Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı kapsamlı sunumda ekonomi yönetiminin en kritik başlıklarına ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Orta Doğu’daki savaşın enerji fiyatları üzerinden enflasyonu baskıladığını söyleyen Karahan, buna rağmen fiyat istikrarı hedefinden vazgeçilmeyeceğini vurguladı.
Karahan’ın açıklamalarında özellikle enerji fiyatları, döviz piyasası, enflasyon beklentileri, kira artışları ve sıkı para politikası öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
“Savaş dezenflasyonu olumsuz etkiliyor”
Sunumunda küresel gelişmelere geniş yer ayıran Karahan, ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan gerilimin ekonomik etkilerine dikkat çekti. Özellikle petrol ve doğal gaz fiyatlarında yaşanan yükselişin enflasyon üzerinde yeni baskılar oluşturduğunu ifade eden Karahan, buna rağmen para politikasındaki kararlı duruşun süreceğini söyledi.
Karahan, şu ifadeleri kullandı:
“Savaş dezenflasyon sürecini olumsuz etkiliyor ancak bu durum fiyat istikrarına ulaşma konusundaki kararlılığımızı değiştirmiyor.”
Merkez Bankası’nın tüm araçları kullanmaya devam edeceğini belirten Karahan, enerji arzına yönelik risklerin küresel ekonomiyi de baskıladığını ifade etti.
Enerji fiyatları yeniden yükselişte
TCMB Başkanı’nın sunumunda en dikkat çeken bölümlerden biri enerji piyasalarına ilişkin değerlendirmeler oldu.
Karahan’a göre:
- Petrol fiyatlarındaki oynaklık halen yüksek seviyelerde seyrediyor
- Doğal gaz maliyetleri enflasyon baskısını artırıyor
- Ulaştırma ve lojistik maliyetleri fiyatlara doğrudan yansıyor
- Hürmüz Boğazı’na yönelik riskler küresel enerji arzı açısından kritik görülüyor
Özellikle enerji tarafındaki maliyet baskısının son iki ayda belirgin şekilde hızlandığına dikkat çekildi.
Enflasyonda hangi kalemler öne çıktı?
Karahan, nisan ayı enflasyon verilerine ilişkin yaptığı değerlendirmede temel mal ve hizmet gruplarında yavaşlama görülse de enerji ve gıda tarafında yeniden yükseliş yaşandığını söyledi.
Enflasyonda öne çıkan kalemler:
| Kalem | Son Durum |
|---|---|
| Enerji | Hızlı yükseliş |
| Gıda | Yeniden ivmelenme |
| Ulaştırma | Güçlü artış |
| Giyim | Fiyat baskısı sürüyor |
| Kira | Yüksek seyir devam ediyor |
| Eğitim | Geçmiş enflasyon etkisi sürüyor |
Karahan, özellikle enerji maliyetlerinin enflasyon üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti.
Kira ve eğitim fiyatlarına özel vurgu
Sunumda hizmet enflasyonu başlığı altında kira ve eğitim fiyatlarına ayrı parantez açıldı.
Karahan, kira artışlarının geçmiş enflasyona endeksli yapısı nedeniyle yüksek kaldığını ancak son dönemde aşağı yönlü sinyallerin görülmeye başladığını söyledi.
Eğitim fiyatlarında da yeni düzenlemelerin etkisinin önümüzdeki süreçte daha belirgin hissedilmesi bekleniyor.
“Döviz talebi oluşmadı”
Jeopolitik risklerin arttığı dönemde piyasalarda en çok merak edilen konulardan biri de döviz talebi oldu.
Karahan, son süreçte vatandaş tarafında güçlü bir döviz talebi oluşmadığını açıkladı.
Merkez Bankası verilerine göre:
- TL mevduatın payı yüzde 59 seviyesinde kaldı
- Hane halkında dövize yönelim sınırlı oldu
- Altın talebinde geçici hareket görüldü
- Döviz satış eğilimi sürdü
Bu tablo, sıkı para politikasının etkisinin devam ettiği şeklinde yorumlandı.
Cari açık mesajı: “Uzun dönem ortalamasının altında kalacak”
Karahan, enerji ithalatındaki artışa rağmen cari dengede kontrollü görünümün sürdüğünü ifade etti.
Merkez Bankası’nın tahminine göre 2026 yılında cari açığın milli gelire oranı uzun dönem ortalamalarının altında kalmaya devam edecek.
Ancak savaşın süresi ve enerji fiyatlarının seyri bu görünüm açısından en büyük risk unsuru olarak değerlendiriliyor.
Fed ve ECB değerlendirmesi
Karahan, küresel merkez bankalarının da jeopolitik riskler nedeniyle daha temkinli hareket ettiğini belirtti.
Sunumda dikkat çeken küresel beklentiler:
- Fed’in yıl boyunca faiz indirmeyebileceği
- ECB’nin yılın ikinci yarısında faiz artırabileceği
- Küresel büyümede aşağı yönlü risklerin arttığı
- Enerji fiyatlarının küresel enflasyonu yeniden yukarı çektiği
şeklinde sıralandı.
TCMB’nin mesajı ne oldu?
Karahan’ın TBMM’de verdiği mesajların özeti şu başlıklarda toplandı:
- Sıkı para politikası sürecek
- Enflasyonla mücadelede geri adım atılmayacak
- Enerji fiyatları yakından izlenecek
- Döviz piyasasında kontrollü görünüm korunuyor
- Jeopolitik riskler ekonomi üzerindeki en büyük belirsizlik olmaya devam ediyor
Ekonomi çevreleri, Merkez Bankası’nın özellikle “kararlılık” vurgusunu piyasalar açısından kritik mesaj olarak değerlendiriyor.