Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), jeopolitik gerilimin zirve yaptığı dönemde Türk lirasını korumak için gerçekleştirdiği yoğun döviz satışlarının ardından yeniden alım sürecine geçti. Açıklanan verilere göre, savaş sürecinde yaklaşık 50 milyar dolarlık satış yapan Merkez Bankası, ateşkes sonrası dönemde bunun önemli bir kısmını geri topladı.
QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre TCMB, yalnızca iki haftada 21 milyar dolarlık döviz alımı gerçekleştirerek rezervlerini yeniden güçlendirmeye başladı.
Ateşkes Sonrası Hızlı Toparlanma
7 Nisan’da ilan edilen ateşkes ve ardından başlayan müzakere süreci, piyasadaki baskıyı azaltırken Merkez Bankası’nı yeniden alım tarafına taşıdı.
TCMB Döviz İşlemleri Özeti
| Dönem | İşlem Türü | Tutar |
|---|---|---|
| Savaş dönemi (5 hafta) | Döviz satışı | 50 milyar $ |
| 10 Nisan haftası | Döviz alımı | 12,5 milyar $ |
| 17 Nisan haftası | Döviz alımı | 8,5 milyar $ |
| Toplam geri alım | Döviz alımı | 21 milyar $ |
| Geri alım oranı | – | %42 |
Bu tabloya göre TCMB, yaptığı satışların yaklaşık yüzde 42’sini kısa sürede geri almış oldu.
Rezervler Artıyor Ama Hâlâ Savaş Öncesinin Altında
Merkez Bankası’nın toplam rezervlerinde son haftalarda artış görülse de, seviyeler hâlâ savaş öncesinin gerisinde bulunuyor.
Rezerv Gelişimi
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| Toplam rezerv (17 Nisan) | 174,4 milyar $ |
| Savaş öncesi (27 Şubat) | 210,3 milyar $ |
| Fark | -36 milyar $ |
Net uluslararası rezervlerde de benzer bir tablo dikkat çekiyor.
- Net rezerv: 58,2 milyar $
- Savaş öncesi: 91,8 milyar $
- Fark: -33,6 milyar $
Swap hariç net rezerv ise 39,2 milyar dolar seviyesine yükselmesine rağmen hâlâ savaş öncesine göre yaklaşık 40 milyar dolar daha düşük seviyede bulunuyor.
Altın ve Swap Etkisi
Rezervlerdeki değişimde yalnızca döviz işlemleri değil, diğer kalemler de etkili oldu.
Rezervi Etkileyen Unsurlar
| Faktör | Etki |
|---|---|
| Swap hacmindeki düşüş | Negatif |
| Altın fiyatlarındaki artış | +0,7 milyar $ |
| Kamu döviz mevduatı | Azalış yönlü etki |
| Eurobond ödemeleri | Rezervleri aşağı çekti |
Özellikle swap işlemlerindeki gerileme ve kamu mevduat hareketleri, rezerv artışını sınırlayan unsurlar arasında yer aldı.
Net Rezervde Dalgalı Seyir
QNB ekonomistlerinin analizine göre, tüm işlemler dikkate alındığında net rezervlerde haftalık bazda düşüş yaşandı.
- Net rezerv değişimi: -5,9 milyar $
- Diğer işlemler hariç döviz alımı: 8,5 milyar $
Bu hesaplamaya göre:
- Mart ayında: 50 milyar $ net satış
- Nisan ayında: 21 milyar $ net alım
gerçekleşti.
Faiz Kararı Öncesi Kritik Eşik
TCMB’nin rezerv hamleleri, bugün açıklanacak Para Politikası Kurulu (PPK) kararı öncesinde dikkatle izleniyor.
Ekonomistlerin genel beklentisi:
- Politika faizinin %37 seviyesinde sabit bırakılması
Öte yandan Merkez Bankası yönetiminde de dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Başkan yardımcısı ve PPK üyesi Cevdet Akçay’ın görev süresinin sona ermesiyle birlikte kurul, ilk kez yeni yapısıyla karar alacak.
Piyasalar İçin Ne Anlama Geliyor?
Uzmanlara göre TCMB’nin hızlı rezerv toparlama hamlesi birkaç açıdan kritik:
- TL üzerindeki baskının azaldığını gösteriyor
- Piyasa güveninin kısmen toparlandığına işaret ediyor
- Rezervlerin yeniden güçlendirilmesi hedefleniyor
Ancak mevcut seviyelerin hâlâ savaş öncesinin altında olması, kırılganlığın tamamen ortadan kalkmadığını ortaya koyuyor.
Önümüzdeki Süreçte Ne Bekleniyor?
Rezervlerin seyrini belirleyecek temel faktörler:
- Jeopolitik gelişmeler
- Yabancı yatırımcı hareketleri
- Faiz politikası
- Küresel piyasa koşulları
Ateşkes sürecinin kalıcı hale gelmesi durumunda, Merkez Bankası’nın rezerv biriktirme sürecini hızlandırabileceği değerlendiriliyor.