Mevcut giriş koşulları
Yetki belgesi sisteminde sorumlu emlak danışmanı için eğitim, mesleki yeterlilik ve belirli deneyim şartları bulunmaktadır. Güncel uygulamada en az 100 saatlik eğitim ve öğrenim durumuna göre değişen mesleki deneyim aranır; MYK yeterlilikleri de önemli bir ölçüm aracıdır. Bu şartlar işletme yetki belgesi merkezli çalışır.
Buna karşılık sahadaki her danışmanın kişisel lisans süreci, teorik bilgi ile uygulama becerisini ve sürekli gelişimi aynı sistemde ölçmez. Bir kişinin sınavı geçmesi, karmaşık tapu, imar, vergi, ticari kira veya çıkar çatışması vakalarını tek başına yönetebileceği anlamına gelmez.
Üniversitenin yeri
Türkiye’de emlak ve gayrimenkul alanında ön lisans, lisansüstü programlar ve ilgili bölümler bulunmaktadır. Üniversite eğitimi; hukuk, ekonomi, değerleme, şehircilik, finans ve veri analizi bakımından güçlü temel sağlar. Ancak yalnız diploma da sahadaki temsil, müzakere, etik ikilem, belge kontrolü ve müşteri yönetimi deneyiminin yerini tutmaz.
Kanun, üniversiteyi meslekten kopuk bir akademik ada olarak görmemeli. Üniversiteler; müfredat standardı, staj akreditasyonu, sürekli eğitim, araştırma, meslek sınavı ve veri üretiminde sistemin ortağı olmalıdır.
Çoklu giriş yolu ve ortak çekirdek
AB orantılılık yaklaşımına uygun sistem, tek bir diploma kapısı yerine birden fazla yolu kabul edebilir: gayrimenkul alanında diploma; ilgili yükseköğretim ve tamamlama eğitimi; mesleki eğitim, sınav ve staj; uzun süreli belgeli deneyim ve yetkinlik değerlendirmesi. Bütün yollar ortak çekirdek sınav ve etik taahhütte birleşmelidir.
Ortak çekirdek; borçlar ve tapu hukuku, taşınmaz ticareti mevzuatı, tüketici, vergi, değerleme temelleri, imar-yapı bilgisi, MASAK, KVKK, ayrımcılık yasağı, etik, dijital ilan ve yapay zekâ kullanımını kapsamalıdır.
Staj neden gerekli?
Belçika’da gözetimli staj ve uygulamalı yeterlilik sınavı, Fransa’da mesleki yeterlilik ve sürekli eğitim, İrlanda’da eğitim-deneyim-sigorta şartları, Almanya’da sürekli eğitim modeli bulunur. Bu örneklerin ortak noktası, mesleki yetkinliğin tek seferlik belgeyle bitmemesidir.
Türkiye’de staj kâğıt üzerinde geçirilen süre olmamalı. Adayın portföy dosyası, yer gösterme, teklif, sözleşme, etik vaka, veri güvenliği ve işlem kapanışı gibi görevleri lisanslı mentor gözetiminde tamamladığı dijital günlükle doğrulanmalıdır.
TicariGM360’ın görüşü
 |
Gayrimenkul danışmanlığı herkesin girebildiği değil, herkesin adil yollarla hazırlanıp yetkinliğini gösterebildiği bir meslek olmalıdır. Üniversite mezununu da yılların tecrübeli profesyonelini de dışlamayan; fakat tüketiciyi bilgisiz ve gözetimsiz hizmetten koruyan ortak bir lisans standardına ihtiyacımız var. |
Çözüm Önerileri
- Birden fazla giriş yolu ve tüm yollar için ortak meslek sınavı oluşturulması.
- Asgari 6-12 aylık, görev temelli ve dijital olarak doğrulanan gözetimli staj.
- Üniversite programlarının ders muafiyeti ve hızlandırılmış lisans yolu sağlaması.
- Tecrübeli profesyoneller için süreli deneyim tanıma ve uygulamalı yeterlilik sınavı.
- Lisans yenilemede yıllık sürekli eğitim ve etik modül zorunluluğu.
- Avrupa Meslek Kartı ve yabancı yeterlilik tanımasına uygun dijital eğitim sicili.
Kaynakça ve Resmî Dayanaklar
[1] Ticaret Bakanlığı – Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi Başvuru ve Şartları: https://ardahan.ticaret.gov.tr/duyurular/tasinmaz-ticareti-yetki-belgesi
[2] MYK Portalı – Emlak Danışmanı ve Sorumlu Emlak Danışmanı Yeterlilikleri: https://portal.myk.gov.tr/index.php?kurId=21009887&layout=kurulus_kapsam&option=com_kurulus_ara&view=kurulus_ara
[3] EUR-Lex – Directive 2005/36/EC on Recognition of Professional Qualifications: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2005/36/
[4] EUR-Lex Türkçe Özet – Avrupa Meslek Kartı ve Gayrimenkul Danışmanları: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/tr/LSU/?uri=CELEX%3A32005L0036
[5] EUR-Lex – Proportionality Test Directive (EU) 2018/958: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2018/958/oj/eng
[6] Belçika IPI/BIV – Gayrimenkul Danışmanı Olmak: https://www.ipi.be/devenir-agent-immobilier/devenir-agent-immobilier
[7] Fransa – Sürekli Mesleki Eğitim Düzenlemesi: https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000032080616/
[8] Almanya – Gewerbeordnung §34c: https://www.gesetze-im-internet.de/gewo/__34c.html
