Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, emeklilik hesabında kritik bir tartışmaya son noktayı koyan emsal nitelikte bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, yıllar önce adına sigorta girişi yapılmış olsa bile, prim ödemesi ve bordro kaydı bulunmayan kişilerin yalnızca işe giriş bildirgesine dayanarak emeklilik başlangıç tarihini geri çekemeyeceğine hükmetti.
Karar, sosyal güvenlik hukukunda “fiilî çalışma” şartının vazgeçilmez olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Dava Nasıl Başladı?
Davacı M.R, 16 Şubat 1992 tarihinde Çanakkale’de bir şirkette çalışmaya başladığını, aynı gün adına düzenlenen işe giriş bildirgesinin SGK’ya verildiğini belirterek Çanakkale İş Mahkemesi’nde dava açtı.
Talebi şuydu:
Bu tarihin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesi ve emeklilik hesabında esas alınması.
SGK’nın Savunması: “Bordro ve Prim Yok”
SGK ise şu gerekçelerle davanın reddini istedi:
-
1992 yılına ait prim bildirgesi bulunmuyor,
-
Dönem bordroları mevcut değil,
-
Yalnızca işe giriş bildirgesiyle sigortalı çalışmanın ispatlanamayacağı açık.
Yerel Mahkemeler Davacıyı Haklı Buldu
Çanakkale İş Mahkemesi, davacının “bir gün bile olsa sigortalı çalıştığı” kanaatine vararak sigorta başlangıcının 16 Şubat 1992 olduğuna karar verdi.
SGK’nın itirazı üzerine dosyayı inceleyen Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi de bu kararı onadı.
Yargıtay: “İşe Giriş Bildirgesi Tek Başına Yeterli Değil”
Dosya temyiz üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’ne geldi. Yargıtay, alt mahkemelerin kararlarını bozarak çok net bir ilke ortaya koydu:
“İşe giriş bildirgesi, tek başına sigortalılık başlangıcını ispatlamaya yeterli değildir. Fiilî çalışmanın açık, somut ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde kanıtlanması gerekir.”
Yargıtay, dosyada şu eksikliklere dikkat çekti:
-
İlgili döneme ait bordrolar yok,
-
Tanık, davacıyı hatırlamıyor,
-
Komşu iş yerleri araştırılmamış,
-
Çalışmayı doğrulayan güçlü deliller toplanmamış.
“Resen Araştırma İlkesi” Hatırlatması
Yargıtay, sosyal güvenlik davalarında mahkemelerin resen araştırma ilkesi gereği kendiliğinden delil toplamakla yükümlü olduğunu vurguladı.
Bozma gerekçesinde şu kurumlar üzerinden kapsamlı araştırma yapılması gerektiği belirtildi:
-
SGK
-
Belediye
-
Zabıta
-
Maliye
-
Meslek odaları
-
Muhtarlık
Ayrıca:
-
Davalı iş yerine komşu iş yerleri tespit edilmeli,
-
Aynı dönemde çalışan kayıtlı işçiler bulunmalı,
-
İş yeri sahipleri veya yöneticileri dinlenmeli,
-
Davacının çalışmasının niteliği ve süresi net şekilde ortaya konulmalı.
Kararın Özeti
| Konu | Yargıtay Görüşü |
|---|---|
| İşe giriş bildirgesi | Tek başına yeterli değil |
| Sigorta başlangıcı | Fiilî çalışmayla ispatlanmalı |
| Bordro ve prim kaydı | Temel delil |
| Tanık beyanı | Somut ve güçlü olmalı |
| Mahkemenin görevi | Resen araştırma yapmak zorunda |
| Sonuç | Yerel karar bozuldu, dosya geri gönderildi |
Emeklilik Hesabı Yapanlar İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, özellikle 1990’lı yıllarda adına giriş yapılmış ancak prim yatmamış, bordrosu bulunmayan, “Sadece işe giriş belgesiyle” erken emeklilik umudu taşıyan vatandaşlar açısından son derece kritik.
Artık açık biçimde ortaya konulmuş oldu ki:
Fiilî çalışma yoksa, emeklilik başlangıcı da yok.