İş ve Aile Yaşamının Uyumu, 2025 verileri açıklandı

“İş ve Aile Yaşamının Uyumu” adlı özel konulu araştırma, 2025 yılı boyunca Hanehalkı İşgücü Araştırması ile birlikte birinci görüşme hanelerinde yer alan 18-74 yaş grubundaki fertlere uygulanmıştır. Araştırma, içerdiği değişkenler ve uygulama yöntemi açısından bu kapsamda daha önce gerçekleştirilen çalışmalardan farklılık göstermektedir.

Avrupa Birliği ülkeleri ile aynı dönemde uygulanan bu araştırma ile fertlerin işgücüne katılımları, bakım sorumlulukları ile bu sorumluluklarının iş ve aile yaşamı üzerindeki etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bakım sorumluluğu; kişinin aynı hanede veya hane dışında yaşayan ve düzenli olarak ilgilendiği 15 yaşın altındaki çocukları, torunları ile 15 ve daha yukarı yaştaki hasta, engelli çocukları, eşleri veya bakıma muhtaç yakınları kapsamaktadır. Araştırma hakkında detaylı bilgi metaveri bölümünde yer almaktadır.

Bakım sorumluluğu olanların 18-74 yaş nüfus içindeki oranı %43,1 oldu

18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin %43,1’ini bakım sorumluluğu olanlar oluşturdu. Bu oran erkeklerde %40,6 iken kadınlarda %45,6 oldu.

Bakım sorumluluğu durumuna göre nüfusun dağılımı, 2025

Bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılma oranı %60,5 oldu

2025 yılında 18-74 yaş grubunda işgücüne katılma oranı %58,2 oldu. Bu oran bakım sorumluluğu olanlar için %60,5, bakım sorumluluğu olmayanlar için %56,4 oldu. Kadınlarda bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılma oranı %37,8 iken olmayanlarda %41,7 olarak gerçekleşti. Bu oran erkeklerde ise sırasıyla %86,0 ve %70,0 oldu.

Bakım sorumluluğuna göre temel işgücü göstergeleri, 2025

İstihdamda olup sadece çocuk bakım sorumluluğu olanların oranı %39,0 oldu

18-74 yaş grubundaki istihdamdaki kişilerin %39,0’ının sadece çocuk bakım sorumluluğu bulunmakta. Diğer taraftan istihdamdaki kişilerden sadece torun bakım sorumluluğu olanların oranı %2,3 ve sadece yetişkin (15 yaşın üstünde bakıma muhtaç eş, çocuk veya akraba) bakım sorumluluğu olanların oranı ise %2,3 oldu. Çocuk ve yetişkin bakımı veya torun ve yetişkin bakımı sorumluluğunu birlikte yürütenlerin oranı ise %2,1 olarak gerçekleşti.

Bakım sorumluluğunun türleri, 2025

Çocuk bakım sorumluluğu olan istihdamdakilerin %14,0’ı kurumsal bakım merkezi kullandı

15 yaş altında çocuk bakım sorumluluğu olan ve istihdamda olan kişilerin %14,0’ı kurumsal bakım merkezini, %1,6’sı evde ücretli bakımı, %1,4’ü ise her ikisini birlikte kullandı. Bu kişilerden %83,0’ı profesyonel bakım hizmeti kullanmadı.

İstihdamda olup yetişkin bakım sorumluluğu olanların %17,0’ı evde ücretli bakımı, %3,6’sı ise kurumsal bakım merkezini kullandı. Bu kişilerden %79,3’ü ise bakım hizmeti kullanmadı.

İstihdamda olanların bakım yeri tercihi, 2025

İstihdamda olup çocuk bakımını kendisi veya eşiyle birlikte yürütenlerin oranı %50,8 oldu

Bakım sorumluluğu olan istihdamdaki fertlerden çocuk bakım hizmeti kullanmayanların %50,8’i bakımı kendisi veya eşiyle birlikte yürüttü. Bu kişilerden %19,7’si çocukların kendilerine bakabildiğini belirtirken, %17,6’sı profesyonel bakım hizmeti maliyetinin yüksek olduğunu ve %5,5’i ise bakımı büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarıyla yürüttüğünü belirtti.

İstihdamda olanların çocuk bakım hizmeti kullanmama nedeni, 2025

Yetişkin bakımında profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duymayanların oranı %72,6 oldu

İstihdamda olup yetişkin bakım hizmeti kullanmayanların %72,6’sı profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duymadığını belirtti. Yetişkin bakım hizmetini kullanmayanların %17,9’u profesyonel bakım hizmetinin maliyetinin yüksek olduğunu ve %5,3’ü ulaşılabilecek mesafede bakım hizmetinin veya boş kontenjanın bulunmadığını beyan etti.

İstihdamda olanların yetişkin bakım hizmeti kullanmama nedeni, 2025

İş ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütmede en önemli zorluk uzun çalışma saatleri oldu

İstihdamda olup bakım sorumluluğu olanların %70,1’i işi ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütürken herhangi bir zorluk yaşamadı. Zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin %38,4’ü uzun çalışma saatlerini, %26,9’u zahmetli ya da yorucu işi ve %8,9’u ev ile iş arasındaki ulaşımın uzun sürmesini neden olarak belirtti. Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşayan erkeklerin oranı %39,3 iken bu oran kadınlarda %36,4 oldu.

İş ile bakım sorumluluğunu birlikte yürütmeyi zorlaştıran etkenler, 2025

YAZARLAR

Hasan Ceran

Ömer Faruk DOĞAN

Kayhan Yıldırım

Soner Aytaç

Mehmet Fatih Turan

Deniz Peker

Elif Özdemir

Kudret Çöçü