Küresel ticarette korumacılık politikalarının yeniden güç kazandığı bir dönemde, ABD yönetiminden dikkat çeken bir adım geldi. Office of the United States Trade Representative (USTR), zorla çalıştırma uygulamalarına karşı yeterli mücadele yürütmediği değerlendirilen 60 ülke ve ekonomi için yeni gümrük vergileri uygulanmasını önerdi.
Hazırlanan taslak planın hayata geçirilmesi halinde dünya ticaretinde yeni bir gerilim dalgası yaşanabileceği değerlendiriliyor.
Yüzde 10 ile 12,5 Arasında Ek Vergi Gündemde
Taslak düzenlemeye göre ABD’ye ithal edilen bazı ürünlere yüzde 10 ila yüzde 12,5 arasında değişen oranlarda ek gümrük vergisi uygulanabilecek.
Özellikle küresel ticaretin önemli aktörleri arasında yer alan ülkelerin de listeye dahil edilmesi dikkat çekti.
Vergi uygulanması planlanan ülkeler arasında;
| Ülkeler ve Ekonomiler |
|---|
| China |
| India |
| Japan |
| South Korea |
| Canada |
| European Union |
| Mexico |
| United Kingdom |
gibi ABD’nin en önemli ticaret ortakları bulunuyor.
Gerekçe: Zorla Çalıştırmayla Mücadelede Yetersizlik
ABD Ticaret Temsilciliği tarafından hazırlanan raporda, bazı ülkelerin zorla çalıştırma yoluyla üretildiği iddia edilen ürünlerin küresel tedarik zincirlerine girişini engellemekte yetersiz kaldığı savunuldu.
Raporda bu durumun Amerikan üreticileri açısından haksız rekabet yarattığı ve yerli sanayiyi olumsuz etkilediği ifade edildi.
ABD yönetimi, yeni tarife uygulamasının hem insan hakları standartlarını teşvik etmeyi hem de yerli üreticilerin rekabet gücünü korumayı amaçladığını belirtiyor.
Çin ve Hindistan Daha Yüksek Vergi Diliminde Yer Alabilir
Taslak planın en dikkat çeken bölümlerinden biri ise ülkeler arasında farklı vergi oranlarının uygulanabilecek olması.
İlk değerlendirmelere göre;
| Ülke | Olası Vergi Oranı |
|---|---|
| Çin | %12,5’e kadar |
| Hindistan | %12,5’e kadar |
| Japonya | %12,5’e kadar |
| Güney Kore | %12,5’e kadar |
| Diğer ülkeler | %10 seviyesinde |
ABD kaynakları, zorla çalıştırma ile mücadelede daha düşük performans gösterdiği değerlendirilen ülkelerin daha yüksek vergi diliminde yer alabileceğini belirtiyor.
Kritik Ürünler Vergiden Muaf Tutulacak
ABD yönetimi, yeni tarifelerin stratejik sektörlerde tedarik sorunlarına yol açmaması için bazı ürün gruplarını kapsam dışında bırakmayı planlıyor.
Taslak düzenlemede muaf tutulması öngörülen ürünler şunlar:
| Muaf Tutulması Planlanan Ürünler |
|---|
| Enerji ürünleri |
| Nadir toprak elementleri |
| Bazı ilaçlar |
| Kritik tarım ürünleri |
| Belirli sanayi girdileri |
Bu yaklaşımın özellikle teknoloji, enerji ve sağlık sektörlerinde oluşabilecek tedarik zinciri risklerini azaltmayı hedeflediği belirtiliyor.
Küresel Ticaret İçin Yeni Bir Risk Mi?
Ekonomi uzmanları, planın yürürlüğe girmesi halinde dünya ticaretinde yeni bir belirsizlik döneminin başlayabileceği görüşünde.
Son yıllarda küresel ekonomide tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği bir süreç yaşanırken, ABD’nin yeni vergi hamlesinin özellikle Asya merkezli üretim ağları üzerinde etkili olabileceği değerlendiriliyor.
Ayrıca söz konusu düzenlemenin karşılıklı ticaret önlemlerini tetikleyerek küresel ticarette yeni bir korumacılık dalgasına neden olabileceği belirtiliyor.
Karar Öncesi Görüş Süreci Başlıyor
ABD yönetimi nihai karar öncesinde kamuoyu görüşlerini toplamaya hazırlanıyor.
Açıklanan takvime göre;
| Süreç | Tarih |
|---|---|
| Kamuoyu görüşlerinin son tarihi | 6 Temmuz 2026 |
| Kamu duruşması | 7 Temmuz 2026 |
| Nihai değerlendirme | Temmuz sonrası |
Toplanacak görüşlerin ardından düzenlemenin son şeklinin verilmesi bekleniyor.
Küresel Piyasalar Gelişmeleri Yakından İzliyor
Dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD’nin atacağı adımlar, yalnızca ilgili ülkeleri değil küresel ticaret dengelerini de etkileyebilecek potansiyele sahip bulunuyor.
Özellikle ihracata dayalı büyüme modeli izleyen ülkeler açısından alınacak kararların ticaret hacimleri, üretim maliyetleri ve yatırım kararları üzerinde önemli etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.