Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen kentsel dönüşüm programında hak sahiplerine 3 milyon TL’ye kadar kredi, aylık yüzde 0,69 faiz ve 180 aya kadar vade imkânı sunuluyor. Peki, hangi iller kapsamda, kredi kimlere veriliyor ve başvuru süreci nasıl işliyor? İşte evini yenilemek isteyen mülk sahiplerinin bilmesi gereken ayrıntılar.
Türkiye’de riskli binaların yenilenmesinde karşılaşılan en büyük sorunlardan biri finansman ihtiyacı olmaya devam ediyor. Artan inşaat maliyetleri ve kat maliklerinin farklı gelir düzeyleri, birçok binada dönüşüm kararının uygulamaya geçirilmesini zorlaştırıyor.
Dünya Bankası destekli İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi, riskli yapıların yenilenmesini kolaylaştırmak amacıyla uzun vadeli finansman sağlıyor.
Program kapsamında uygun koşulları taşıyan hak sahipleri, 3 milyon TL’ye kadar kredi kullanabiliyor. Kredinin dikkat çeken özellikleri arasında aylık yüzde 0,69 faiz, 180 aya kadar vade ve ilk yıl geri ödemesiz dönem bulunuyor.
Ancak destekten yararlanabilmek için yalnızca riskli bir binada mülk sahibi olmak yeterli değil. Yapının bulunduğu il, proje uygunluğu, yüklenici firma ve başvuru sahibinin ödeme kapasitesi gibi koşullar birlikte değerlendiriliyor.
Dünya Bankası Destekli Kentsel Dönüşüm Kredisi Nedir?
İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Dünya Bankası finansmanıyla yürütülen bir dönüşüm programı.
Programın amacı, deprem ve diğer afetlere karşı dayanıksız yapıların güvenli biçimde yenilenmesini desteklemek.
Finansman modeli aynı zamanda enerji verimliliği yüksek ve iklim koşullarına dayanıklı yeni binaların yapılmasını teşvik ediyor.
Bu destek, vatandaşlara koşulsuz nakit ödeme yapılması anlamına gelmiyor. Kredi, onaylanan dönüşüm projesinin inşaat giderlerini karşılamak üzere belirlenen kurallar çerçevesinde kullandırılıyor.
Kentsel Dönüşüm Kredisinin Şartları
| Kredi Özelliği | Açıklama |
|---|---|
| Azami kredi tutarı | 3.000.000 TL |
| Aylık faiz oranı | %0,69 |
| Azami vade | 180 ay |
| Geri ödemesiz dönem | İlk 12 ay |
| Başvuru sahibi | Uygun koşulları taşıyan hak sahipleri |
| Gelir şartı | Aylık taksit, belgelenen hane gelirinin %70’ini aşmamalı |
| Başvuru sistemi | ARAAD |
| Finansman kaynağı | Dünya Bankası |
| Uygulayıcı kurum | Kentsel Dönüşüm Başkanlığı |
| Ödeme yöntemi | İnşaat ilerlemesine bağlı hakediş |
Kredi koşullarının uygulanması, ilgili proje ve başvuru sahibinin uygunluk değerlendirmesine bağlı.
Hangi İllerde Kentsel Dönüşüm Kredisi Veriliyor?
Programın ilk uygulamalarından biri İzmir’de başlatıldı. Daha sonra kapsam İstanbul, Manisa, Kahramanmaraş ve Tekirdağ gibi illere genişletildi.
Ancak bir ilin program kapsamında bulunması, o ildeki her bina için kredi başvurusunun otomatik olarak açıldığı anlamına gelmiyor.
Başvuru yapılacak ildeki güncel uygulama durumu ve kabul edilen proje türleri Kentsel Dönüşüm Başkanlığı üzerinden kontrol edilmeli.
Özellikle Ankara ve diğer illerde yaşayan mülk sahiplerinin, yalnızca sosyal medyada veya haberlerde gördükleri kredi koşullarına dayanarak başvuru hakkı bulunduğunu varsaymamaları gerekiyor.
3 Milyon TL Kredi İçin Aylık Taksit Ne Kadar?
Konut sahiplerinin en çok merak ettiği konulardan biri, kullanılacak kredinin aylık geri ödeme tutarı.
Aylık yüzde 0,69 faiz ve 180 eşit taksit varsayımıyla hesaplandığında 3 milyon TL kredinin aylık taksiti yaklaşık 29 bin 157 TL düzeyine ulaşıyor.
Aşağıdaki tutarlar, belirtilen faiz ve taksit varsayımına göre hazırlanmış örnek hesaplamalardır. İlk yıl geri ödemesiz dönemin uygulama biçimi, faiz tahakkuku ve diğer masraflar gerçek ödeme planını değiştirebilir.
| Kredi Tutarı | Aylık Faiz | Örnek Aylık Taksit |
|---|---|---|
| 1.000.000 TL | %0,69 | Yaklaşık 9.719 TL |
| 1.500.000 TL | %0,69 | Yaklaşık 14.579 TL |
| 2.000.000 TL | %0,69 | Yaklaşık 19.438 TL |
| 2.500.000 TL | %0,69 | Yaklaşık 24.298 TL |
| 3.000.000 TL | %0,69 | Yaklaşık 29.157 TL |
Önemli: Bu tablo resmî banka ödeme planı değildir. Başvuru öncesinde ilk yıl ödemesiz dönemin ardından uygulanacak kesin taksitler ve toplam geri ödeme tutarı bankadan öğrenilmelidir.
Kredi Alabilmek İçin Hane Geliri Ne Kadar Olmalı?
Programın önemli şartlarından biri, kredi taksitinin belgelenen aylık hane halkı gelirinin yüzde 70’ini aşmaması.
Örneğin aylık taksiti yaklaşık 29 bin 157 TL olan bir kredide, yalnızca bu oran üzerinden hesaplandığında yaklaşık 41 bin 653 TL aylık hane geliri gerekiyor.
Ancak gelir şartının sağlanması tek başına kredi onayı anlamına gelmiyor.
Başvuru sahibinin mevcut borçları, taşınmazın hukuki durumu, teminat koşulları ve diğer uygunluk kriterleri de değerlendirmeye alınabiliyor.
Her Kat Malikinin Kredi Kullanması Zorunlu mu?
Hayır. Aynı binadaki bütün kat maliklerinin kredi kullanması gerekmiyor.
Örneğin 20 daireli bir apartmanda bazı maliklerin inşaat bedelini kendi birikimleriyle karşılaması, diğerlerinin ise kredi başvurusunda bulunması mümkün.
Her hak sahibinin başvurusu bireysel olarak inceleniyor.
Bir apartmanda bazı kişilerin krediye uygun bulunması, diğerlerinin de otomatik olarak onay alacağı anlamına gelmiyor.
Kentsel Dönüşüm Kredisine Nasıl Başvurulur?
Başvuru süreci, binanın riskli yapı durumundan yeni inşaatın ruhsatına ve yüklenicinin uygunluğuna kadar birden fazla aşama içeriyor.
1. Riskli yapı durumunun belirlenmesi
Öncelikle binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmesi veya programın kabul ettiği diğer teknik koşulları taşıması gerekiyor.
2. Kat maliklerinin dönüşüm kararı alması
Hak sahipleri, yeniden yapım sürecini ve yüklenici seçimini ilgili mevzuata göre kararlaştırıyor.
3. Yükleniciyle sözleşme yapılması
Yapım bedeli, ödeme yükümlülükleri, iş programı ve kredi kullanımına ilişkin hükümler sözleşmede belirleniyor.
4. Yeni yapının ruhsatının alınması
Mimari ve teknik projeler hazırlanarak ilgili belediyeden yapı ruhsatı alınıyor.
5. Yüklenicinin ARAAD başvurusu
Yüklenici, gerekli proje belgelerini ARAAD sistemine yükleyerek incelemeye sunuyor.
6. Hak sahiplerinin bireysel başvurusu
Projenin uygun bulunmasının ardından kredi kullanmak isteyen maliklerin başvuru aşaması başlıyor.
7. Banka ve teminat işlemleri
Gelir, mülkiyet ve teminat koşulları inceleniyor. Gerekli ipotek ve sözleşme işlemleri tamamlanıyor.
8. İnşaat ilerledikçe ödeme yapılması
Onaylanan kredi, inşaatın gerçekleşme seviyesine göre yükleniciye aktarılıyor.
Kredi Doğrudan Vatandaşa mı Ödeniyor?
Kentsel dönüşüm kredisi, serbestçe harcanabilecek bir ihtiyaç kredisi gibi kullanılmıyor.
Finansman, hak sahibinin dönüşüm projesindeki yapım bedelinin karşılanması amacıyla sağlanıyor.
İnşaat ilerledikçe gerçekleştirilen ve onaylanan imalat seviyesine göre yükleniciye ödeme yapılıyor.
Bu uygulamanın amacı, finansmanın başka alanlarda kullanılmasını önlemek ve ödemeleri yapım süreciyle ilişkilendirmek.
Emeklilere ve Düşük Gelirlilere Ek Faiz İndirimi Var mı?
Programda belirli sosyal gruplar ve enerji verimliliği yüksek binalar için ilave faiz avantajları bulunuyor.
Belirlenen şartlara göre düşük gelirli hak sahipleri, emekliler, şehit aileleri, engelli birey bulunan haneler ve bazı diğer gruplar ek indirimlerden yararlanabiliyor.
Ayrıca yeni binanın enerji performansı da finansman maliyetini etkileyebiliyor.
| Destek Türü | İlave Faiz Avantajı |
|---|---|
| Belirlenen sosyal ve gelir koşulları | İlgili kategoriye göre yıllık indirim |
| A sınıfı enerji performansı | Yıllık 0,50 yüzde puan |
| B sınıfı enerji performansı | Yıllık 0,25 yüzde puan |
Farklı indirim kategorilerinin birlikte uygulanması mümkün olabilse de hak sahiplerinin hangi indirimlere uygun olduğu ayrıca belirleniyor.
Müteahhit Seçiminde Nelere Dikkat Edilmeli?
Dünya Bankası destekli dönüşüm finansmanında yalnızca mülk sahibinin koşulları değil, yüklenici firmanın yeterliliği de önemli.
Yüklenicinin gerekli yetki belgelerine sahip olması, teknik ve idari şartları karşılaması ve başvuru belgelerini eksiksiz hazırlaması gerekiyor.
Kat maliklerinin sözleşme imzalamadan önce özellikle şu konuları netleştirmesi önem taşıyor:
- Kredi başvurusu reddedilirse ödeme yükümlülüğünün nasıl karşılanacağı
- İnşaatın gecikmesi veya tamamlanmaması durumunda uygulanacak hükümler
- Her malikin üstleneceği yapım bedeli
- Kredi kullanan ve kullanmayan maliklerin sorumlulukları
- Yükleniciye yapılacak hakediş ödemelerinin koşulları
Bu ayrıntıların sözleşmede açıkça düzenlenmesi, dönüşüm sürecinde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Kentsel Dönüşüm Kredisi Herkese Veriliyor mu?
Programın kapsamı ve kredi şartları belirlenmiş olsa da her riskli yapı sahibinin doğrudan 3 milyon TL kredi alabileceği şeklinde bir uygulama bulunmuyor.
Kredi tutarı, hak sahibinin sözleşmeyle üstlendiği uygun yapım bedeli ve programın azami limiti çerçevesinde belirleniyor.
Örneğin bir malikin sözleşmedeki yapım bedeli 2 milyon TL ise yalnızca üst sınır 3 milyon TL olduğu için aradaki 1 milyon TL’yi de kredi olarak alması söz konusu değil.
Ayrıca kredi limitini aşan yapım maliyetinin nasıl karşılanacağı da dönüşüm sözleşmesinde planlanmalı.
Kentsel Dönüşümde Yeni Finansman Modeli
Dünya Bankası destekli kredi programı, riskli binaların yenilenmesinde finansman sorununa çözüm sunmayı hedefleyen önemli uygulamalardan biri.
Uzun vade ve düşük faiz imkânı, uygun koşulları taşıyan hak sahiplerinin dönüşüm maliyetlerini zamana yayabilmesini sağlayabiliyor.
Ancak kredi kullanımı yeni bir borç yükümlülüğü oluşturduğu için kat maliklerinin toplam geri ödeme maliyetini, hane gelirlerini ve sözleşme koşullarını dikkatle değerlendirmesi gerekiyor.
Kentsel dönüşüm yaptırmak isteyen mülk sahipleri, güncel başvuru koşullarını ve kendi illerindeki uygulama durumunu Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın resmî kanallarından öğrenebilir.