Jeopolitika Neden Ekonomik Tahminlerin Merkezine Yerleşti?
Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) İsviçre’nin Davos kasabasında düzenlenen 56. Yıllık Toplantıları, küresel ekonominin kırılganlıklarını bir kez daha gözler önüne serdi. Forum kapsamında konuşan AXA Group Baş Ekonomisti Gilles Moec, son yıllarda jeopolitik gelişmelerin ekonomik öngörülerin temel belirleyicisi haline geldiğini söyledi.
Moec’e göre artık ekonomik tahminler yapılırken sadece büyüme, enflasyon veya faiz oranlarına bakmak yeterli değil. Küresel ticaret, enerji fiyatları, tedarik zincirleri ve teknoloji yatırımları doğrudan jeopolitik risklerin gölgesinde şekilleniyor.
“Jeopolitika artık kenarda duran bir risk değil, doğrudan merkezin kendisi” değerlendirmesi, Davos’ta yapılan tartışmaların ortak paydasını da özetler nitelikte.
Küresel Ticaret Savaşları Ekonomiyi Nasıl Etkiliyor?
Gilles Moec, özellikle son yıllarda ABD’nin uyguladığı gümrük tarifeleriyle başlayan ticaret savaşlarının küresel ekonomi üzerinde ciddi şoklar yarattığını hatırlattı. 2025 yılında yaşanan bu şokların etkileri henüz tam olarak atlatılamamışken, 2026’ya Avrupa ile ABD arasında yeni bir ticaret gerilimi ihtimaliyle girildiğini söyledi.
Moec’e göre ticaret savaşları yalnızca iki ülke arasındaki ilişkileri değil, küresel tedarik ağlarını da doğrudan etkiliyor. Gümrük vergileri, ithalat kısıtlamaları ve siyasi restleşmeler, şirketlerin maliyet hesaplarını altüst edebiliyor.
Bu belirsizlik ortamı, özellikle ihracata dayalı sektörlerde yatırım iştahını azaltırken, uzun vadeli planlamayı da zorlaştırıyor.
Avrupa Ekonomisi Şoklara Karşı Ne Kadar Dayanıklı?
AXA Group Baş Ekonomisti, Avrupa ekonomisinin 2025 yılında yaşanan küresel şoklara karşı görece dirençli bir duruş sergilediğini belirtti. Birçok Avrupalı işletmenin geçen yıl sonunda “en zor dönemi atlattık” düşüncesiyle yeni yatırımları gündemine almaya başladığını ifade etti.
Ancak 2026’ya girilirken bu iyimser havanın yerini yeniden belirsizliğe bıraktığını dile getiren Moec, Avrupa iş dünyasında ciddi bir psikolojik yorgunluğun oluşabileceğine dikkat çekti.
“Şirketler sadece ekonomik değil, zihinsel olarak da yoruluyor” diyen Moec, belirsizliğin uzamasının karar alma süreçlerini olumsuz etkilediğini vurguladı.
Jeopolitik Belirsizlik Şirket Psikolojisini Nasıl Etkiliyor?
Moec’in açıklamalarında öne çıkan başlıklardan biri de şirketlerin artan belirsizlik karşısında yaşadığı zihinsel yük oldu. Üst üste gelen krizler, şirket yöneticilerinin risk algısını köklü biçimde değiştiriyor.
Avrupa’daki birçok işletmenin artık kısa vadeli kazançlardan çok, “hayatta kalma” ve “dayanıklılık” kavramlarına odaklandığını belirten Moec, bunun da büyüme potansiyelini sınırlayan bir faktör haline geldiğini söyledi.
İkinci yıla sarkan belirsizlik ortamı, sadece ekonomik değil, sosyal ve psikolojik sonuçlar da doğuruyor.
Tedarik Zincirleri Artık Neden Güvende Değil?
Davos’ta en çok tartışılan konulardan biri de küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığı oldu. Gilles Moec, artık hiçbir şirketin tedarik zincirinin tamamen güvende olduğundan söz edilemeyeceğini net bir dille ifade etti.
Mal ticaretinden hizmet ticaretine, hatta veri akışına kadar uzanan geniş bir yelpazede alınan siyasi kararların, şirketlerin operasyonlarını bir anda sekteye uğratabildiğini vurguladı.
Bu durumun geçici bir sorun değil, yapısal ve uzun vadeli bir risk olduğunun altını çizen Moec, şirketlerin bu nedenle tedarik ağlarını sürekli yeniden tasarlamak zorunda kaldığını söyledi.
Tedarik Zincirlerinde Çeviklik Neden Maliyetli?
Jeopolitik risklere karşı daha çevik olmanın, şirketler açısından ciddi maliyetler doğurduğunu belirten Moec, bu durumun fiyatlara da yansıdığını dile getirdi.
Alternatif tedarikçiler bulmak, üretimi farklı coğrafyalara yaymak veya stok seviyelerini artırmak, şirketlerin operasyonel giderlerini yükseltiyor. Bu maliyet artışları ise eninde sonunda tüketici fiyatlarına yansıyor.
Uzmanlara göre bu süreç, küresel enflasyon baskılarının kalıcı hale gelmesinde de önemli rol oynuyor.
Jeopolitik Gelişmeler Ekonomiyi Hangi Kanallardan Etkiliyor?
Gilles Moec, jeopolitiğin ekonomi üzerindeki etkilerini kısa, orta ve uzun vadeli olarak üç başlıkta değerlendirdi.
Kısa ve orta vadede en belirgin etki alanlarının petrol fiyatları ve gümrük vergileri olduğunu söyledi. Özellikle Orta Doğu’daki gerilimler ve enerji arzına yönelik riskler, petrol fiyatlarında ani dalgalanmalara yol açabiliyor.
Uzun vadede ise asıl riskin tedarik zincirlerindeki aksaklıklar olduğunu vurgulayan Moec, bu durumun küresel büyümeyi kalıcı olarak aşağı çekebileceğini ifade etti.
Kamu Borçları Küresel Ekonomi İçin Ne Kadar Büyük Risk?
Jeopolitik risklerin yanı sıra birçok ülkede hızla artan kamu borçlarının da küresel ekonomi açısından kritik bir tehdit oluşturduğunu belirten Moec, bu konunun Davos’ta sıkça gündeme geldiğini aktardı.
Yüksek borç seviyeleri, özellikle faiz oranlarının yüksek seyrettiği bir dönemde ülkelerin mali manevra alanını daraltıyor. Bu durum, olası yeni krizlerde hükümetlerin ekonomiyi destekleme kapasitesini sınırlayabilir.
Uzmanlara göre kamu borçları, önümüzdeki yıllarda küresel ekonomi için jeopolitik riskler kadar belirleyici bir faktör haline gelebilir.
Teknoloji Şirketleri Neden Baskı Altında?
Moec’in dikkat çektiği bir diğer önemli başlık ise teknoloji sektöründeki değerleme riskleri oldu. Davos’ta yapılan tartışmalarda, teknoloji şirketlerinin mevcut değerlemelerinin sürdürülebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri olduğu belirtildi.
Özellikle yapay zeka yatırımlarının devasa boyutlara ulaşması, şirketlerin finansman yapılarını değiştirmeye başladı. Daha önce büyük ölçüde kendi nakit akışlarıyla yatırım yapan teknoloji devleri, artık borçlanmaya yöneliyor.
Bu durum, faiz oranlarının teknoloji şirketleri için yeniden kritik bir değişken haline gelmesine yol açtı.
Yapay Zeka Yatırımları Borçlanma Dinamiklerini Nasıl Değiştiriyor?
Gilles Moec, yapay zeka alanındaki yatırımların ölçeğinin geçmiş yıllara kıyasla çok daha büyük olduğunu vurguladı. Bu yatırımların finansmanı için şirketlerin borçlanmak zorunda kalmasının, değerleme bakış açısını kökten değiştirdiğini söyledi.
Faiz oranlarının yükseldiği bir ortamda borçlanmanın maliyeti artarken, yatırımcılar da teknoloji şirketlerine daha temkinli yaklaşmaya başladı. Bu durum, sektördeki son aylarda görülen tereddütlerin temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Avrupa Yapay Zeka Yarışında Nerede Duruyor?
Moec, Avrupa’nın yapay zeka alanında bazı üretici şirketlere sahip olduğunu ancak küresel liderlik pozisyonunda olmadığını açıkça ifade etti. ABD ve Çin ile arasındaki mesafenin açıldığını belirten Moec, Avrupa’nın bu yarışta “kitlesel sağlayıcı” olma fırsatını kaçırdığını söyledi.
Buna rağmen Avrupa’nın yapay zekayı hızla benimseyerek ekonomisini dönüştürme potansiyeline sahip olduğunu vurgulayan Moec, bu alanda büyük bir kullanıcı haline gelinebileceğini dile getirdi.
Avrupa Yapay Zekayla Ekonomisini Nasıl Dönüştürebilir?
Moec’e göre Avrupa için asıl fırsat, yapay zekayı hızlı ve yaygın şekilde kullanarak verimlilik artışı sağlamak. Üretimden hizmet sektörüne kadar birçok alanda yapay zeka uygulamalarının ekonomik dönüşümün anahtarı olabileceği ifade ediliyor.
Bu dönüşümün, Avrupa’nın küresel rekabet gücünü yeniden kazanmasında önemli rol oynayabileceği değerlendiriliyor.
Veri Egemenliği Neden Giderek Daha Önemli Hale Geliyor?
Teknoloji kullanımında bir diğer kritik başlık ise veri egemenliği oldu. Moec, verilerin nerede saklandığı ve kimler tarafından kontrol edildiğinin önümüzdeki dönemde çok daha önemli hale geleceğini söyledi.
Özellikle yapay zeka uygulamalarında veri güvenliği ve egemenliği konularının, ekonomik ve siyasi tartışmaların merkezine yerleşmesi bekleniyor.
Moec’e göre Avrupa’nın bu konuyu stratejik bir öncelik olarak ele alması artık kaçınılmaz.
Davos’tan Çıkan Mesaj Ne?
Davos 2026’nın en net mesajlarından biri şu oldu: Jeopolitika, artık ekonominin arka planında değil, tam merkezinde yer alıyor. Ticaret savaşları, tedarik zinciri riskleri, borç dinamikleri ve teknoloji yatırımları, siyasi gelişmelerden bağımsız düşünülemiyor.
Gilles Moec’in değerlendirmeleri, önümüzdeki yıllarda küresel ekonominin daha kırılgan ve daha karmaşık bir yapıya bürüneceğini açıkça ortaya koyuyor.