İngiltere hükümeti, ilk kez ev sahibi olacakların yeni konutlara erişimini kolaylaştırmak amacıyla “Your First Home” adlı yeni bir hisse kredisi programı hazırladı. Program kapsamında uygun şartları taşıyan alıcıların yalnızca yüzde 2,5 peşinatla sisteme girebilmesi ve konut değerinin yüzde 20’sine kadar devlet destekli hisse kredisi kullanabilmesi öngörülüyor. Kredinin başlangıçta faizsiz olması planlanırken gelir sınırı, bölgesel konut fiyat tavanları ve uygulama takviminin ayrıntıları gelecek ayki bütçede açıklanacak.
İngiltere’de özellikle gençlerin konut sahibi olmasının önündeki en büyük engellerden biri olan yüksek peşinat sorununa karşı yeni bir model devreye alınmaya hazırlanıyor.
Hükümetin açıkladığı “Your First Home” programı, düzenli geliri olmasına rağmen yeterli peşinat biriktiremeyen ilk kez ev alacak kişileri hedefliyor.
Program yalnızca yeni inşa edilmiş konutların satın alınmasında ve sisteme katılan konut geliştiricilerinin projelerinde kullanılabilecek.
Ev Almak İçin Yüzde 2,5 Peşinat Yeterli Olabilecek
Yeni sistemin en dikkat çekici yönü başlangıçta istenecek peşinatın konut değerinin yalnızca yüzde 2,5’i seviyesine kadar indirilebilmesi.
Buna ek olarak hükümet, konut değerinin yüzde 20’sine karşılık gelen devlet destekli hisse kredisi sağlayacak.
Kredinin başlangıç döneminde faizsiz olması planlanıyor. Faizsiz dönemin ne kadar süreceği ve sonrasında uygulanacak maliyetler ise henüz açıklanmadı.
Model, geleneksel bir konut kredisi desteğinden farklı olarak equity loan – hisse kredisi sistemi üzerine kuruluyor.
230 Bin Sterlinlik Evde Peşinat 5.750 Sterline Düşebilir
Programın nasıl çalışabileceğini İngiltere’deki ortalama başlangıç konutu üzerinden görmek mümkün.
İngiliz basınında kullanılan 230 bin sterlinlik örnek üzerinden hesaplandığında, yüzde 2,5 peşinat 5 bin 750 sterline, yüzde 20’lik hisse kredisi ise 46 bin sterline karşılık geliyor.
Bu model farklı konut fiyatlarına uygulandığında yaklaşık tablo şöyle oluşuyor:
| Konut fiyatı | %2,5 peşinat | %20 hisse kredisi | Kalan tutar |
|---|---|---|---|
| £200.000 | £5.000 | £40.000 | £155.000 |
| £230.000 | £5.750 | £46.000 | £178.250 |
| £300.000 | £7.500 | £60.000 | £232.500 |
| £400.000 | £10.000 | £80.000 | £310.000 |
| £500.000 | £12.500 | £100.000 | £387.500 |
Kalan tutarın alıcının kaynakları ve uygun bir mortgage ile karşılanması gerekecek. Dolayısıyla yüzde 2,5 peşinat şartının sağlanması mortgage başvurusunun otomatik olarak onaylanacağı anlamına gelmiyor.
Gelir ve Konut Fiyatı Sınırı Getirilecek
Programın bütün ilk kez ev alacak kişilere sınırsız şekilde açılması planlanmıyor.
İngiltere hükümetinin resmi açıklamasına göre sistemde hane geliri üst sınırı bulunacak. Ayrıca bölgelere göre konut fiyatı tavanları uygulanacak.
Amaç, desteğin yüksek gelir grubundan ziyade peşinat biriktirmekte zorlanan ve ailelerinden finansal destek alamayan ilk kez ev alacaklara yöneltilmesi.
Kesin gelir limitleri ve bölgesel konut fiyatı sınırları gelecek ay açıklanacak bütçede duyurulacak.
Sadece Yeni Konutlarda Kullanılabilecek
Program açısından önemli bir başka koşul da satın alınacak konutun niteliği.
Mevcut hükümet açıklamasına göre destek yeni inşa edilmiş konutlara yönelik olacak ve konutun, programa katılmış bir geliştiriciden satın alınması gerekecek.
Bu nedenle ikinci el konut piyasasındaki herhangi bir evin yüzde 2,5 peşinatla bu program kapsamında satın alınabileceği sonucu çıkarılmamalı.
Hükümet böylece aynı programla hem ilk kez ev alacakların peşinat sorununu azaltmayı hem de yeni konutlara talebi desteklemeyi amaçlıyor.
Konut Geliştiricileri de Sistemin Maliyetine Katılacak
Programın finansman modeli de dikkat çekiyor.
Hükümet, mevcut kamu bütçelerinin yeniden önceliklendirilmesi yoluyla kaynak oluşturmayı planlıyor. Programa katılan konut geliştiricilerinin de sistemin maliyetlerine katkıda bulunması bekleniyor.
Resmi açıklamaya göre geliştiricilerin programa katılırken katkı sağlaması öngörülüyor; katkının kesin yapısı ve miktarı bütçeyle birlikte daha ayrıntılı açıklanacak.
Help to Buy Modelinin Yeni Versiyonu
“Your First Home”, İngiltere’de 2013’te başlatılan ve yaklaşık on yıl uygulanan Help to Buy sisteminin yeni koşullara göre yeniden tasarlanmış bir versiyonu niteliğinde.
Eski program da devlet destekli hisse kredisi yoluyla alıcının ihtiyaç duyduğu mortgage miktarını azaltmayı ve ilk kez ev alacakların piyasaya girişini kolaylaştırmayı amaçlıyordu.
Yeni programda ise minimum peşinatın yüzde 2,5 seviyesine indirilmesi ve desteğin gerçekten ihtiyaç duyan hanelere yöneltilmesi için gelir ve bölgesel fiyat sınırlarının kullanılması öngörülüyor.
Ön Kayıtların 2026 Sonuna Kadar Açılması Planlanıyor
Programın bütün ayrıntıları henüz kesinleşmiş değil.
İngiltere hükümeti maliyet, uygulama takvimi, gelir sınırları, bölgesel fiyat tavanları ve diğer koşulların gelecek ayki bütçede açıklanacağını bildirdi. Ön kayıtların ise 2026 yılı sona ermeden açılması bekleniyor.
Dolayısıyla şu aşamada yüzde 2,5 peşinat ve yüzde 20 hisse kredisi programın açıklanmış temel çerçevesini oluştururken, vatandaşların hangi gelir ve konut fiyatı şartlarıyla sisteme kabul edileceği henüz kesinleşmedi.
İngiltere Konut Arzını da Canlandırmak İstiyor
Program yalnızca konut alıcılarına yönelik bir finansman desteği olarak tasarlanmıyor.
Hükümet, yeni konut piyasasının artan inşaat maliyetleri ve ekonomik koşullar nedeniyle baskı altında bulunduğunu belirterek programın yeni konut üretimini desteklemesini de amaçlıyor.
Bu nedenle programın yalnızca sisteme katılan geliştiricilerin yeni projelerinde kullanılacak olması, talep desteği ile konut arzını aynı mekanizmada bir araya getirme girişimi olarak öne çıkıyor.
Bununla birlikte talebi destekleyen programların konut fiyatları üzerindeki olası etkileri İngiltere’de tartışılıyor. Programın gerçek etkisi; gelir ve fiyat sınırlarının nasıl belirleneceği, yeni konut arzının ne kadar artacağı ve hisse kredisinin geri ödeme koşullarının nasıl düzenleneceğine bağlı olacak.