Cengiz Holding bünyesindeki Eti Bakır, Türkiye’de bakır üretimini ve madencilikte katma değeri artırmaya yönelik yatırımlarını büyütüyor. Şirketin Elazığ, Çanakkale ve Sinop’taki yeni üretim sahaları ile Samsun’daki kapasite artışını kapsayan yatırımlarının toplam büyüklüğü 2,2 milyar dolara ulaşıyor. Elazığ Maden’de yaklaşık 800 milyon dolarlık yatırımla üretim başlarken, Çanakkale Halilağa için 600 milyon dolar, Sinop Boyabat için de yaklaşık 600 milyon dolarlık yatırım gerçekleştiriliyor.
Türkiye’nin bakırda yerli üretim kapasitesini artırmaya yönelik önemli yatırımlarından biri Eti Bakır tarafından yürütülüyor. Şirket, yeni maden sahalarını devreye alırken çıkarılan cevherin Türkiye’de işlenerek daha yüksek katma değerli ürüne dönüştürülmesine odaklanıyor.
Eti Bakır Genel Müdürü Asım Akbaş’ın verdiği bilgilere göre Elazığ, Çanakkale ve Sinop’taki yeni üretim sahaları ile Samsun’daki kapasite artışını kapsayan yatırım programının büyüklüğü 2,2 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
Şirket ayrıca bu yıl Çayeli Bakır ve Anagold Madencilik’in satın alınması için toplam 1,8 milyar dolarlık işlem gerçekleştirdiğini açıkladı.
Elazığ’a 800 Milyon Dolarlık Bakır Yatırımı
Yeni yatırım programının önemli ayaklarından biri Elazığ’ın Maden ilçesinde bulunuyor.
Eti Bakır’ın bölgedeki işletmesi geçici faaliyet belgesini alarak üretime başladı. Şirketin açıklamasına göre tesise yaklaşık 800 milyon dolarlık yatırım gerçekleştirildi.
İşletmede yıllık 1 milyon ton tüvenan cevher çıkarılarak işlenecek.
Eti Bakır Genel Müdürü Asım Akbaş, tesisin Türkiye’nin bakır ihtiyacının daha fazla yerli kaynakla karşılanmasına katkı sağlamasını beklediklerini belirterek işletmede 700 kişilik istihdam oluşturulduğunu açıkladı.
İstihdamda önceliğin bölgeden karşılanması hedefleniyor.
Bakırdan Kalan Piritten Kobalt ve Çinko Geri Kazanılacak
Elazığ yatırımı yalnızca bakır üretimi açısından değil, madencilikte döngüsel ekonomi yaklaşımı bakımından da dikkat çekiyor.
Asım Akbaş, bakır üretiminden arta kalan piritin Eti Bakır’ın Mazıdağı tesisine gönderileceğini ve burada kobalt ve çinko gibi değerli metallerin geri kazanılacağını söyledi.
Böylece maden üretiminde ortaya çıkan yan ürünlerin yeniden ekonomik değere dönüştürülmesi hedefleniyor.
Şirketin benzer yaklaşımı sülfürik asit, amonyak, pirit ve kobalt gibi farklı ürünlerde de uyguladığı belirtiliyor.
Samsun’da Katot Bakır Kapasitesi 90 Bin Tona Çıkarıldı
Elazığ’dan gelecek bakır konsantresinin işlenebilmesi için Samsun İzabe ve Elektroliz Tesisi’nde de kapasite artırıldı.
Şirketin verdiği bilgilere göre yıllık katot bakır üretim kapasitesi 70 bin tondan 90 bin tona yükseltildi.
Bu artış yaklaşık yüzde 28,6’lık kapasite büyümesine karşılık geliyor.
Samsun tesisi cevherden nihai ürüne kadar entegre üretim gerçekleştirerek yüzde 99,99 saflıkta katot bakır üretiyor.
Eti Bakır’ın açıklamasına göre tesis mevcut kapasitesiyle Türkiye’deki katot bakır ihtiyacının yaklaşık yüzde 25’ini karşılıyor ve ithalatın azaltılması yoluyla cari açığa yıllık 1 milyar doların üzerinde katkı sağlıyor. Bu rakamlar şirket tarafından açıklanan verilere dayanıyor.
Çanakkale Halilağa’ya 600 Milyon Dolarlık Yatırım
Eti Bakır’ın yatırım programındaki diğer büyük üretim merkezi Çanakkale olacak.
Grup bünyesindeki Truva Bakır’a ait Halilağa Bakır Madeni’nin 2026 yılı sonunda faaliyete geçirilmesi planlanıyor.
Asım Akbaş, tesis faaliyete geçtiğinde toplam yatırımın 600 milyon dolara ulaşacağını belirtti.
Halilağa’da yılda 6 milyon ton tüvenan cevher çıkarılması hedefleniyor.
İşletme döneminde ise öncelikli olarak bölgeden karşılanmak üzere yaklaşık 1.000 kişilik istihdam oluşturulması planlanıyor.
Sinop Boyabat’ta Üretim 2027 Sonunda Hedefleniyor
Şirketin üçüncü büyük yeni üretim yatırımı ise Sinop’un Boyabat ilçesinde gerçekleştiriliyor.
Eti Bakır, Boyabat’taki üretim sahası için yaklaşık 600 milyon dolarlık yatırım yapıyor.
Şirketin mevcut takvimine göre tesisin 2027 yılı sonunda üretime başlaması planlanıyor.
Böylece yalnızca Elazığ, Çanakkale ve Sinop’taki açıklanan yatırım büyüklüklerinin toplamı yaklaşık 2 milyar dolara ulaşıyor. Samsun’daki kapasite yatırımlarıyla birlikte şirketin açıkladığı toplam yatırım programı ise 2,2 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
Eti Bakır’ın Yeni Yatırım Programı
| Yatırım | Açıklanan tutar | Kapasite / hedef |
|---|---|---|
| Elazığ Maden | 800 milyon $ | 1 milyon ton/yıl tüvenan cevher |
| Çanakkale Halilağa | 600 milyon $ | 6 milyon ton/yıl tüvenan cevher |
| Sinop Boyabat | 600 milyon $ | Üretim başlangıcı 2027 sonu hedefi |
| Samsun kapasite artışı ve diğer yatırımlar | Program kapsamında | Katot bakır kapasitesi 90 bin ton/yıl |
| Toplam yatırım programı | 2,2 milyar $ | Yeni üretim + kapasite artışı |
Çayeli Bakır ve Anagold İçin 1,8 Milyar Dolarlık Satın Alma
Eti Bakır’ın büyüme hamlesi yalnızca yeni tesis yatırımlarıyla sınırlı değil.
Asım Akbaş’ın verdiği bilgiye göre Çayeli Bakır ve Anagold Madencilik satın almalarının toplam maliyeti 1,8 milyar dolar oldu.
Çayeli Bakır’ın satın alma süreci nisan sonunda tamamlandı. Daha önce bakır konsantresi olarak ihraç edilen cevherin artık Samsun’daki izabe tesisine gönderilerek katma değeri daha yüksek katot bakıra dönüştürüldüğü belirtildi.
Şirket ayrıca Çayeli Bakır’da teknoloji ve verimlilik yatırımlarının devam ettiğini açıkladı.
Anagold Mayıs Ayında Cengiz Holding Bünyesine Geçti
Anagold Madencilik ise mayıs ayından itibaren Cengiz Holding bünyesinde faaliyetlerini sürdürmeye başladı.
Şirketin açıklamasına göre Anagold günlük 6 bin ton maden işleme kapasitesine sahip bulunuyor ve yaklaşık 3 bin kişiye doğrudan istihdam sağlıyor.
Eti Bakır yönetimi, satın almanın Türkiye’nin altın ihtiyacının yerli üretimle karşılanmasına katkı sağlamasını hedeflediklerini belirtiyor.
2004’ten Bu Yana Üretim Yapısı Değişti
Eti Bakır’ın mevcut üretim modelinin temelleri şirketin 2004 yılında özelleştirme yoluyla Cengiz Holding bünyesine geçmesinin ardından atıldı.
Özelleştirme öncesinde yaklaşık 30 bin ton kapasiteli blister bakır üretim tesisine sahip olan şirket, 2008’den itibaren ileri işleme teknolojileriyle katot bakır üretimine geçti.
Katot bakır kapasitesi önce 70 bin tona, ardından 90 bin tona yükseltildi.
Samsun’da üretim tesislerinin yanında liman ve gübre yatırımları yapılırken, Mardin Mazıdağı’nda Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisi devreye alındı.
Şirketin paylaştığı verilere göre 2024 yılında yaklaşık 450 milyon dolar yatırım gerçekleştirilirken, takip eden yılda da benzer seviyede yatırım yapıldı.
Bakırda Amaç Cevheri Türkiye’de İşlemek
Eti Bakır’ın yeni yatırım stratejisinde en dikkat çekici noktalardan biri, çıkarılan madenin yalnızca konsantre olarak satılması yerine Türkiye’deki entegre tesislerde işlenmesi.
Elazığ ve Çayeli’den elde edilen bakırın Samsun’daki tesislerde işlenmesi bu modelin önemli parçalarından biri.
Şirket ayrıca üretim sürecindeki yan ürünleri sülfürik asit, kobalt, çinko ve pirit gibi farklı ürünlere dönüştürerek madenden elde edilen katma değeri artırmayı hedefliyor.
Yeni sahaların planlanan takvimlerde faaliyete geçmesi halinde Eti Bakır’ın üretim ağı genişlerken, Samsun’daki 90 bin tonluk katot bakır kapasitesinin beslenmesinde yerli cevher kaynaklarının payının artırılması hedefleniyor.