Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Hanehalkı Beklenti Anketi, eylül ayında yatırım tercihlerinde dikkat çekici bir değişime işaret etti. Tasarrufunu altın alarak değerlendireceğini belirtenlerin oranı yüzde 43’e yükselirken, ev, dükkan veya arsa gibi gayrimenkulleri tercih edenlerin oranı yüzde 33,6’ya geriledi. Aynı dönemde hanehalkının 12 ay sonrası konut fiyat artışı beklentisi yüzde 30,69’a düşerken, dolar/TL beklentisi 55,90 TL’ye yükseldi.
Hanehalkının yatırım ve fiyat beklentilerinde eylül ayında farklı yönlerde hareketler görüldü.
TCMB Hanehalkı Beklenti Anketi’ne göre altın yatırım tercihlerinde açık ara ilk sıradaki yerini korurken, gayrimenkul tercihinde aylık bazda belirgin bir gerileme yaşandı.
Bununla birlikte gelecek 12 aya ilişkin enflasyon beklentisi yüksek seviyesini korurken, konut fiyatlarında beklenen artış oranı geriledi.
Altın Yüzde 43 ile İlk Sırada
Katılımcılara yatırım tercihleri sorulduğunda “altın alırım” yanıtını verenlerin oranı ağustos ayına göre 1,7 puan artarak yüzde 43’e ulaştı.
İkinci sıradaki gayrimenkulde ise ters yönde hareket görüldü.
“Ev, dükkan, arsa vb. alırım” diyenlerin oranı bir ayda 3,5 puan düşerek yüzde 37,1’den yüzde 33,6’ya geriledi.
Böylece altın ile gayrimenkul tercihi arasındaki fark eylülde 9,4 puana yükseldi.
| Yatırım tercihi | Ağustos | Eylül | Değişim |
|---|---|---|---|
| Altın | %41,3 | %43,0 | +1,7 puan |
| Ev/dükkan/arsa | %37,1 | %33,6 | -3,5 puan |
| Vadeli mevduat | %7,1 | %7,3 | +0,2 puan |
| Döviz | %2,8 | %4,2 | +1,4 puan |
| Araba | %4,1 | %3,5 | -0,6 puan |
| Borsa | %2,4 | %3,2 | +0,8 puan |
| TL yatırım fonu | %1,7 | %1,8 | +0,1 puan |
| Dövize dayalı yatırım fonu | %1,6 | %1,6 | Değişmedi |
| Beyaz eşya/mobilya | %0,9 | %0,7 | -0,2 puan |
Eylül verilerinde altının yanı sıra döviz, borsa, vadeli mevduat ve TL bazlı yatırım fonlarını tercih edenlerin oranında da artış görülmesi dikkat çekti.
Buna karşılık gayrimenkul, otomobil ve dayanıklı tüketim mallarına yönelik tercih geriledi.
Konut Fiyatı Artış Beklentisi Yüzde 30,69’a Geriledi
Gayrimenkul sektörü açısından anketin önemli sonuçlarından biri de konut fiyatlarına ilişkin beklentiler oldu.
Hanehalkının gelecek 12 ay sonunda konut fiyatlarının ne kadar artacağına ilişkin beklentisi bir önceki aya göre 1,44 puan azalarak yüzde 30,69’a geriledi.
Düşüş farklı demografik grupların tamamında görüldü.
Erkeklerde konut fiyat artışı beklentisi yüzde 30,4’ten yüzde 29,6’ya, kadınlarda yüzde 34,5’ten yüzde 32’ye indi.
Gelir gruplarında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Asgari ücret ve altında gelire sahip katılımcılarda beklenti yüzde 34’ten yüzde 32,9’a, bir ile iki asgari ücret arasındaki grupta yüzde 32,9’dan yüzde 31,1’e ve iki asgari ücretin üzerinde gelire sahip olanlarda yüzde 30,3’ten yüzde 29,1’e geriledi.
Hanehalkının Enflasyon Beklentisi Yüzde 45,60
TCMB anketine göre hanehalkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi yüzde 45,60 olarak gerçekleşti.
Bir önceki aya göre değişim yalnızca 0,02 puanlık artışla sınırlı kaldı.
Ancak gelir grupları arasında önemli farklılıklar bulunuyor.
Asgari ücret ve altında geliri bulunan katılımcıların enflasyon beklentisi yüzde 48,3’ten yüzde 49,4’e yükselirken, iki asgari ücret ve üzerinde geliri bulunanlarda beklenti yüzde 43,7 seviyesinde gerçekleşti.
Bu sonuçlar düşük gelir grubunun gelecek dönemde daha yüksek fiyat artışı beklediğini gösteriyor.
Gıda ile Yakıt ve Enerji İlk Sırada
Hanehalkına son bir yılda fiyatı en fazla artan ürün ve hizmet grupları sorulduğunda ilk sıralarda gıda ile yakıt ve enerji yer aldı.
Gıdayı en fazla fiyat artışı yaşanan gruplardan biri olarak gösterenlerin oranı yüzde 37,8 olurken, yakıt ve enerjiyi işaret edenlerin oranı yüzde 33,6’dan yüzde 36,2’ye yükseldi.
Kiraları gösterenlerin oranı ise yüzde 14,8’den yüzde 14,1’e geriledi.
Gelecek 12 aya ilişkin beklentilerde de tablo büyük ölçüde değişmedi. Gıda fiyatlarının en fazla artacağını düşünenlerin oranı yüzde 36,7, yakıt ve enerjiyi gösterenlerin oranı ise yüzde 34,7 oldu.
Gelecek dönemde kiraların en fazla artacak gruplar arasında olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 16,5’ten yüzde 14,6’ya geriledi.
12 Ay Sonrası Dolar Beklentisi 55,90 TL
Anketin dikkat çeken bir diğer sonucu döviz kuru beklentilerinde görüldü.
Hanehalkının 12 ay sonrası için ABD doları kuru beklentisi bir önceki aya göre 1,43 TL artarak 55,90 TL’ye çıktı.
Artış kadın ve erkek katılımcıların yanı sıra bütün yaş, gelir ve eğitim gruplarında görüldü.
Erkeklerde beklenti 55,4 TL’den 56,8 TL’ye, kadınlarda ise 53,2 TL’den 54,7 TL’ye yükseldi.
İki asgari ücret ve üzerinde gelire sahip katılımcılarda dolar beklentisi 54,6 TL’den 56,3 TL’ye çıktı.
Buradaki rakamların TCMB’nin resmi döviz kuru tahmini olmadığını özellikle belirtmek gerekiyor. Veriler, ankete katılan hanehalkının beklentisini gösteriyor.
Altın Yükselirken Gayrimenkul Neden Geriledi?
Eylül anketi, hanehalkının yatırım tercihlerinde bir ay içinde finansal varlıklara doğru sınırlı bir kaymaya işaret ediyor.
Altın tercihi 1,7 puan, döviz 1,4 puan ve borsa 0,8 puan artarken; gayrimenkul tercihi 3,5 puan geriledi.
Aynı dönemde konut fiyatlarının gelecek 12 ayda ne kadar artacağına ilişkin beklentinin yüzde 30,69’a düşmesi de gayrimenkul tarafındaki beklentilerin önceki aya göre zayıfladığını gösteriyor.
Bununla birlikte tek aylık anket sonuçlarından gayrimenkule yönelik uzun vadeli yatırım eğiliminin kalıcı biçimde değiştiği sonucuna varmak için henüz erken. Finansman koşulları, konut fiyatları, kira getirileri, altın ve döviz piyasalarının seyri önümüzdeki aylardaki yatırım tercihlerinde belirleyici olacak.
Eylül sonuçlarında ise tablo net: Altın yüzde 43 ile hanehalkının ilk yatırım tercihi olurken, ev, dükkan ve arsa yüzde 33,6 ile ikinci sırada kaldı.