Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO), BP ve ConocoPhillips ile birlikte Kerkük’teki petrol sahalarını geliştirecek konsorsiyuma yüzde 15 payla katılması, Türkiye-Irak enerji ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Ortaklıkla birlikte Türkiye, Irak petrolünün yalnızca taşınmasında değil, üretiminde ve sahaların geliştirilmesinde de doğrudan rol üstlenecek.
Projenin ilk aşamada 3 milyar varil petrol eş değerinin üzerinde hidrokarbon kaynağını kapsadığı değerlendirilirken, BP sözleşme alanındaki toplam kaynak potansiyelinin 20 milyar varil petrol eş değerine ulaşabileceğini öngörüyor.
TPAO, BP ve ConocoPhillips ile aynı konsorsiyumda
Türkiye’nin yurt dışındaki petrol ve doğal gaz üretimini artırma hedefi doğrultusunda TPAO, Kerkük’teki önemli hidrokarbon sahalarının geliştirilmesi için oluşturulan uluslararası konsorsiyuma yüzde 15 oranında ortak oldu.
BP, ConocoPhillips ve TPAO’dan oluşan konsorsiyum; Kerkük’teki Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarında üretim kapasitesinin artırılması için çalışacak.
Ortaklık, Türkiye’nin enerji güvenliği stratejisinde yalnızca petrol ithal eden bir ülke konumundan çıkarak, kaynağında üretim yapan ve rezervlere ortak olan bir yapıya geçişi açısından önemli görülüyor.
Kerkük sahalarında günlük 300 bin varil üretim
TPAO’nun ortak olduğu sahalarda toplam günlük petrol üretimi yaklaşık 300 bin varil seviyesinde bulunuyor.
Üretimin en büyük bölümü Bai Hassan ile Baba ve Avanah sahalarından sağlanıyor.
| Petrol sahası | Günlük yaklaşık üretim |
|---|---|
| Bai Hassan | 133 bin varil |
| Baba ve Avanah kubbeleri | 107 bin varil |
| Jambur | 38 bin varil |
| Khabbaz | 25 bin varil |
| Toplam | Yaklaşık 303 bin varil |
Sahaların modernizasyonu, yeni kuyuların açılması ve mevcut altyapının geliştirilmesiyle günlük toplam üretimin yaklaşık 350 bin varile çıkarılması hedefleniyor.
Kaynak potansiyeli 20 milyar varile ulaşabilir
Projenin ilk safhada 3 milyar varil petrol eş değerinin üzerinde hidrokarbon kaynağını kapsadığı tahmin ediliyor.
BP’nin öngörüsüne göre sözleşme alanındaki toplam petrol ve doğal gaz kaynağı potansiyeli 20 milyar varil petrol eş değerine kadar çıkabilir.
Bu büyüklük, Kerkük ortaklığını yalnızca TPAO’nun değil, Türkiye’nin yurt dışındaki enerji yatırımları açısından da en önemli projelerden biri hâline getiriyor.
Türkiye-Irak enerji ilişkileri üretim aşamasına geçti
Türkiye ile Irak arasındaki enerji ilişkileri uzun yıllar petrol boru hatları ve transit taşımacılık üzerinden şekillendi. TPAO’nun Kerkük sahalarına ortak olmasıyla birlikte iş birliği, ortak üretim, yatırım ve saha geliştirme alanlarına taşındı.
Yeni dönemde Türkiye’nin Irak’taki petrol ve doğal gaz kaynaklarında daha fazla üretim hakkına sahip olması, enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi açısından stratejik önem taşıyor.
Irak yönetiminin Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sağlayabilecek kapasiteye sahip olduğunu açıklaması da iki ülke arasındaki enerji ticaretinin gelecekte çok daha yüksek seviyelere çıkabileceğine işaret ediyor.
Kerkük petrol akışı 750 bin varile çıkabilir
Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian, Kerkük’ten gerçekleşen günlük yaklaşık 220 bin varillik petrol akışının ilerleyen dönemde 750 bin varile çıkarılmasının hedeflenebileceğini belirtti.
Bu hedefe ulaşılması için Kerkük sahalarında kapsamlı üretim artışı ve altyapı yatırımlarının gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Dourian’a göre TPAO’nun BP ve ConocoPhillips ile aynı projede yer alması, Türk şirketinin Irak’taki yeni sahalara veya bu iki enerji şirketinin faaliyet gösterdiği diğer ülkelerdeki projelere katılmasının da önünü açabilir.
TPAO küresel enerji şirketleriyle aynı masada
Londra Enerji Kulübü Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Öğütçü, ortaklığı Türkiye’nin uluslararası enerji sektöründeki konumunu güçlendirecek önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
Irak’ın yaklaşık 145 milyar varillik kanıtlanmış petrol rezervine sahip olduğuna dikkat çeken Öğütçü, enerji güvenliğinin yalnızca petrol satın alarak değil, üretim sahalarına ortak olunarak güçlendirilebileceğini ifade etti.
TPAO’nun BP ve ConocoPhillips gibi küresel enerji şirketleriyle aynı projede yer alması, şirketin teknik deneyimini ve uluslararası ortaklık kapasitesini de artırabilir.
Türkiye’ye gelmese bile TPAO gelir elde edecek
TPAO’nun projeye ortak olması, üretilen petrolün tamamının Türkiye’ye taşınması gerektiği anlamına gelmiyor.
Sahalarda üretilen petrol farklı pazarlara satılsa dahi TPAO yüzde 15’lik ortaklık payı doğrultusunda gelir elde edebilecek. Bu gelir, Türkiye’nin yüksek enerji ithalat maliyetlerinin dengelenmesine katkı sağlayabilecek.
Yurt dışında üretilen petrol ve doğal gazdan sağlanacak gelirlerin yeni arama, üretim ve altyapı yatırımlarında kullanılması da mümkün olabilecek.
TPAO’nun 3,8 milyar dolarlık yatırım yapması gerekebilir
Enerji Uzmanı Ali Arif Aktürk, Kerkük sahalarının proje ömrü boyunca geliştirilmesi için yaklaşık 25 milyar dolarlık yatırım gerekebileceğini belirtti.
TPAO’nun yüzde 15’lik ortaklık payı dikkate alındığında şirketin yapması gereken yatırımın yaklaşık 3,8 milyar dolara ulaşabileceği değerlendiriliyor.
| Projeye ilişkin veri | Tahmini büyüklük |
|---|---|
| Toplam yatırım ihtiyacı | Yaklaşık 25 milyar dolar |
| TPAO ortaklık payı | %15 |
| TPAO’nun muhtemel yatırımı | Yaklaşık 3,8 milyar dolar |
| Mevcut günlük üretim | Yaklaşık 300 bin varil |
| Hedeflenen günlük üretim | Yaklaşık 350 bin varil |
| İlk aşamadaki kaynak | 3 milyar varil petrol eş değerinin üzerinde |
| Toplam potansiyel | 20 milyar varil petrol eş değerine kadar |
Üretimin yaklaşık 350 bin varile yükselmesi halinde bunun 150-160 bin varillik bölümünün Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı üzerinden Ceyhan’a yönlendirilmesi gündeme gelebilir.
Basra-Ceyhan enerji koridoru önerisi
Enerji Uzmanı Dr. Zeynep Elif Yıldızel, Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı’nın açık tutulmasının ve Basra ile Ceyhan arasında yeni bir enerji koridoru kurulmasının önemine dikkat çekti.
Basra’daki petrol ve doğal gaz kaynaklarını Türkiye’ye bağlayacak biri petrol, diğeri doğal gaz olmak üzere iki ayrı boru hattının kurulması öneriliyor.
Bu proje hayata geçirilirse Irak petrolünün Hürmüz Boğazı’na girmeden Ceyhan üzerinden dünya piyasalarına ulaştırılması mümkün olabilir. Böylece Türkiye’nin Doğu ile Batı arasındaki enerji merkezi konumu daha da güçlenebilir.
Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan kaynaklarının da Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınması, kurulabilecek daha geniş bir bölgesel enerji koridorunun parçaları arasında gösteriliyor.
TPAO’nun 1 milyon varillik üretim hedefine katkı sağlayacak
Kerkük ortaklığı, TPAO’nun günlük toplam petrol ve doğal gaz üretimini 1 milyon varil petrol eş değerine çıkarma hedefi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Türkiye’nin farklı ülkelerde yeni rezervlere ortak olması, hem enerji arz güvenliğini destekleyebilir hem de yurt dışı üretim gelirlerini artırabilir.
Kerkük’teki yatırımın başarıyla ilerlemesi durumunda TPAO’nun Irak ve çevre ülkelerdeki yeni petrol ve doğal gaz projelerinde daha güçlü bir aktör hâline gelmesi bekleniyor.