Gıda fiyatlarındaki artış uzun süredir tartışma konusu olurken, yapılan somut bir karşılaştırma tablosu tabloyu net biçimde ortaya koydu. Usta iktisatçı Mahfi Eğilmez, 2017 yılına ait bir market broşürü ile bugünkü fiyatları karşılaştırarak aynı gıda sepetinin 9 yılda yaklaşık 20 kat pahalandığını hesapladı.
Eğilmez, kişisel değerlendirmesinde evinde bulduğu Mart 2017 tarihli market broşüründeki fiyatları, aynı marketin güncel satış fiyatlarıyla tek tek eşleştirdi. Ortaya çıkan tablo, vatandaşın mutfaktaki enflasyonu nasıl birebir hissettiğini gözler önüne serdi.
Resmî Endeks Daha Düşük Bir Artış Gösteriyor
Hazırlanan karşılaştırmaya göre, sepet bazında fiyat artışı yaklaşık 20 kata ulaşırken, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri aynı dönemde gıda enflasyonunun yaklaşık 17 kat arttığını gösteriyor.
Bu fark, sepet bazlı bireysel deneyimlerle resmî endeksler arasındaki algı farkını yeniden gündeme taşıdı.
En Fazla Artan Ürünler Yoğurt ve Yağ Oldu
Karşılaştırma tablosuna göre, son 9 yılda fiyatı en sert yükselen ürünler temel gıda kalemleri oldu. Özellikle yoğurt, ceviz içi ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki artış dikkat çekti.
Buna karşılık, bazı ürünlerde artış görece daha sınırlı kaldı.
2017–2025 Gıda Fiyat Artışı (Seçilmiş Ürünler)
| Ürün | Artış Eğilimi |
|---|---|
| Yoğurt | Çok yüksek |
| Ceviz içi | Çok yüksek |
| Ayçiçek yağı | Çok yüksek |
| Yumurta | Görece sınırlı |
| Makarna | Görece sınırlı |
| Çay | Görece sınırlı |
Uzmanlara göre, özellikle hayvansal ürünler ve yağ grubu, maliyet artışlarını en hızlı yansıtan kalemler arasında yer aldı.
“Sepet Enflasyonu” ile Resmî Enflasyon Arasındaki Fark
Ekonomistler, bireysel sepet karşılaştırmalarının neden resmî endekslerden daha yüksek artış gösterdiğini birkaç başlıkta açıklıyor:
-
Hanelerin ağırlıklı olarak temel gıdaya yönelmesi
-
Gelire göre tüketim alışkanlıklarının değişmesi
-
Düşük gelir grubunun sepette pahalı ürünlerin payının artması
Bu nedenle, mutfakta hissedilen enflasyonun, ortalama endeks değerlerinin üzerinde algılanması kaçınılmaz hale geliyor.
