Sermaye piyasalarında bazı fonlarda ortaya çıkan likidite sorunlarının ardından başlatılan tedbirler, Katılımevim ve Birevim’e ilişkin gelişmeleri de gündeme taşıdı. Ancak fon yatırımcıları ile tasarruf finansman müşterilerinin hukuki durumu birbirinden farklı. Katılımevim ve Birevim, BDDK denetimindeki tasarruf finansman sistemi içerisinde faaliyet gösterirken, Emlak Katılım’ın iki şirkete ilişkin yürüttüğü süreçte müşterilerin birikimlerinin ve haklarının korunması öne çıkan başlıklardan biri olarak aktarılıyor.
Sermaye piyasalarında bazı portföy yönetim şirketlerine ait fonlarda yaşanan likidite ve borç sorunlarının ardından başlayan süreç, tasarruf finansman sektörünü de yakından ilgilendiren yeni gelişmeleri beraberinde getirdi.
Pusula Finans Holding’in yüksek pay sahibi olduğu Katılımevim ve Birevim’in durumu da bu süreçte gündeme gelirken, sermaye piyasası fonları ile BDDK denetimindeki tasarruf finansman faaliyetlerinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.
BDDK’nın güncel kuruluş listesinde hem Katılımevim hem de Birevim, faaliyet gösteren tasarruf finansman şirketleri arasında yer alıyor.
Katılımevim’deki Tasarruf Finansmanı ile Hisse İşlemleri Aynı Şey Değil
Sürecin en önemli ayrımlarından biri Katılımevim paylarında gerçekleştirilen sermaye piyasası işlemleri ile şirketin tasarruf finansman faaliyetleri arasında bulunuyor.
Aktarılan bilgilere göre SPK’nın Katılımevim paylarındaki işlemlerle bağlantılı incelemeleri kapsamında Pusula Portföy ve bazı yöneticilere yönelik tedbirler gündeme geldi.
Ancak sermaye piyasasında bir şirketin payları veya bu paylarda işlem yapan kişiler hakkında yürütülen incelemeler, şirketin BDDK denetimindeki tasarruf finansman faaliyetlerinin otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmiyor.
Nitekim Katılımevim, BDDK’nın güncel listesinde faaliyet gösteren tasarruf finansman şirketleri arasında bulunuyor. Kurumun 2026 yılı bağımsız denetim kayıtlarında da Katılımevim’e ait raporlar yer alıyor.
Birevim de BDDK Denetiminde Faaliyet Gösteriyor
Birevim açısından da benzer bir hukuki yapı söz konusu.
Şirket, BDDK tarafından faaliyet izni verilen tasarruf finansman kuruluşları arasında bulunuyor. Birevim’in faaliyet izni 7 Haziran 2022 tarihli BDDK kararıyla verilmişti ve şirket güncel BDDK kuruluş listesinde de yer almaya devam ediyor.
Bu nedenle fon yatırımcısının portföy yönetim şirketindeki yatırım fonu payı ile Katılımevim veya Birevim müşterisinin tasarruf finansman sözleşmesinden doğan hakları aynı hukuki yapı içerisinde değerlendirilmiyor.
Fonlarda Tasfiye Ne Anlama Geliyor?
Aktarılan bilgilere göre sermaye piyasası tarafında bazı fonların belirli şirket ve hisselerde yoğunlaşmasının ardından likidite problemleri ortaya çıktı.
Pusula Portföy’e ait bazı fonlarda yatırımcıların nakit taleplerinin karşılanmasında sorun yaşandığı, benzer problemlerin başka portföy yönetim şirketlerinde de görüldüğü belirtiliyor.
Tasfiye sürecinde temel mekanizma, ilgili fonların portföylerinde bulunan varlıkların belirlenen esaslar doğrultusunda nakde çevrilmesi ve ortaya çıkan tutarın yatırımcılara sahip oldukları paylar doğrultusunda dağıtılması.
Burada “fon tasfiyesi” ifadesinin yatırımcının parasının otomatik olarak ortadan kalktığı şeklinde yorumlanmaması gerekiyor. Yatırımcıya yapılabilecek nihai ödeme, fon portföyündeki varlıkların değeri ve tasfiye sonucunda elde edilebilecek tutarla bağlantılı olacak.
Ayrıca haber metninde yer alan “7 portföy yönetim şirketine ait 131 fon” bilgisinin ayrıntılarını erişebildiğim güncel SPK kaynaklarında bağımsız olarak doğrulayamadığım için, bu rakamı SPK tarafından kesinleştirilmiş bir sayı olarak sunmak yerine aktarılan bilgi olarak değerlendirmek daha doğru.
Emlak Katılım İçin Yeni Süreç Gündemde
Tasarruf finansman tarafında ise Emlak Katılım’ın Katılımevim ve Birevim’e ilişkin bir süreç yürüttüğü ve müşteri haklarının korunmasına yönelik bir model üzerinde çalışıldığı aktarılıyor.
Ancak bu noktada da “satın alma tamamlandı” demek için erken.
Mevcut bilgiler, sürecin görüşme ve gerekli işlemlerin yürütülmesi aşamasında olduğuna işaret ediyor. Dolayısıyla olası işlemin kesin yapısı, pay devri, düzenleyici kurum izinleri ve nihai şartları tamamlanmadan Katılımevim veya Birevim’in Emlak Katılım tarafından satın alındığını söylemek doğru olmaz.
BDDK’nın güncel kuruluş listesinde ayrıca Emlak Katılım Tasarruf Finansman A.Ş. de yetkili tasarruf finansman şirketleri arasında bulunuyor.
Müşteriler Açısından En Kritik Ayrım
Yaşanan gelişmeler nedeniyle üç farklı grubun birbirine karıştırılmaması gerekiyor:
| Taraf | İlgili alan | Temel durum |
|---|---|---|
| Fon yatırımcıları | Sermaye piyasası / yatırım fonları | Fonların durumuna göre tasfiye süreci |
| Katılımevim yatırımcıları | Borsadaki şirket payları | Sermaye piyasası mevzuatı ve SPK işlemleri |
| Katılımevim ve Birevim müşterileri | Tasarruf finansman sözleşmeleri | BDDK düzenleme ve denetimi |
Bu ayrım özellikle Katılımevim açısından önem taşıyor. Borsada işlem gören şirket paylarıyla ilgili bir SPK tedbiri veya incelemesi ile vatandaşın şirketle yaptığı ev, araç veya iş yeri edinimine yönelik tasarruf finansman sözleşmesi aynı hukuki ilişki değil.
Tasarruf Finansman Sistemi BDDK Denetiminde
Türkiye’deki tasarruf finansman şirketleri 6361 sayılı Kanun kapsamında düzenleniyor ve BDDK tarafından denetleniyor.
Katılımevim ve Birevim’e de 2022 yılında BDDK tarafından faaliyet izni verilmiş durumda.
Sektörde daha önce şirketlerin faaliyetlerini sürdüremediği durumlarda da BDDK ve TMSF’nin tasarruf sahiplerinin uzun yıllar beklememesi amacıyla sözleşmelerin faaliyet gösteren başka şirketlere devredilmesine yönelik modeller uyguladığı görülmüştü.
Bu geçmiş uygulama, mevcut Katılımevim-Birevim sürecinin aynı yöntemle sonuçlanacağı anlamına gelmiyor; yalnızca tasarruf finansman sektöründe müşteri sözleşmelerinin korunmasına yönelik devir mekanizmalarının daha önce kullanıldığını gösteriyor.
Fon Tasfiyesi ile Tasarruf Finansmanı Birbirinden Ayrılmalı
Son gelişmelerde en önemli nokta, birbirine temas eden şirket ve ortaklık ilişkileri nedeniyle farklı düzenleyici alanların tek bir süreçmiş gibi değerlendirilmemesi.
Bir tarafta SPK’nın görev alanına giren yatırım fonları ve borsada gerçekleştirilen sermaye piyasası işlemleri, diğer tarafta ise BDDK denetimindeki tasarruf finansman sözleşmeleri bulunuyor.
Bu nedenle Katılımevim veya Birevim’de tasarruf finansman sistemine dahil olan vatandaşların durumunu, tasfiyeye konu olduğu belirtilen yatırım fonlarının yatırımcılarıyla doğrudan aynı kategoride değerlendirmek doğru değil.
Önümüzdeki süreçte özellikle Emlak Katılım ile yürütülen görüşmelerin nihai yapısı ve düzenleyici kurumların açıklamaları, Katılımevim ve Birevim müşterileri açısından yol haritasını daha net hale getirecek.