Booking, Airbnb ve Expedia gibi yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’deki faaliyetlerini yeniden düzenleyecek kanun teklifinde önemli bir aşama geçildi. Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda kabul edildi.
Teklifin yasalaşması halinde yabancı platformların Türkiye’de faaliyet gösterebilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığından izin belgesi alması ve Türkiye’de temsilci bulundurması gerekecek.
Düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri ise otel ve diğer konaklama işletmelerinin maliyetlerini doğrudan ilgilendiriyor. Yurt içinden yurt içine gerçekleştirilen satışlarda yabancı dijital platformların alabileceği komisyon, vergiler hariç satış bedelinin yüzde 17’sini geçemeyecek.
Teklifin bir sonraki aşamada TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi bekleniyor.
Teklif TBMM Komisyonunda kabul edildi
Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, Booking, Airbnb ve Expedia gibi yurt dışında yerleşik dijital platformların Türkiye’deki faaliyetlerini hukuki bir çerçeveye bağlamayı amaçlıyor.
Teklifle platformların faaliyet alanlarından mali yükümlülüklerine, Türkiye’deki temsil yapısından tüketici uyuşmazlıklarına kadar çok sayıda konuda yeni kurallar getiriliyor.
Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, düzenlemenin Türkiye’deki tüketicilere hizmet sunan uluslararası platformların faaliyetlerinin denetlenmesini ve hukuki sorumluluklarının belirlenmesini amaçladığını açıkladı.
Türkiye’de faaliyet göstermek için 5 milyon TL’lik izin belgesi
Teklif yasalaşırsa yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’de faaliyet gösterebilmek için Kültür ve Turizm Bakanlığından izin belgesi alması zorunlu olacak.
İzin belgesinin süresi iki yıl olacak.
Belge bedeli ise 5 milyon TL olarak uygulanacak.
Bu tutarın sonraki yıllarda yeniden değerleme oranına göre artırılması öngörülüyor.
Böylece Türkiye pazarında faaliyet göstermek isteyen yabancı dijital konaklama platformları için doğrudan bir izin ve kayıt sistemi oluşturulacak.
Türkiye’de temsilci bulundurma zorunluluğu geliyor
Düzenlemenin önemli maddelerinden biri de yabancı platformların Türkiye’de ulaşılabilir bir hukuki muhatap bulundurmasını zorunlu hale getiriyor.
Teklif yasalaşırsa platformların Türkiye’de temsilci bulundurması gerekecek.
Bunun yanı sıra dijital hizmet vergisi mükellefi olunması, vergi borcunun bulunmaması ve Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi adresinin bildirilmesi gibi şartlar aranacak.
Bu sistemle Türkiye’deki faaliyetlerden kaynaklanan resmi işlemler ve tebligatlar açısından doğrudan muhatap oluşturulması amaçlanıyor.
Booking ve Airbnb komisyonlarına yüzde 17 sınırı
Otel ve konaklama sektörünü doğrudan ilgilendiren en önemli düzenlemelerden biri platform komisyonlarına ilişkin.
Teklif yasalaştığında yabancı dijital konaklama platformlarının yurt içinden yurt içine gerçekleştirilen satışlardan alabileceği tutar yüzde 17’yi aşamayacak.
Üst sınır, hizmete konu satışın vergiler hariç bedeli üzerinden hesaplanacak.
Örneğin vergiler hariç konaklama bedelinin 10 bin TL olduğu bir rezervasyonda platform tarafından alınabilecek tutarın üst sınırı:
10.000 TL × %17 = 1.700 TL
olacak.
| Vergiler hariç satış bedeli | %17 komisyon üst sınırı |
|---|---|
| 5.000 TL | 850 TL |
| 10.000 TL | 1.700 TL |
| 20.000 TL | 3.400 TL |
| 50.000 TL | 8.500 TL |
| 100.000 TL | 17.000 TL |
Bu düzenleme özellikle online rezervasyon platformlarına yüksek oranda bağımlı çalışan otel ve konaklama işletmeleri açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Otellerin alternatif satış kanalları kısıtlanamayacak
Teklif yalnızca platformların alacağı komisyonu sınırlamıyor.
Yabancı dijital platformların hizmet sağlayıcıların alternatif kanallardan aynı veya farklı fiyatlarla hizmet sunmasını ya da reklam yapmasını kısıtlamasının da önüne geçilmesi öngörülüyor.
Platformların otel veya diğer hizmet sağlayıcıları kampanyalı satış yapmaya zorlamasına yönelik sınırlamalar da düzenlemede yer alıyor.
Bu hükümler yasalaşırsa konaklama işletmelerinin kendi internet sitesi ve diğer satış kanallarındaki fiyatlandırma stratejileri açısından önemli bir değişiklik ortaya çıkabilir.
Turizm payı da ödeyecekler
Yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’den elde ettikleri gelirler açısından yeni mali yükümlülükler de gündemde.
Teklif kapsamında platformların izin belgesi bedelinin yanı sıra vergi yükümlülüklerini yerine getirmesi ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansına turizm payı ödemesi öngörülüyor.
Böylece Türkiye turizm pazarından gelir elde eden yabancı platformların ülkenin turizm tanıtım sisteminin finansmanına da katkıda bulunması hedefleniyor.
Booking, Airbnb ve Expedia hangi hizmetleri doğrudan satabilecek?
Teklif, yabancı platformların Türkiye’de doğrudan sunabileceği hizmetlerin kapsamını da belirliyor.
Düzenlemenin yasalaşması halinde platformların doğrudan satış yapabileceği temel alanlar şöyle olacak:
- Turizm belgeli konaklama tesisleri
- Turizm amaçlı kiralama izinli konutlar
- Uçak bileti satışları
Münhasıran seyahat acentalığı kapsamına giren diğer hizmetlerin ise yetkili seyahat acentaları üzerinden sunulması gerekecek.
Araç kiralama hizmetlerinin de Ticaret Bakanlığından yetki alan işletmeler aracılığıyla gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
Airbnb açısından turizm amaçlı kiralanan konutlar önemli
Düzenlemenin Airbnb benzeri kısa süreli konut kiralama platformları açısından önemli taraflarından biri turizm amaçlı kiralanan konutlara ilişkin.
Platformların doğrudan aracılık edebileceği konutların turizm amaçlı kiralama için gerekli izinlere sahip olması gerekecek.
Bu durum kısa dönem kiralama pazarında kayıtlı ve izinli konutların önemini daha da artırabilir.
Özellikle İstanbul, Antalya, Muğla ve İzmir gibi kısa dönem konut kiralamalarının yoğun olduğu pazarlarda düzenlemenin etkileri yakından takip edilecek.
KDV ve stopaj yükümlülüğü otelde olacak
Dijital platformlar üzerinden gerçekleştirilen konaklama rezervasyonlarında konaklama hizmetine ilişkin KDV ve stopajın beyan edilmesi ve ödenmesine ilişkin yükümlülüğün hizmeti sağlayan otelde olması öngörülüyor.
Platformların kendi mali yükümlülükleri ise ayrıca düzenlenecek.
Bu ayrım, platform üzerinden yapılan rezervasyonlarda hangi verginin hangi tarafça beyan edileceğinin netleştirilmesi açısından önem taşıyor.
Uyuşmazlıklarda Türk hukuku uygulanacak
Teklifin tüketicileri doğrudan ilgilendiren bölümlerinden biri de uyuşmazlıklara ilişkin.
Yabancı dijital konaklama platformlarının izin belgesi kapsamındaki faaliyetlerinden doğan uyuşmazlıklarda Türk hukukunun uygulanması ve Türk mahkemelerinin yetkili olması öngörülüyor.
Böylece Türkiye’deki tüketicilerin yabancı platformlarla yaşayabilecekleri uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuki çerçevenin açık hale getirilmesi amaçlanıyor.
Kurallara uymayan platformlara erişim engeli gelebilecek
Yeni sisteme uyulmaması halinde yalnızca para cezaları uygulanmayacak.
Yükümlülüklere aykırı faaliyet gösteren platformlar için idari para cezalarının yanı sıra izin belgesinin iptali ve belirli durumlarda erişimin engellenmesine kadar uzanan yaptırımlar öngörülüyor.
Komisyon üst sınırına ilişkin ihlaller için de ayrıca yaptırım mekanizması oluşturuluyor.
Bu nedenle düzenleme yasalaşırsa yabancı platformların Türkiye’deki iş modellerini yeni mevzuata uyarlaması gerekecek.
Yeni sistemin başlangıç tarihi 1 Ocak 2027 olarak öngörülüyor
Teklifin TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek kanunlaşması halinde düzenlemenin 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Türkiye’de halihazırda faaliyet gösteren yabancı dijital konaklama platformlarına da yeni sisteme geçmeleri için süre verilmesi planlanıyor.
Mevcut platformların yürürlük tarihinden itibaren üç ay içerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığına izin belgesi başvurusu yapması gerekecek.
Başvuru yapmayan veya izin başvurusu reddedilen platformlar açısından erişimin engellenmesine yönelik hükümler uygulanabilecek.
Booking.com’un Türkiye açısından önemi
Düzenleme Booking.com açısından ayrıca dikkat çekiyor.
Şirketin Türkiye’deki faaliyetlerine ilişkin geçmişte yaşanan hukuki süreç nedeniyle yeni kanun teklifi, platformun Türkiye pazarındaki faaliyet modelinin geleceği açısından önem taşıyor.
Ancak kanun teklifinin komisyondan geçmiş olması, Booking.com’un Türkiye’deki faaliyetlerinin otomatik olarak eski yapısıyla yeniden başlayacağı anlamına gelmiyor.
Teklifin önce TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi, ardından yürürlüğe girmesi ve platformların yeni mevzuatta öngörülen şartları yerine getirmesi gerekecek.
Dolayısıyla mevcut aşamada doğru ifade, yabancı dijital konaklama platformları için yeni bir hukuki faaliyet çerçevesinin oluşturulmakta olduğu şeklinde.
Otel ve turizm gayrimenkullerini nasıl etkileyebilir?
Düzenlemenin TicariGM360 açısından en önemli etkilerinden biri turizm gayrimenkulleri üzerinde ortaya çıkabilir.
Online rezervasyon platformlarının komisyon oranlarının yüzde 17 ile sınırlandırılması, özellikle satışlarının önemli bölümünü yabancı platformlardan gerçekleştiren otellerin dağıtım maliyetlerini etkileyebilir.
Platformların alternatif satış kanallarını kısıtlayamaması da otellerin doğrudan rezervasyon sistemlerini güçlendirmesine imkan sağlayabilir.
Diğer taraftan Airbnb benzeri sistemlerde yalnızca izinli turizm konutlarının platformlarda yer alabilmesi, kısa dönem kiralama amaçlı gayrimenkul yatırımlarında mevzuata uygunluğun önemini artıracak.
Bu nedenle düzenlemenin etkisi yalnızca Booking, Airbnb ve Expedia gibi teknoloji şirketleriyle sınırlı olmayacak; oteller, turizm amaçlı kiralanan konutlar, seyahat acentaları ve turizm gayrimenkulü yatırımcıları açısından da yakından takip edilecek.
Şimdi gözler TBMM Genel Kurulunda
Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi’nin komisyondan geçmesiyle yasama sürecinde önemli bir aşama tamamlandı.
Ancak yeni kurallar henüz yürürlüğe girmiş değil.
Teklifin TBMM Genel Kurulunda görüşülerek kabul edilmesi ve kanunlaşması gerekiyor.
Süreç tamamlanırsa yabancı dijital konaklama platformları için 5 milyon TL’lik izin belgesi, Türkiye’de temsilci, vergi ve turizm payı yükümlülükleri ile yurt içi satışlarda yüzde 17’lik komisyon üst sınırını içeren yeni dönem 1 Ocak 2027 itibarıyla başlayacak.