ABD’de yükselen konut ve yaşam maliyetleri, milyonlarca kiracının bütçesini zorlamaya devam ederken finansal teknoloji şirketleri yeni çözümler geliştirmeye başladı. Son dönemde hızla yaygınlaşan “kirayı şimdi öde, sonra taksitlendir” modeli, özellikle düzensiz gelir elde eden çalışanlar ve düşük tasarruf oranına sahip kiracılar arasında ilgi görüyor.
Konut fiyatlarının ve kira bedellerinin tarihi seviyelere ulaşmasıyla birlikte kısa vadeli finansman ürünlerine olan talep artarken, fintek şirketleri de kira ödemelerini daha yönetilebilir hale getirmeyi hedefleyen yeni finansman modellerini piyasaya sürüyor.
ABD’de Kira Ödemeleri Taksitlere Bölünüyor
Yeni modelde finansman şirketleri kiracının aylık kira bedelini doğrudan ev sahibine ödüyor. Daha sonra bu tutar ay içerisine yayılan taksitler halinde kiracıdan tahsil ediliyor.
Böylece kira yükü tek seferde ödenmek yerine daha küçük parçalara bölünmüş oluyor.
Sektör temsilcileri, özellikle serbest çalışanlar, proje bazlı çalışanlar ve düzensiz gelir elde eden kişiler için bu sistemin önemli bir finansal esneklik sağladığını belirtiyor.
Affirm ve Esusu İş Birliği Dikkat Çekti
ABD’nin en büyük “şimdi al, sonra öde” finansman şirketlerinden biri olan Affirm, kira finansmanı alanına yönelik ilk adımlarından birini attı.
Nasdaq’ta işlem gören şirket, kira ödeme çözümleri geliştiren fintek şirketi Esusu ile pilot uygulama başlattığını açıkladı.
Amaç, kiracıların ödeme tarihleri ile gelir elde ettikleri dönemler arasındaki zaman farkını daha kolay yönetebilmesini sağlamak.
Esusu’nun kurucu ortaklarından Wemimo Abbey, birçok kişinin kira ödeme kapasitesine sahip olduğunu ancak gelir akışlarının zamanlamasının sorun oluşturduğunu belirterek bu ürünlerin tam da bu ihtiyaca cevap verdiğini söyledi.
Konut Krizi Talebi Artırıyor
ABD’de kira finansman ürünlerine olan ilginin artması, ülkede büyüyen konut krizine denk geliyor.
Uzmanlar, son yıllarda yeni konut üretiminin talebi karşılayamamasının ve yüksek faiz oranlarının mortgage maliyetlerini artırmasının kiralık konut piyasasında ciddi baskı oluşturduğunu ifade ediyor.
Yüksek konut fiyatları nedeniyle ev sahibi olmanın zorlaşması da daha fazla kişinin uzun süre kiracı olarak kalmasına neden oluyor.
Düşük Gelirliler En Fazla Zorlanan Kesim
Harvard Üniversitesi Ortak Konut Çalışmaları Merkezi tarafından yayımlanan araştırma, konut maliyetlerinin özellikle düşük gelir grubundaki Amerikalılar üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu ortaya koydu.
Araştırmaya göre yıllık geliri 30 bin doların altında olan kiracıların yüzde 83’ü gelirlerinin yüzde 30’undan fazlasını kira ve temel konut giderlerine harcıyor.
ABD’de federal kriterlere göre gelirinin yüzde 30’undan fazlasını konut harcamalarına ayıran haneler “konut maliyeti yükü altında” kabul ediliyor.
| ABD Konut Verileri | Oran |
|---|---|
| Geliri 30 Bin Doların Altındaki Kiracılarda Konut Yükü | %83 |
| Konut Maliyeti Yükü Eşiği | Gelirin %30’u |
| İlk Kez Ev Alanların Ortalama Yaşı | 40 |
Ulusal Emlakçılar Birliği verilerine göre ABD’de ilk kez ev sahibi olanların ortalama yaşı da tarihi zirveye çıkarak 40’a ulaştı.
Flex 37 Milyar Dolarlık Kira İşlemi Gerçekleştirdi
Kira finansmanı alanında faaliyet gösteren şirketlerden Flex, kuruluşundan bu yana toplam 37 milyar dolarlık kira ödemesine aracılık ettiğini açıkladı.
Şirket, hizmet verdiği müşteri kitlesinin önemli bölümünün düzensiz gelir yapısına sahip olduğunu ve geleneksel finansman ürünlerine erişimde zorluk yaşadığını belirtiyor.
Flex tarafından paylaşılan verilere göre müşterilerin yaklaşık yüzde 53’ü işini kaybetmesi durumunda üç haftadan daha kısa süre yetecek birikime sahip.
Kredi Notu Düşük Olanlar Bu Sistemlere Yöneliyor
Kira taksitlendirme sistemlerinden yararlanan kullanıcıların önemli bölümünü kredi notu düşük bireyler oluşturuyor.
Flex verilerine göre şirket müşterilerinin ortalama kredi puanı 602 seviyesinde bulunuyor. Bu skor, ABD finans sisteminde genellikle yüksek risk grubunda değerlendiriliyor.
Bu nedenle birçok kullanıcı için kira finansman ürünleri, maaş günü kredileri veya yüksek faizli kredi kartlarına göre daha erişilebilir bir seçenek olarak görülüyor.
Tüketici Savunucuları Uyarıyor
Yeni nesil kira finansman modelleri bazı çevrelerde eleştirilere de neden oluyor.
Tüketici hakları savunucuları, ek ücretler ve faiz maliyetleri nedeniyle kiracıların uzun vadede daha büyük bir borç yükü altına girebileceğini savunuyor.
Protect Borrowers adlı tüketici savunuculuğu kuruluşunun yöneticisi Mike Pierce, gelir sorunu yaşayan bireylerin ilerleyen aylarda da benzer ödeme güçlükleri yaşayabileceğini belirterek bu sistemlerin bazı kullanıcıları sürekli borç döngüsüne sürükleyebileceğini ifade etti.
Trump Yönetimi Konut Sorununu Gündemine Aldı
ABD Başkanı Donald Trump da yaklaşan seçim süreci öncesinde konut erişilebilirliğini öncelikli politika başlıklarından biri haline getirdi.
Yönetimin gündeminde konut inşaatını artıracak düzenlemeler ve büyük yatırım fonlarının konut piyasasındaki etkisini sınırlamaya yönelik adımlar bulunuyor.
Uzmanlar, kira finansman ürünlerinin kısa vadeli rahatlama sağlayabileceğini ancak konut krizinin kalıcı çözümünün daha fazla konut üretimi ve erişilebilir konut politikalarından geçtiğini belirtiyor.