Birleşik Krallık konut piyasası, Orta Doğu’da tırmanan savaş ortamının ekonomik etkileriyle ciddi bir baskı altına girdi. Küresel enerji fiyatlarındaki yükseliş ve yeniden güçlenen enflasyon endişeleri nedeniyle mortgage faizleri hızla artarken, alıcıların piyasadan çekilmesiyle konut satışlarında belirgin yavaşlama yaşanıyor.
Uzmanlara göre savaşın tetiklediği ekonomik belirsizlik, İngiltere’de bahar döneminde beklenen emlak hareketliliğini tamamen durdurdu.
Konut Fiyatlarında Büyüme Durdu
Yılın ilk aylarında enflasyondaki düşüş beklentisiyle birlikte İngiltere Merkez Bankası (BoE)’nın faiz indirimine gideceği yönünde oluşan iyimser hava, jeopolitik gerilimle birlikte tersine döndü.
Savaşın enerji piyasalarında yarattığı baskı nedeniyle;
- petrol fiyatları yükseldi,
- enerji maliyetleri arttı,
- enflasyon beklentileri yeniden bozuldu.
Bu gelişmelerin ardından İngiltere genelinde ortalama konut fiyat artışının yıllık bazda yaklaşık yüzde 0,3 gerilediği belirtiliyor.
Mortgage Faizleri Hızla Yükseldi
Uzmanlara göre piyasadaki en büyük kırılma mortgage tarafında yaşandı.
Savaş sonrası küresel piyasalarda tahvil getirilerinin yükselmesiyle birlikte İngiliz bankaları da kredi ürünlerinde hızlı değişikliğe gitmek zorunda kaldı.
Paylaşılan verilere göre:
| Mortgage Verileri | Değişim |
|---|---|
| İki yıllık sabit mortgage faizi (önceki) | %3,5 |
| Güncel mortgage faizi | %5,5 – %5,75 |
| Piyasadan çekilen kredi ürünleri | %21+ |
Birçok banka yüzlerce mortgage ürününü kısa sürede piyasadan kaldırdı.
Alıcılar Piyasadan Çekiliyor
Kredi maliyetlerindeki sert yükseliş, konut talebini doğrudan etkiledi.
Daha önce düşük faiz oranlarıyla ön onay alan birçok alıcının, yeni faiz oranları karşısında satın alma kararını iptal ettiği belirtiliyor.
Royal Institution of Chartered Surveyors (RICS) verilerine göre:
- alıcı talebi düşüyor,
- fiyat beklentileri zayıflıyor,
- satış iptalleri hızla artıyor.
Onaylanan satış işlemlerinde iptal oranının yüzde 24,4 seviyesine yükseldiği ifade ediliyor.
İngiltere’de Mortgage Yenileme Krizi Büyüyor
Uzmanlara göre asıl risk mevcut konut sahipleri tarafında ortaya çıkıyor.
İngiltere’de geçmiş yıllarda yüzde 1 ila yüzde 3 arası düşük faizle kredi kullanan yaklaşık 1,8 milyon hanenin mortgage süresi sona eriyor.
Bu kişiler artık kredilerini yüzde 5’in üzerindeki yeni oranlarla yenilemek zorunda kalıyor.
| Mortgage Yenileme Etkisi | Tahmini Yük |
|---|---|
| Etkilenecek hane sayısı | 1,8 milyon |
| Yeni faiz oranları | %5+ |
| Yıllık ek ödeme yükü | 3 bin sterlin üzeri |
Yüksek enerji faturalarıyla birleşen bu maliyet artışı, İngiltere’de yaşam maliyeti krizini daha da derinleştiriyor.
Emlak Zincirleri Kırılma Noktasında
İngiltere konut piyasasında “property chain” olarak bilinen alım-satım zincirlerinin de baskı altında olduğu belirtiliyor.
Bir alıcının krediye erişememesi, zincirdeki tüm satış sürecini etkileyebiliyor.
Uzmanlara göre piyasada şu anda:
- bekle-gör yaklaşımı,
- fiyat pazarlıkları,
- satış iptalleri,
- kredi erişim sorunları
ön plana çıkıyor.
Savaş ve Enerji Krizi Piyasayı Baskılıyor
Analistler, Orta Doğu’daki gerilimin devam etmesi halinde enerji maliyetlerinin uzun süre yüksek kalabileceğini düşünüyor.
Bu durumun:
- enflasyonun düşmesini zorlaştıracağı,
- merkez bankası faiz indirimlerini geciktireceği,
- mortgage piyasasını baskılamaya devam edeceği
değerlendiriliyor.
İngiltere Konut Piyasasında Zor Dönem Uyarısı
Uzmanlara göre faizlerde kalıcı düşüş yaşanmadığı sürece İngiltere konut piyasasında durgunluğun yılın ikinci yarısında daha da derinleşmesi bekleniyor.
Özellikle:
- yüksek borçlanma maliyetleri,
- enerji fiyatları,
- küresel jeopolitik riskler,
- tüketici güvenindeki zayıflama
piyasadaki baskıyı artırıyor.