Türkiye’de brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskene sahip engelli vatandaşlar, gerekli koşulları taşımaları halinde indirimli (sıfır oranlı) bina vergisi uygulamasından yararlanarak emlak vergisi ödemiyor. Üstelik engelli kişinin gelir sahibi olması veya engellilik oranının belirli bir seviyenin üzerinde bulunması şartı aranmıyor. Sahip olunan tek konutun kiraya verilmesi de tek başına bu hakkı ortadan kaldırmıyor. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) rehberleri ve Emlak Vergisi Kanunu bu uygulamayı açıkça düzenliyor.
Engelli vatandaşlara sağlanan vergi avantajları arasında önemli bir hak da emlak vergisinde uygulanıyor.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu kapsamında, Türkiye sınırları içerisinde belirlenen koşulları taşıyan tek mesken için bina vergisi oranı sıfır uygulanabiliyor. Engelliler de bu uygulamadan yararlanabilen gruplar arasında bulunuyor.
En Önemli Şart: Tek Konut ve 200 Metrekare
Engelli bir vatandaşın sıfır oranlı bina vergisinden yararlanabilmesi için Türkiye sınırları içerisinde brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskene sahip olması gerekiyor.
Tek meskende hisse veya intifa hakkına sahip olunması da uygulama kapsamına girebiliyor.
Ancak birden fazla meskeni bulunanlar, birden fazla meskende hissesi olanlar veya sahip oldukları tek konutun brüt alanı 200 metrekareyi aşanlar sıfır oranlı uygulamadan yararlanamıyor.
Önemli bir ayrıntı da hisseli mülkiyette ortaya çıkıyor. Örneğin 220 metrekarelik tek bir evin yarısına sahip olunması, kişiye düşen bölüm matematiksel olarak 110 metrekare olsa bile avantajdan yararlanmak için yeterli değil. GİB’e göre değerlendirmede konutun toplam brüt yüzölçümü dikkate alınıyor.
Engellilik Oranı İçin Alt Sınır Aranmıyor
Uygulamada sıkça karıştırılan noktalardan biri engellilik oranı.
Gelir İdaresi Başkanlığının açıklamasına göre sıfır oranlı bina vergisinden yararlanılması için engellilik durumunun belirli bir oranın üzerinde olması şartı bulunmuyor.
Aynı şekilde engelli vatandaş açısından gelir sahibi olmama şartı da aranmıyor.
Dolayısıyla kişinin ücret, maaş veya başka bir gelirinin bulunması, diğer şartlar sağlanıyorsa engelliler için uygulanan sıfır oranlı bina vergisi hakkını tek başına ortadan kaldırmıyor.
Evini Kiraya Veren Engelli de Yararlanabiliyor
Bir başka önemli hak ise konutta bizzat oturma zorunluluğunun bulunmaması.
GİB’in açıklamasına göre engelli vatandaş, sahip olduğu tek meskeni kiraya verip kendisi başka bir konutta kiracı olarak yaşasa bile diğer şartları taşıması halinde sıfır oranlı bina vergisi uygulamasından yararlanabiliyor.
Ancak belirli zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler bu uygulamanın dışında tutuluyor. Başka bir ifadeyle şartları taşımayan yazlık veya benzeri dönemsel kullanım niteliğindeki meskenler için bu avantajdan yararlanılamıyor.
Belediyeye Başvuru Nasıl Yapılıyor?
Uygulamadan yararlanmak isteyen engelli vatandaşların işlemleri konutun bağlı bulunduğu belediye üzerinden yürütülüyor.
Engelli kimlik kartı bulunan mükellefler, kartlarını belediyeye ibraz ederek ve “Tek Meskeni Olan (İntifa Hakkına Sahip Olanlar Dahil) Engellilere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu”nu doldurarak başvurabiliyor. Engelli kimlik kartı bulunanlardan ayrıca sağlık kurulu raporu istenmiyor.
Engelli kimlik kartı bulunmayanların ise sağlık kurulu raporunun aslını veya onaylı örneğini belediyeye ibraz etmesi ve ilgili forma rapor fotokopisini eklemesi gerekiyor.
Her Yıl Yeniden Sağlık Raporu Vermek Gerekiyor mu?
Şartların devam etmesi halinde sağlık kurulu raporunun her yıl yeniden belediyeye sunulması gerekmiyor.
GİB’in engellilere yönelik rehberinde, sağlık kurulu raporu fotokopisinin her yıl yeniden verilmesinin gerekmediği belirtiliyor.
Buna karşılık sıfır oranlı bina vergisinden yararlanmayı sağlayan koşullardan biri daha sonra kaybedilirse bu değişikliğin belediyeye bildirilmesi gerekiyor. Şartları taşımadığı halde uygulamadan yararlananlardan ödenmesi gereken vergi, gecikme faizi ve ilgili cezalarla tahsil edilebiliyor.
Kimler Yararlanabilir, Kimler Yararlanamaz?
| Durum | Sıfır oranlı bina vergisi |
|---|---|
| Tek konut, brüt 200 m² veya altında | Yararlanabilir |
| Tek konutunu kiraya vermiş | Yararlanabilir |
| Engelli kişinin geliri var | Yararlanabilir |
| Belirli bir engellilik oranının altında | Oran açısından alt sınır yok |
| 200 m²’yi aşan tek konut | Yararlanamaz |
| Birden fazla mesken sahibi | Yararlanamaz |
| Birden fazla meskende hissesi var | Yararlanamaz |
| Belirli zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan mesken | Yararlanamaz |
Bu koşullar GİB’in güncel rehberlerinde açık biçimde belirtiliyor.
“Emlak Vergisi Muafiyeti” Yerine Sıfır Oranlı Vergi
Uygulama kamuoyunda genellikle “engellilere emlak vergisi muafiyeti” olarak ifade edilse de mevzuattaki teknik karşılığı “indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulaması.”
Bu nedenle vatandaşın sahip olduğu bütün gayrimenkullerin genel olarak vergiden muaf olduğu şeklinde anlaşılmaması gerekiyor.
Düzenleme, şartları sağlayan meskenin bina vergisine yönelik uygulanıyor.
Su, İnternet ve Telefon İndirimlerinde Aynı Kural Yok
Engelli vatandaşlara yönelik su, internet, sabit telefon ve mobil iletişim alanlarında da çeşitli indirimler bulunabiliyor. Ancak bunları emlak vergisindeki sıfır oran uygulamasıyla aynı şekilde değerlendirmemek gerekiyor.
Su tarifelerindeki avantajlar belediye veya su idaresine; internet ve GSM indirimleri ise operatörün güncel kampanya ve koşullarına göre değişebiliyor. Bu nedenle “bütün engellilere su faturasında yüzde 50 indirim uygulanır” şeklinde Türkiye genelinde geçerli tek bir oran varmış gibi değerlendirme yapılmamalı.
Başvuru İçin Vergi Dairesi Değil Belediye Önemli
Burada bir başka önemli ayrıntı bulunuyor.
Emlak vergisindeki sıfır oran uygulaması için temel başvuru yeri Gelir İdaresi veya vergi dairesi değil, meskenin bulunduğu belediye. GİB’in yayımladığı başvuru formu da doğrudan ilgili belediye başkanlığına hitaben düzenleniyor.
Dolayısıyla engellilik nedeniyle ücret gelirlerinde uygulanabilecek vergi avantajları ile emlak vergisi işlemlerinin başvuru süreçleri birbirine karıştırılmamalı.
Şartları taşıyan engelli vatandaşlar, konutlarının bağlı olduğu belediyeye gerekli belgelerle müracaat ederek sıfır oranlı bina vergisi uygulamasından yararlanabiliyor.