Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü sisteminde önemli bir değişiklik hayata geçiriliyor. Tapu Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle birlikte, konut finansmanı ve sermaye piyasası mevzuatı kapsamında hazırlanan taşınmaz değerleme raporlarının elektronik ortamda ve ücretsiz şekilde TKGM’ye gönderilmesi zorunlu hale geliyor.
Yeni uygulamanın, gayrimenkul piyasasında daha şeffaf ve denetlenebilir bir veri altyapısı oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor.
Değerleme Raporları Sisteme Otomatik Aktarılacak
Düzenlemeye göre, Sermaye Piyasası Kurulu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından yetkilendirilen değerleme şirketlerinin hazırladığı raporlar, ilgili kamu kurumları, bankalar ve finans kuruluşları tarafından raporun düzenlendiği tarihte TKGM’ye iletilecek.
Uzmanlara göre bu sistem, taşınmaz piyasasında merkezi ve standart bir veri havuzu oluşturulması açısından kritik önem taşıyor.
Veri Seti Sadece Fiyat Bilgisinden Oluşmuyor
Mustafa Hakan Özelmacıklı, yeni düzenlemenin yalnızca taşınmaz değerini değil, çok kapsamlı teknik verileri içerdiğini söyledi.
Özelmacıklı’ya göre sisteme aktarılacak veri setinde şu bilgiler yer alacak:
| Veri Türü | İçerik |
|---|---|
| Rapor Bilgileri | Rapor numarası, tarih, değer türü |
| Uzman Bilgileri | Eksper ve denetmen bilgileri |
| Tapu Bilgileri | İl, ilçe, ada, parsel, bağımsız bölüm |
| Teknik Bilgiler | Yapı sınıfı, yapı cinsi, inşaat seviyesi |
| Güvenlik Bilgileri | Depreme dayanıklılık, hasar durumu |
| Çevresel Veriler | Ulaşım imkanları, çevre gelişimi |
| Enerji Bilgileri | Enerji sınıfı |
Bu kapsamlı veri yapısının, ileride oluşturulması planlanan dijital değer haritaları açısından önemli altyapı sağlayacağı belirtiliyor.
“Mükerrer Bildirim Riski Var”
Yeni sistemde teknik entegrasyonun doğru kurulması gerektiğini vurgulayan Özelmacıklı, aynı raporun farklı kurumlar tarafından sisteme tekrar tekrar girilmesinin sorun oluşturabileceğine dikkat çekti.
Özelmacıklı’ya göre:
- Aynı raporun birden fazla kurumca yüklenmesi
- Veri uyumsuzluğu
- Operasyonel yük artışı
- Sistemde mükerrer kayıt oluşması
gibi riskler ortaya çıkabilir.
Uzmanlar, çözümün tekil rapor numarası ve kurumlar arası entegrasyon sistemiyle mümkün olacağını ifade ediyor.
Değer Bilgi Merkezi İçin Kritik Adım
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından daha önce duyurulan “Değer Bilgi Merkezi” projesi kapsamında, İstanbul’da bu yıl pilot uygulama yapılması, 2027 yılı içerisinde ise sistemin 81 ile yayılması planlanıyor.
Uzmanlara göre yeni değerleme veri sistemi, bu merkez için temel hazırlıklardan biri niteliğinde.
Özelmacıklı, ancak yalnızca ekspertiz raporlarının piyasa gerçeklerini tam yansıtmayacağını belirterek şu alanların da birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi:
| Veri Kaynağı | Önemi |
|---|---|
| Tapu İşlem Verileri | Gerçek satış fiyatları |
| Belediye Rayiçleri | Resmi değer altyapısı |
| İmar Verileri | Bölgesel gelişim etkisi |
| İlan Verileri | Piyasa beklentileri |
| Fiili Satışlar | Gerçek piyasa hareketleri |
“Amaç Şeffaf ve Güvenilir Piyasa Olmalı”
Gayrimenkul piyasasında daha şeffaf ve güvenilir sistem oluşturulmasının ortak hedef olduğunu belirten Özelmacıklı, sistemin başarısının veri miktarından çok veri kalitesine bağlı olduğunu ifade etti.
Özellikle şu konuların netleştirilmesi gerektiği vurgulanıyor:
- KVKK kapsamı
- Veri sahipliği
- Sorumluluk sınırları
- Kurumlar arası entegrasyon
- Mükerrer kayıtların önlenmesi
Uzmanlara göre doğru entegrasyon sağlanması halinde Değer Bilgi Merkezi; vatandaşlar, yatırımcılar, kamu kurumları ve sektör profesyonelleri için önemli referans sistemine dönüşebilir.
“Gerçek Değer Haritaları İçin Vergi Sistemi Gözden Geçirilmeli”
Özelmacıklı, Türkiye’de gerçek taşınmaz değer haritalarının oluşabilmesi için tapu harçları ve değer artış kazancı vergisinin de yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Özellikle yüksek tapu harçlarının ve vergi yükünün bazı işlemlerde düşük bedel beyanını teşvik ettiğini belirten Özelmacıklı, gönüllü uyumu artıracak sistemlerin daha sağlıklı sonuç vereceğini ifade etti.
United Arab Emirates örneğini veren Özelmacıklı, Dubai’de değer artış kazancı vergisinin bulunmamasının işlemlerin gerçek bedeller üzerinden yapılmasını kolaylaştırdığını söyledi.
Gayrimenkulde Dijital Veri Dönemi Güçleniyor
Uzmanlara göre yeni düzenleme, Türkiye’de gayrimenkul piyasasında dijitalleşme ve veri tabanlı denetim sürecinin hızlanacağını gösteriyor.
Özellikle:
- Gerçek piyasa değerlerinin oluşması
- Kayıt dışılığın azaltılması
- Finansal şeffaflığın artması
- Sağlıklı yatırım analizleri yapılması
açısından yeni sistemin önemli etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.