Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ile çok sayıda otoyol ve çevre yolu için yeni özelleştirme süreci başlıyor. Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında köprü, otoyol, bağlantı yolu ve bunlara bağlı bazı tesislerin işletme haklarının 30 yıllığına özelleştirilmesi öngörülüyor. Özelleştirme işlemlerinin en geç 31 Aralık 2031 tarihine kadar tamamlanması planlanıyor.
Türkiye’nin önemli ulaşım altyapılarından bazılarını kapsayan yeni özelleştirme kararı yürürlüğe girdi.
Cumhurbaşkanı Kararı ile Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda bulunan bazı otoyollar özelleştirme kapsam ve programına alınırken, daha önce programa dahil edilen köprü ve otoyollar için de 30 yıllık özelleştirme süresi öngörüldü.
Kararın en dikkat çeken bölümlerinden birini İstanbul’daki 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü oluşturuyor.
Hangi otoyollar özelleştirme kapsamına alındı?
Yeni kararla birlikte Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda bulunan Niğde-Pozantı Otoyolu ve Gaziantep Çevre Otoyolu özelleştirme kapsam ve programına dahil edildi.
Bursa Çevre Otoyolu’nun Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arasındaki bölümü ve bağlantı yolları da kapsamda bulunuyor.
Sadece yollar değil, söz konusu güzergâhlarda bulunan bakım, işletme ve hizmet tesisleri ile ilgili diğer birimler ve varlıklar da özelleştirme sürecinin parçası olacak.
15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri de kapsamda
Kararda, 2010 yılında özelleştirme kapsam ve programına alınan Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen otoyol ve köprülere de yer verildi.
Buna göre özelleştirme programında bulunan başlıca otoyol ve köprüler şöyle:
| Otoyol / Köprü | Durum |
|---|---|
| 15 Temmuz Şehitler Köprüsü | Özelleştirme programında |
| Fatih Sultan Mehmet Köprüsü | Özelleştirme programında |
| Edirne-İstanbul-Ankara Otoyolu | Özelleştirme programında |
| Pozantı-Tarsus-Mersin Otoyolu | Özelleştirme programında |
| Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolu | Özelleştirme programında |
| Toprakkale-İskenderun Otoyolu | Özelleştirme programında |
| Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu | Özelleştirme programında |
| İzmir-Çeşme Otoyolu | Özelleştirme programında |
| İzmir-Aydın Otoyolu | Özelleştirme programında |
| İzmir Çevre Otoyolu | Özelleştirme programında |
| Ankara Çevre Otoyolu | Özelleştirme programında |
| Niğde-Pozantı Otoyolu | Özelleştirme kapsamına alındı |
| Gaziantep Çevre Otoyolu | Özelleştirme kapsamına alındı |
| Bursa Çevre Otoyolu’nun belirlenen kesimi | Özelleştirme kapsamına alındı |
Bu yolların bağlantıları ile hizmet, bakım ve işletme tesisleri, ücret toplama merkezleri ve kararda belirtilen diğer varlıklar da sürece dahil edilecek.
Köprü ve otoyollar 30 yıllığına özelleştirilecek
Karardaki en önemli ayrıntılardan biri özelleştirme süresi oldu.
Kapsamdaki köprü, otoyol, çevre yolu ve bağlantı yolları için 30 yıllık süre belirlendi.
Bu noktada özelleştirme kararının yolların veya köprülerin fiziksel olarak satılması şeklinde yorumlanmaması gerekiyor. Kararda belirtilen model kapsamında söz konusu altyapıların belirlenen süre boyunca işletilmesine ilişkin özelleştirme işlemleri gerçekleştirilecek.
Sürenin sonunda uygulanacak hükümler ise hazırlanacak ihale ve sözleşme şartlarının ayrıntılarıyla birlikte daha net hale gelecek.
Özelleştirme ne zaman tamamlanacak?
Cumhurbaşkanı Kararına göre özelleştirme işlemlerinin tamamlanması için son tarih 31 Aralık 2031 olarak belirlendi.
Dolayısıyla kararın yayımlanması, köprü ve otoyolların hemen özel bir şirket tarafından işletilmeye başlanacağı anlamına gelmiyor.
Önümüzdeki süreçte özelleştirme hazırlıkları, ihale süreçleri ve sözleşme aşamalarının takip edilmesi bekleniyor.
Köprü ve otoyol ücretleri değişecek mi?
Sürücülerin kararın ardından en fazla merak ettiği konulardan biri de 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü geçiş ücretlerinin değişip değişmeyeceği olacak.
Ancak açıklanan karar, tek başına yeni bir köprü veya otoyol geçiş ücreti belirlemiyor.
Özelleştirme sonrasında geçiş ücretlerinin nasıl belirleneceği, fiyat güncelleme mekanizmasının nasıl işleyeceği ve işletmeci şirketlerin bu konudaki yetkilerinin sınırları gibi ayrıntıların ihale ve sözleşme şartlarıyla netleşmesi bekleniyor.
Bu nedenle mevcut aşamada “köprü ve otoyol ücretleri özelleştirme nedeniyle arttı” şeklinde bir değerlendirme yapmak doğru değil.
Özelleştirme kararı sürücüler için ne anlama geliyor?
Kararın vatandaş açısından doğrudan etkileri, özelleştirme sürecinin ilerleyen aşamalarında daha belirgin hale gelecek.
İhale şartnamesi ve işletme modeli açıklandığında geçiş ücretlerinin hangi yöntemle belirleneceği, bakım ve yatırım yükümlülükleri, hizmet standartları ve işletmecilerin sorumlulukları gibi başlıklar önem kazanacak.
Özellikle İstanbul’da günlük yüz binlerce aracın kullandığı 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprülerinin kapsamda bulunması nedeniyle özelleştirme sürecinin kamuoyu tarafından yakından takip edilmesi bekleniyor.