1990-2025 döneminde kişi başına reel GSYH artışında Guyana yüzde 1.549 ile ilk sırada yer alırken, Çin yüzde 1.404’lük yükselişle ikinci oldu. Türkiye ise kişi başına reel GSYH’sini 12,2 bin dolardan 37,3 bin dolara çıkararak yüzde 206’lık artışla 25. sırada yer aldı. Sıralamada Asya ekonomilerinin ağırlığı dikkat çekti.
Dünya ekonomisinin son 35 yıllık performansı, ülkeler arasında oldukça farklı büyüme hikâyeleri ortaya koyuyor. Dünya Bankası verileri kullanılarak hazırlanan sıralamada, ülkelerin 1990 ile 2025 arasındaki kişi başına reel GSYH değişimi karşılaştırıldı.
Hesaplamalarda enflasyon etkisi arındırılırken, ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını dikkate almak amacıyla satın alma gücü paritesi (PPP) esas alındı.
Ortaya çıkan tabloya göre son 35 yılda kişi başına ekonomik üretimini en hızlı artıran ülke Guyana oldu.
Guyana’da Kişi Başına Reel GSYH Yüzde 1.549 Arttı
Listenin ilk sırasında yer alan Guyana’nın kişi başına reel GSYH’si 1990 yılında 5,1 bin dolar seviyesindeyken, 2025’te 83,7 bin dolara yükseldi.
Böylece ülkenin 35 yıllık dönemdeki artışı yüzde 1.549 olarak hesaplandı.
Guyana’nın performansında özellikle son yıllarda hızla büyüyen petrol sektörünün etkisi öne çıkıyor. Ülkede ticari petrol üretiminin 2019’da başlamasının ardından ekonomi çok yüksek büyüme oranları kaydetti.
Ancak kişi başına GSYH’deki güçlü artışın, hanehalkı gelirlerinin veya refahın toplumun bütün kesimlerinde aynı oranda arttığı anlamına gelmediğini de belirtmek gerekiyor.
Çin İkinci, Ekvator Ginesi Üçüncü Sırada
Çin, son 35 yıldaki yüzde 1.404’lük kişi başına reel GSYH artışıyla listenin ikinci sırasında bulunuyor.
1990’da 1,7 bin dolar seviyesinde olan Çin’in kişi başına reel GSYH’si 2025 itibarıyla 25,1 bin dolara yükseldi.
Üçüncü sıradaki Ekvator Ginesi’nde ise aynı dönemde 1,1 bin dolardan 13,8 bin dolara ulaşan kişi başına reel GSYH ile yüzde 1.128’lik artış hesaplandı.
İlk 10’da ayrıca Bosna-Hersek, Myanmar, Vietnam, Honduras, Cabo Verde, Bhutan ve Hindistan yer aldı.
Türkiye Yüzde 206 Artışla 25. Sırada
Türkiye de 1990-2025 dönemindeki performansıyla ilk 25 ülke arasına girdi.
Verilere göre Türkiye’nin kişi başına reel GSYH’si 1990 yılında 12,2 bin dolar seviyesindeyken, 2025’te 37,3 bin dolara yükseldi.
Böylece 35 yıllık dönemdeki artış yüzde 206 olarak gerçekleşirken Türkiye sıralamada 25. basamakta yer aldı.
Başka bir ifadeyle, kullanılan reel ve satın alma gücü paritesine göre düzeltilmiş ölçümde Türkiye’nin kişi başına ekonomik üretimi 1990 seviyesinin yaklaşık 3,1 katına çıktı.
1990-2025 Döneminde En Hızlı Yükselen 25 Ülke
| Sıra | Ülke | 1990 | 2025 | Artış |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Guyana | 5,1 bin $ | 83,7 bin $ | %1.549 |
| 2 | Çin | 1,7 bin $ | 25,1 bin $ | %1.404 |
| 3 | Ekvator Ginesi | 1,1 bin $ | 13,8 bin $ | %1.128 |
| 4 | Bosna-Hersek | 2,4 bin $ | 21,2 bin $ | %777 |
| 5 | Myanmar | 775 $ | 5,1 bin $ | %563 |
| 6 | Vietnam | 2,5 bin $ | 15,5 bin $ | %526 |
| 7 | Honduras | 1,2 bin $ | 6,7 bin $ | %474 |
| 8 | Cabo Verde | 1,8 bin $ | 10,4 bin $ | %462 |
| 9 | Bhutan | 3,4 bin $ | 16,7 bin $ | %391 |
| 10 | Hindistan | 2,1 bin $ | 10,0 bin $ | %369 |
| 11 | İrlanda | 29,5 bin $ | 131,3 bin $ | %345 |
| 12 | Laos | 2,0 bin $ | 8,9 bin $ | %342 |
| 13 | Bangladeş | 2,1 bin $ | 8,7 bin $ | %319 |
| 14 | Arnavutluk | 5,6 bin $ | 22,7 bin $ | %309 |
| 15 | Güney Kore | 14,4 bin $ | 55,7 bin $ | %287 |
| 16 | Polonya | 12,8 bin $ | 46,9 bin $ | %266 |
| 17 | Panama | 10,3 bin $ | 37,5 bin $ | %266 |
| 18 | Etiyopya | 874 $ | 3,1 bin $ | %254 |
| 19 | Malta | 18,2 bin $ | 63,7 bin $ | %250 |
| 20 | Ermenistan | 6,1 bin $ | 21,2 bin $ | %245 |
| 21 | Dominik Cumhuriyeti | 7,3 bin $ | 24,5 bin $ | %235 |
| 22 | Mauritius | 9,0 bin $ | 28,8 bin $ | %220 |
| 23 | Sri Lanka | 4,6 bin $ | 14,6 bin $ | %220 |
| 24 | Endonezya | 4,9 bin $ | 15,1 bin $ | %210 |
| 25 | Türkiye | 12,2 bin $ | 37,3 bin $ | %206 |
Asya Ülkelerinin Yükselişi Dikkat Çekiyor
Sıralamanın dikkat çeken taraflarından biri Asya ekonomilerinin ilk 25 içerisindeki güçlü temsili oldu.
Çin’in yanı sıra Myanmar, Vietnam, Bhutan, Hindistan, Laos, Bangladeş, Güney Kore, Sri Lanka ve Endonezya üst sıralarda bulunuyor. Türkiye’nin de dahil edildiği geniş Asya sınıflandırmasına göre bölgenin listedeki ağırlığı daha da yükseliyor.
Özellikle Çin, Vietnam, Hindistan, Bangladeş ve Güney Kore’nin uzun dönemli performansı; sanayileşme, ihracat, yatırımlar ve ekonomik dönüşüm süreçleriyle birlikte Asya’nın dünya ekonomisindeki ağırlığının son 35 yılda artmasıyla paralel bir görünüm ortaya koyuyor.
İrlanda 131 Bin Doları Aşarak Farklılaşıyor
Listenin dikkat çekici ülkelerinden biri de İrlanda.
İrlanda’nın kişi başına reel GSYH’si 1990’daki 29,5 bin dolardan 2025’te 131,3 bin dolara yükselirken, 35 yıllık artış yüzde 345 olarak gerçekleşti.
Bununla birlikte İrlanda’nın GSYH verilerinin yorumlanmasında ülkede faaliyet gösteren çok uluslu şirketlerin ekonomik büyüklükler üzerindeki etkisinin dikkate alınması gerekiyor. Bu nedenle kişi başına GSYH tek başına hanehalklarının yaşam standardını ölçen bir gösterge olarak değerlendirilmemeli.
Türkiye’de Kişi Başına Ekonomik Üretim 3 Katın Üzerine Çıktı
Türkiye açısından tablo uzun vadede reel ekonomik üretimde önemli bir artışa işaret ediyor. Kullanılan PPP bazlı reel hesaplamaya göre kişi başına GSYH, 35 yılda 12,2 bin dolardan 37,3 bin dolara çıktı.
Ancak bu veri nominal kişi başına milli gelirle karıştırılmamalı. PPP bazlı reel GSYH, ülkeler arasındaki fiyat seviyesi farklılıklarını ve enflasyon etkisini dikkate alan karşılaştırmalı bir ekonomik üretim göstergesi.
Aynı şekilde kişi başına GSYH’deki artış; gelir dağılımı, satın alma gücünün toplum içerisindeki dağılımı veya bireylerin kullanılabilir gelirinin aynı oranda arttığını tek başına göstermiyor.
35 yıllık sıralamanın genel görünümü ise özellikle gelişmekte olan Asya ekonomilerinin küresel üretimdeki yükselişini ortaya koyarken, Guyana gibi enerji kaynakları sayesinde kısa sürede çok yüksek büyüme yakalayan ülkelerin de uzun dönemli tabloda üst sıralara taşındığını gösteriyor.