Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) toplam brüt rezervlerindeki düşüş serisi altıncı haftaya taşındı. Merkez Bankası rezervleri geçen hafta 3,8 milyar dolar azalarak 167,4 milyar dolara geriledi.
Bir önceki hafta 171,2 milyar dolar seviyesinde bulunan toplam brüt rezervlerde böylece haftalık bazda yaklaşık yüzde 2,2’lik düşüş gerçekleşti.
Rezervlerin alt kalemlerine bakıldığında döviz varlıkları 60,4 milyar dolar, altın cinsinden rezerv varlıkları ise 107,1 milyar dolar olarak kaydedildi.
Net rezervlerde sınırlı artış görülmesine rağmen swap hariç net rezervlerin 39,9 milyar dolardan 37,9 milyar dolara gerilemesi dikkat çekti.
Brüt rezervlerde 3,8 milyar dolarlık düşüş
TCMB’nin toplam brüt rezervleri bir haftada 171,2 milyar dolardan 167,4 milyar dolara indi.
Buna göre haftalık rezerv kaybı yaklaşık 3,8 milyar dolar oldu.
| Rezerv göstergesi | Önceki hafta | Son hafta | Değişim |
|---|---|---|---|
| Toplam brüt rezerv | 171,2 milyar $ | 167,4 milyar $ | -3,8 milyar $ |
| Net rezerv | 53,4 milyar $ | 53,8 milyar $ | +0,4 milyar $ |
| Swap hariç net rezerv | 39,9 milyar $ | 37,9 milyar $ | -2,0 milyar $ |
Veriler, rezerv göstergelerinin aynı yönde hareket etmediğini ortaya koyuyor.
Brüt ve swap hariç net rezervler gerilerken net rezervlerde 400 milyon dolarlık sınırlı artış gerçekleşti.
Rezervlerde düşüş serisi 6 haftaya çıktı
Merkez Bankasının toplam rezervlerindeki gerileme böylece üst üste altıncı haftasına ulaştı.
Daha önce açıklanan verilere göre toplam rezervler 21 Ağustos haftasında yaklaşık 188,4 milyar dolar seviyesindeydi.
Ardından rezervlerde kademeli bir gerileme başladı:
| Hafta | Toplam brüt rezerv |
|---|---|
| 21 Ağustos | 188,4 milyar $ |
| 28 Ağustos | 188,2 milyar $ |
| 4 Eylül | 184,2 milyar $ |
| 11 Eylül | 178,7 milyar $ |
| 18 Eylül | 174,4 milyar $ |
| 25 Eylül | 171,2 milyar $ |
| Son açıklanan hafta | 167,4 milyar $ |
Buna göre toplam rezervlerde 21 Ağustos’taki 188,4 milyar dolarlık seviyeden bu yana yaklaşık 21 milyar dolarlık gerileme yaşandı.
Oransal kayıp ise yaklaşık yüzde 11,1 oldu.
Altı haftada yaklaşık 21 milyar dolar geriledi
Rezervlerdeki hareketin boyutu, altı haftalık dönem birlikte değerlendirildiğinde daha belirgin hale geliyor.
21 Ağustos’ta 188,4 milyar dolar olan toplam brüt rezervlerin 167,4 milyar dolara gerilemesi, söz konusu dönemde yaklaşık 21 milyar dolarlık azalmaya işaret ediyor.
Bir önceki hafta itibarıyla altı haftalık seri henüz tamamlanmamışken rezervlerdeki toplam kayıp yaklaşık 17,2 milyar dolar seviyesindeydi.
Son haftadaki 3,8 milyar dolarlık gerilemeyle kayıp daha da büyüdü.
Döviz rezervleri 60,4 milyar dolar
TCMB rezervlerinin bileşiminde döviz varlıkları 60,4 milyar dolar olarak kaydedildi.
Altın cinsinden rezerv varlıkları ise 107,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
Açıklanan rakamlar dikkate alındığında altın rezervleri toplam brüt rezervlerin yaklaşık yüzde 64’üne karşılık geliyor.
Döviz varlıklarının toplam içerisindeki payı ise yaklaşık yüzde 36 seviyesinde bulunuyor.
Bu dağılım, Merkez Bankasının toplam rezerv stokunda altının ağırlığının oldukça yüksek olduğunu gösteriyor.
Net rezervler düşüşe eşlik etmedi
Brüt rezervlerdeki 3,8 milyar dolarlık düşüşe rağmen TCMB’nin net rezervlerinde sınırlı bir yükseliş gerçekleşti.
Bir önceki hafta 53,4 milyar dolar olan net rezervler son haftada 53,8 milyar dolara çıktı.
Böylece net rezervlerde haftalık yaklaşık 400 milyon dolarlık artış kaydedildi.
Bu nedenle yalnızca toplam brüt rezervlerdeki değişime bakarak net rezervlerin de aynı miktarda gerilediği sonucuna ulaşmak doğru değil.
Rezerv göstergelerinin hesaplama yöntemleri ve kapsadıkları yükümlülükler farklılık gösteriyor.
Swap hariç net rezervler 37,9 milyar dolara indi
Piyasaların yakından takip ettiği göstergelerden biri olan swap hariç net rezervlerde ise düşüş yaşandı.
Bir önceki hafta 39,9 milyar dolar seviyesinde bulunan swap hariç net rezervler 37,9 milyar dolara geriledi.
Haftalık düşüş 2 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Bu gösterge, TCMB’nin swap işlemlerinden kaynaklanan yükümlülükleri dışarıda bırakılarak rezerv pozisyonunun değerlendirilmesinde kullanılan önemli göstergelerden biri.
Dolayısıyla brüt rezervlerdeki düşüşün yanı sıra swap hariç net rezervlerde yaşanan 2 milyar dolarlık gerileme de piyasalar açısından yakından takip edilecek.
Brüt rezerv ile net rezerv arasındaki fark neden önemli?
Merkez Bankası rezervleri değerlendirilirken brüt rezerv, net rezerv ve swap hariç net rezerv kavramlarının birbirinden ayrılması gerekiyor.
Brüt rezerv, TCMB’nin toplam döviz ve altın rezerv varlıklarının büyüklüğünü gösterirken, net rezerv hesaplamasında belirli yükümlülükler dikkate alınıyor.
Swap hariç net rezerv ise swap işlemlerinin etkisini dışarıda bırakarak rezerv pozisyonuna farklı bir perspektiften bakılmasını sağlıyor.
Bu nedenle üç göstergenin haftalık hareketleri birbirinden farklı olabiliyor.
Son açıklanan veriler de bunun açık bir örneğini oluşturdu:
Brüt rezervler 3,8 milyar dolar düştü.
Net rezervler 400 milyon dolar arttı.
Swap hariç net rezervler ise 2 milyar dolar azaldı.
Rezervlerde zirveden kayıp yüzde 11’i aştı
21 Ağustos haftasında 188,4 milyar dolar seviyesinde bulunan rezervlerin 167,4 milyar dolara gerilemesi, yaklaşık 21 milyar dolarlık kayıp anlamına geliyor.
Bu da söz konusu dönem içerisinde rezervlerin yaklaşık yüzde 11,1 azalmasına karşılık geliyor.
Özellikle düşüşün üst üste altı hafta devam etmesi, önümüzdeki haftalarda açıklanacak rezerv verilerinin önemini artırıyor.
Piyasalar açısından bundan sonraki temel soru, rezervlerdeki gerilemenin devam edip etmeyeceği veya yeniden rezerv birikimi dönemine geçilip geçilmeyeceği olacak.
Döviz piyasaları açısından neden takip ediliyor?
Merkez Bankası rezervleri Türkiye ekonomisi açısından yalnızca bir bilanço kalemi değil.
Rezerv seviyesi; dış finansman koşulları, döviz piyasasının istikrarı, ülkenin dış şoklara karşı dayanıklılığı ve yatırımcıların risk algısı açısından yakından izlenen göstergeler arasında bulunuyor.
Bu nedenle özellikle swap hariç net rezervlerin seyri, yabancı yatırımcılar ve finansal piyasalar tarafından takip ediliyor.
Rezervlerdeki düşüşün kalıcı hale gelip gelmeyeceği ise önümüzdeki haftalarda açıklanacak TCMB verileriyle daha net görülecek.
Gözler gelecek haftanın rezerv verisinde
Son verilerle birlikte Merkez Bankasının toplam brüt rezervleri 167,4 milyar dolara gerilerken düşüş serisi altıncı haftaya ulaştı.
Son altı haftalık dönemde toplam rezervlerde yaklaşık 21 milyar dolarlık kayıp yaşandı.
Buna karşılık net rezervlerin 53,8 milyar dolara yükselmesi olumlu ayrışırken swap hariç net rezervlerin 37,9 milyar dolara gerilemesi dikkat çekti.
Rezervlerde altı haftadır devam eden düşüşün önümüzdeki hafta sona erip ermeyeceği, finans piyasalarının yakından izleyeceği göstergelerden biri olacak.