Konut piyasasında bazı emlak işletmelerinin, kiralık veya satılık ev arayan vatandaşlardan henüz işlem gerçekleşmeden 2 bin ila 5 bin TL arasında ücret talep ettiği belirtiliyor. Danışmanlık, randevu veya kapora adı altında istenen ödemeler tartışma yaratırken hukukçular, taşınmaz gösterme karşılığında ücret alınmasının mevzuata aykırı olduğunu vurguluyor. Sektör temsilcileri ise gerçek danışmanlık hizmetiyle yasak olan yer gösterme ücretinin birbirinden ayrılması gerektiğine dikkat çekiyor.
Türkiye’de konut arayan vatandaşların karşılaştığı maliyetlere yeni bir uygulama daha eklenmeye başladı. Bazı emlak işletmeleri, müşterilerinden kiralama veya satın alma işlemi gerçekleşmeden önce peşin ödeme talep ediyor.
Kira, depozito, taşınma ve emlak komisyonu gibi giderlerle karşı karşıya kalan vatandaşlar, artık bazı işletmelerde ev arama sürecine başlamak için de ödeme yapmak zorunda bırakılabiliyor.
Talep edilen tutarlar 2 bin TL ile 5 bin TL arasında değişirken ödemeler farklı hizmet isimleri altında sunuluyor.
Ancak uygulamanın hukuki boyutu, özellikle taşınmaz gösterme hizmetinin ücretsiz olması gerektiğini düzenleyen mevzuat nedeniyle tartışma konusu haline geldi.
Emlakçılar Ev Göstermeden Önce Para İstemeye Başladı
Gayrimenkul sektöründe geçmiş yıllarda karşılaşılan yer gösterme ücreti uygulaması, yasal düzenlemelerle sınırlandırılmıştı.
Buna rağmen son dönemde bazı emlak işletmelerinin benzer ücretleri farklı isimlerle yeniden talep ettiği belirtiliyor.
Uygulamada müşterinin aradığı konutun özellikleri belirleniyor. Bütçe, tercih edilen bölge, oda sayısı ve diğer beklentiler doğrultusunda bir arama süreci başlatılıyor.
Emlak işletmesi bu süreçte uygun ilanları araştırdığını, mülk sahipleriyle görüştüğünü ve konut ziyaretleri için randevu oluşturduğunu belirterek peşin ödeme isteyebiliyor.
Bazı işletmelerin sunduğu hizmet paketleri bir aya kadar uzayabiliyor.
Ancak henüz herhangi bir konut kiralanmadan veya satın alınmadan alınan bu ücretler, tüketiciler açısından önemli bir belirsizlik oluşturuyor.
Ev Bulunamazsa Ödenen Para İade Edilecek mi?
Peşin ücret uygulamasında en önemli sorunlardan biri, müşterinin istediği özelliklerde bir konut bulamaması halinde ortaya çıkıyor.
Bazı emlak işletmeleri, kiralama veya satış işlemi gerçekleştiğinde başlangıçta alınan bedelin aracılık komisyonundan düşüleceğini belirtiyor.
Ancak müşteri kendisine sunulan konutları beğenmediğinde, farklı bir emlak işletmesiyle anlaştığında veya ev aramaktan vazgeçtiğinde ücretin iadesi konusunda anlaşmazlık yaşanabiliyor.
İşletmeler harcadıkları zamanı, ulaşım giderlerini ve personel maliyetlerini gerekçe gösterirken tüketiciler herhangi bir gayrimenkul işlemi gerçekleşmeden yaptıkları ödemenin hukuki karşılığını sorguluyor.
Özellikle ücretin hangi hizmet için alındığının açıkça belirtilmemesi, sonradan yaşanabilecek uyuşmazlıkların temel nedenleri arasında bulunuyor.
Taşınmaz Gösterme Ücreti Almak Yasak mı?
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik, emlak işletmelerinin sunduğu hizmetler ve talep edebilecekleri ücretler konusunda açık hükümler içeriyor.
Yönetmeliğin 19’uncu maddesi kapsamında taşınmaz gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemiyor.
Dolayısıyla bir emlak işletmesinin yalnızca kiralık veya satılık konutu göstermek amacıyla müşteriden ücret istemesi mevzuata aykırılık oluşturuyor.
Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya, son dönemde artan şikâyetlere dikkat çekerek bazı işletmelerin yer gösterme ücreti yasağını farklı isimlerle aşmaya çalıştığını belirtiyor.
Kaya’ya göre danışmanlık ücreti, randevu bedeli veya ciddiyet kaporası gibi adlandırmalar, gerçekte taşınmaz gösterme karşılığında alınan bir ücreti kendiliğinden hukuka uygun hale getirmiyor.
Hukukçu, vatandaşların ödeme yapmadan önce hizmetin kapsamını ve sözleşme koşullarını dikkatle incelemesi gerektiğini vurguluyor.
Danışmanlık Ücreti ile Yer Gösterme Ücreti Aynı Şey mi?
Gayrimenkul sektöründe tartışmanın merkezinde, standart emlak aracılık hizmetleriyle özel danışmanlık faaliyetleri arasındaki ayrım bulunuyor.
Taşınmaz gösterme hizmeti için ücret alınması yasak olsa da tarafların ayrıca ve açıkça kararlaştırdığı, gerçekten bağımsız nitelikteki danışmanlık hizmetlerinin hukuki durumu farklı değerlendirilebiliyor.
Ancak yalnızca konut göstermek veya ilan araştırmak amacıyla alınan bir bedelin adının danışmanlık ücreti olarak değiştirilmesi, uygulamanın niteliğini tek başına değiştirmiyor.
| Talep Edilen Ücret | Hukuki Açıdan Dikkat Edilmesi Gereken |
|---|---|
| Yer gösterme ücreti | Yönetmelik kapsamında talep edilemez |
| Randevu bedeli | Gerçekte taşınmaz gösterme karşılığıysa yasak kapsamına girebilir |
| Ciddiyet kaporası | Ödemenin amacı, kime yapıldığı ve iade koşulları incelenmelidir |
| Özel danışmanlık ücreti | Bağımsız hizmetin kapsamı ve sözleşme koşulları belirleyicidir |
| Satış aracılık komisyonu | Yasal üst sınırlara tabidir |
| Kiralama aracılık komisyonu | Yasal üst sınıra tabidir |
Bu nedenle tüketicilerin yalnızca ücretin adına değil, karşılığında hangi hizmetin verildiğine dikkat etmesi gerekiyor.
Emlakçı Satışta ve Kiralamada Ne Kadar Komisyon Alabilir?
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik, emlak işletmelerinin aracılık hizmetleri karşılığında talep edebileceği ücretlere de sınır getiriyor.
Satış işlemlerinde hizmet bedeli, KDV hariç satış bedelinin yüzde 4’ünü aşamıyor.
Taraflar arasında aksi kararlaştırılmadıkça bu bedel alıcı ve satıcı arasında eşit paylaştırılıyor. Bu durumda alıcıdan yüzde 2, satıcıdan yüzde 2 oranında komisyon alınabiliyor.
Kiralama işlemlerinde ise hizmet bedeli, KDV hariç bir aylık kira tutarını aşamıyor.
Emlak Komisyonu Üst Sınırları
| İşlem Türü | Azami Hizmet Bedeli |
|---|---|
| Gayrimenkul satışı | Satış bedelinin KDV hariç %4’ü |
| Satışta alıcı payı | Aksi kararlaştırılmadıkça %2 + KDV |
| Satışta satıcı payı | Aksi kararlaştırılmadıkça %2 + KDV |
| Gayrimenkul kiralama | Bir aylık kira bedeli + KDV |
| Taşınmaz gösterme | Ücret alınamaz |
Bu sınırlar, emlak işletmelerinin aracılık hizmetleri için uygulanıyor. Komisyonun hangi tarafça ödeneceği ve hizmetin kapsamı konusunda sözleşme hükümlerinin de incelenmesi gerekiyor.
Emlak Sektörü: Artan Maliyetler Yeni Uygulamaları Gündeme Getiriyor
İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, gayrimenkul işletmelerinin artan maliyetlerinin bu tür uygulamaların ortaya çıkmasında etkili olduğunu belirtiyor.
Emlak ofislerinin personel, ulaşım, kira ve ilan platformu giderlerinin yükseldiğine dikkat çeken Aşa, işletmelerin müşterilere sundukları hizmetler için farklı ücretlendirme modelleri geliştirmeye yöneldiğini ifade ediyor.
Ancak Aşa, taşınmaz gösterme karşılığında ücret alınmasının mevcut mevzuata göre yasak olduğunu da vurguluyor.
Sektörde özel danışmanlık hizmetlerinin verilebileceğini belirten Aşa’ya göre bu hizmetlerin kapsamı ile standart yer gösterme faaliyetleri arasında açık bir ayrım yapılması gerekiyor.
Aksi halde uygulamanın suistimale açık hale gelmesi ve tüketicilerle emlak işletmeleri arasında yeni anlaşmazlıklar yaşanması söz konusu olabiliyor.
Ev Arayan Vatandaşlar Nelere Dikkat Etmeli?
Kiralık veya satılık gayrimenkul arayan vatandaşların, özellikle işlem öncesinde talep edilen ücretler konusunda dikkatli davranması gerekiyor.
Bir emlak işletmesinin konut göstermek için ücret istemesi halinde tüketiciler, ödemenin hangi hukuki gerekçeye dayandığını sorgulayabilir.
Ödeme yapılmadan önce şu noktaların kontrol edilmesi önem taşıyor:
-
Talep edilen ücretin yalnızca ev gösterme karşılığı olup olmadığını öğrenin.
-
Danışmanlık hizmeti sunuluyorsa kapsamını yazılı olarak isteyin.
-
Ödeme ve iade koşullarını içeren sözleşmeyi inceleyin.
-
Kapora talep ediliyorsa ödemenin hangi işlem için ve kime yapıldığını doğrulayın.
-
Emlak işletmesinin yetki belgesi bilgilerini kontrol edin.
-
Hukuka aykırı olduğunu düşündüğünüz taleplere ilişkin yazışmaları ve ödeme belgelerini saklayın.
Özellikle kapora adı altında yapılan ödemelerde, paranın taşınmaz sahibine mi yoksa emlak işletmesine mi aktarıldığı ve hangi koşullarda iade edileceği açıkça belirlenmeli.
Haksız Alınan Emlak Ücreti Geri İstenebilir mi?
Yer gösterme hizmeti karşılığında mevzuata aykırı biçimde ücret alındığını düşünen vatandaşlar, ödedikleri bedelin iadesini talep edebilir.
Ancak her ödemenin hukuki niteliği aynı olmadığından, ücretin hangi sözleşme kapsamında alındığı ve karşılığında gerçekten bağımsız bir hizmet sunulup sunulmadığı önem taşıyor.
Tüketiciler, uyuşmazlığın niteliğine göre ilgili idari mercilere şikâyette bulunabilir ve şartları oluştuğunda tüketici hakem heyeti veya yargı yoluna başvurabilir.
Bu nedenle ödeme dekontlarının, mesajlaşmaların, ilan bilgilerinin ve imzalanan belgelerin saklanması olası uyuşmazlıklarda önem taşıyor.
Gayrimenkul Sektöründe Güven ve Şeffaflık Öne Çıkıyor
Konut piyasasında artan maliyetler, yalnızca alıcı ve kiracıları değil, emlak işletmelerini de etkiliyor.
Ancak işletmelerin karşılaştığı giderlerin tüketicilere hangi koşullarda yansıtılabileceği, yürürlükteki mevzuatla belirleniyor.
Özellikle konut arayan vatandaşlardan henüz satış veya kiralama gerçekleşmeden peşin ücret talep edilmesi, hizmetin kapsamı açıkça belirlenmediğinde ciddi anlaşmazlıklara neden olabiliyor.
Sektör temsilcileri, özel danışmanlık hizmetleri için daha belirgin kurallara ihtiyaç bulunduğunu ifade ederken hukukçular, taşınmaz gösterme ücreti yasağının farklı isimlerle aşılamayacağına dikkat çekiyor.
Mevcut düzenlemeye göre emlak işletmeleri yalnızca taşınmaz göstermek için ücret talep edemiyor. Bu nedenle ev arayan vatandaşların 2 bin ila 5 bin TL arasında değişen peşin ödeme taleplerinde, ücretin niteliğini ve hukuki dayanağını dikkatle sorgulaması gerekiyor.