin önüne geçiliyor. İlan verme yetkisi belirli kişiler ve yetkilendirilmiş emlak işletmeleriyle sınırlandırılıyor.
Buna göre taşınmaz ilanları;
- Taşınmaz sahibi,
- Taşınmaz sahibinin birinci ve ikinci derece kan hısımları,
- Taşınmaz sahibinin eşi,
- Taşınmaz sahibince yetkilendirilmiş, yetki belgesine sahip emlak işletmeleri
tarafından verilebiliyor.
Yetki belgesi bulunmayan emlak işletmelerinin ise sistem üzerinden ilan girişi yapmasının önüne geçiliyor.
1.288 işletmeye 72,5 milyon liralık ceza
Kayıt dışı emlakçılığa yönelik denetimlerin mali bilançosu da dikkat çekici boyuta ulaştı.
| Denetim sonucu | Açıklanan rakam |
|---|---|
| Ceza uygulanan işletme | 1.288 |
| Toplam idari para cezası | 72,5 milyon TL |
| İşletme başına ortalama ceza* | Yaklaşık 56.300 TL |
| Denetimin odağı | Yetki belgesiz taşınmaz ticareti |
*Ortalama tutar, açıklanan toplam cezanın işletme sayısına bölünmesiyle hesaplanmıştır; her işletmeye aynı miktarda ceza uygulandığı anlamına gelmez.
Bu rakamlar, kayıt dışı emlak faaliyetlerinin yalnızca ilan platformları üzerinden teknik olarak engellenmediğini, sahada idari yaptırımlarla da takip edildiğini ortaya koyuyor.
Vatandaşın ihbarı doğrudan denetim sürecine giriyor
Sistemin önemli ayaklarından birini de Yetkisiz İşletme İhbar Modülü oluşturuyor.
Vatandaşlar, yetki belgesi bulunmadan taşınmaz ticareti yaptığını düşündükleri kişi veya işletmeleri bu sistem üzerinden bildirebiliyor. Yapılan ihbarlar ilgili ticaret il müdürlüklerine aktarılıyor ve gerekli inceleme ile denetim süreçleri başlatılıyor.
Bu uygulama özellikle internet siteleri ve sosyal medya üzerinden profesyonel emlakçılık faaliyeti yürüttüğü hâlde gerekli yetki belgesine sahip olmayan kişi ve işletmelerin tespit edilmesi açısından önem taşıyor.
Sahte ilan ve ilan kirliliğinin önüne geçilmesi hedefleniyor
EİDS’nin temel amacı yalnızca yetkisiz emlak işletmelerinin ilan vermesini engellemek değil. Sistem aynı zamanda internet ortamındaki gayrimenkul ilanlarının gerçek bir taşınmaz ve gerçek bir yetkilendirme ilişkisine dayanmasını sağlamayı hedefliyor.
Böylece başka kişilere ait taşınmazların izinsiz ilana çıkarılması, gerçekte bulunmayan veya yanıltıcı özelliklerle hazırlanan ilanların yayımlanması ve tüketiciyi farklı bir taşınmaza yönlendirmek amacıyla kullanılan sahte ilanların azaltılması amaçlanıyor.
Sistemin yaygınlaşması, yetki belgesiyle çalışan kayıtlı emlak işletmeleri açısından da önem taşıyor. Çünkü kayıt dışı çalışan kişilerin oluşturduğu haksız rekabetin azaltılması, sektörde faaliyet gösteren profesyonel işletmeler açısından daha dengeli bir piyasa oluşturabilir.
Sosyal medya ilanlarında yeni dönem gündemde
Emlak sektörünü yakından ilgilendiren bir diğer gelişme ise sosyal medya üzerinden yapılan gayrimenkul paylaşımlarıyla ilgili.
Ticaret Bakanlığı, sektörden gelen görüş ve öneriler doğrultusunda sosyal medya paylaşımlarına ilişkin uygulamayı yeniden değerlendiriyor.
Üzerinde çalışılan modele göre, EİDS üzerinden doğrulanmış bir ilanın bağlantısının paylaşımda bulunması ve ilanda yer alması gereken bilgilerin eksiksiz verilmesi şartıyla sosyal medya platformlarında taşınmaza ait görsellerin kullanılabilmesinin önü açılabilecek.
Burada kritik şart, sosyal medyada kullanılan fotoğraf ve videoların da EİDS üzerinden doğrulanmış ilana ait olması.
Bu model hayata geçirilirse emlak işletmeleri sosyal medyayı pazarlama kanalı olarak kullanmaya devam ederken, paylaşılan taşınmazın gerçekliği ve işletmenin ilan verme yetkisi EİDS üzerinden doğrulanabilir hale gelecek.
Sosyal medyada serbestlik değil, doğrulanmış ilan modeli
Yeni yaklaşımın hayata geçirilmesi durumunda düzenlemenin sosyal medya ilanlarının tamamen serbest bırakılması şeklinde değerlendirilmemesi gerekiyor.
Aksine sistem, sosyal medya ile EİDS arasında doğrulanabilir bir bağ kurulmasını öngörüyor. Böylece tüketici sosyal medyada gördüğü bir konut veya iş yeri ilanının doğrulanmış asıl ilanına ulaşabilecek.
Bu yapı, özellikle Instagram, Facebook ve benzeri mecraları aktif kullanan emlak danışmanları açısından önemli olabilir. Profesyonel emlak işletmeleri dijital pazarlama faaliyetlerini sürdürebilirken, yetkisiz kişilerin aynı kanalları kayıt dışı aracılık amacıyla kullanmasının zorlaştırılması hedefleniyor.
Gayrimenkul sektöründe kayıt dışılığa karşı yeni eşik
EİDS ile birlikte gayrimenkul ilan piyasasında yalnızca ilan içeriğinin değil, ilanı kimin verdiğinin ve bu kişinin taşınmaz üzerinde ilan verme yetkisinin bulunup bulunmadığının da önem kazandığı yeni bir dönem oluşuyor.
Bugüne kadar 1.288 işletmeye uygulanan 72,5 milyon liralık idari para cezası da denetimlerin yaptırım boyutunun giderek güçlendiğini gösteriyor.
Önümüzdeki dönemde sosyal medya paylaşımlarının da doğrulanmış EİDS ilanlarıyla ilişkilendirilmesi halinde, gayrimenkul sektöründeki dijital pazarlama faaliyetlerinin daha izlenebilir ve denetlenebilir bir yapıya kavuşması bekleniyor.
Yetki belgesiyle faaliyet gösteren emlak işletmeleri açısından ise bu dönüşüm, kayıt dışı aracılığın ve sahte ilanların azalmasının yanı sıra sektörde güven, şeffaflık ve adil rekabetin güçlendirilmesi bakımından önemli bir adım niteliği taşıyor.