Jeotermal soğutma ilk bakışta çelişkili görünse de sıcak kaynağın absorbsiyonlu soğutma sistemlerinde kullanılması dünyada bilinen bir teknoloji. JED’in açıklamasında özellikle elektrik talebinin en yoğun olduğu saatlerde klima kaynaklı tüketimin şebeke üzerindeki yüküne dikkat çekiliyor. Bu konu gayrimenkul sektörü açısından enerji haberi olmanın ötesinde doğrudan işletme maliyeti meselesi.
Otel, hastane, AVM, veri merkezi, öğrenci yurdu ve büyük karma kullanımlı projelerde soğutma giderleri toplam OPEX içinde önemli pay oluşturabiliyor. Enerji maliyetinin düşürülmesi yalnız işletme kârlılığını değil, kiracının ödeyebileceği toplam kullanım maliyetini ve dolayısıyla gayrimenkulün kira rekabetini de etkiliyor. Özellikle yıl boyunca yüksek soğutma ihtiyacı bulunan tesislerde alternatif enerji sistemlerinin fizibilitesi daha anlamlı hale geliyor.
Bununla birlikte her jeotermal kaynağın ticari bina soğutmasına uygun olduğu varsayılamaz. Kaynak sıcaklığı, debi, mesafe, yatırım maliyeti, bakım, ruhsat ve çevresel koşullar proje bazında değerlendirilmek zorunda. Bu nedenle “jeotermal varsa maliyet düşer” gibi bir genelleme doğru olmaz.
TicariGM360 değerlendirmesi: Enerji verimliliği artık yalnız sürdürülebilirlik etiketi değil, kira ve değerleme değişkeni. Jeotermal potansiyeli bulunan bölgelerde otel, sağlık, veri merkezi ve karma projeler için enerji altyapısı arsa seçim kriterlerinden biri haline gelebilir.
Değerleme tarafında enerji altyapısının etkisi giderek daha somut hale geliyor. Aynı lokasyonda ve benzer fiziksel özelliklerde iki ticari bina arasında enerji tüketimi nedeniyle ciddi net işletme geliri farkı oluşabilir. Özellikle mülk sahibinin enerji giderinin bir bölümünü üstlendiği otel, hastane ve işletmeli ticari tesislerde düşük enerji maliyeti doğrudan NOI’ı artırabilir. Kiracı tarafından ödenen yapılarda ise düşük enerji gideri binanın kiralanabilirliğini ve kiracının kalıcılığını güçlendirebilir. Jeotermal soğutma gibi sistemlerin ekonomik olması halinde bu avantaj kapitalizasyon oranına dolaylı biçimde yansıyabilir. Ancak yatırımın geri ödeme süresi, bakım maliyeti ve kaynak riskinin teknik raporlarla ortaya konulması gerekir. TicariGM360 bu başlığı enerji maliyeti ile gayrimenkul değeri arasındaki ilişkiyi izleyen ayrı bir veri dosyasına dönüştürebilir. Özellikle İzmir, Aydın, Denizli ve Afyon gibi jeotermal potansiyeli yüksek bölgelerde ticari tesislerin enerji stratejisi, arsa ve bina seçiminin erken aşamasında fizibiliteye dahil edilmeli.
Kaynak: Jeotermal Enerji Derneği; Ekonomi Gazetesi