Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, ABD’de gerçekleştirdiği sunumda Türkiye ekonomisine ilişkin önemli mesajlar verdi. “Enflasyon ve Makroekonomik Görünüm” başlıklı değerlendirmede, hem enflasyondaki gerileme hem de rezervlerdeki güçlenme dikkat çekti.
Karahan’ın açıklamaları, para politikasının etkilerinin sahaya yansımaya başladığını ortaya koyarken, küresel gelişmelerin ekonomi üzerindeki etkilerine de ışık tuttu.
Enflasyon Yüzde 75,5’ten Yüzde 30,9’a Geriledi
TCMB Başkanı Karahan, Mayıs 2024’te yüzde 75,5 seviyesinde olan yıllık enflasyonun Mart 2025 itibarıyla yüzde 30,9’a düştüğünü açıkladı. Bu düşüş, son dönemde uygulanan sıkı para politikası ve mali tedbirlerin etkisini net şekilde ortaya koydu.
Enflasyondaki gerilemenin tüm ana harcama gruplarına yayıldığı vurgulandı.
Alt Kalemlerde Dikkat Çeken Düşüş
Enflasyonun bileşenlerine bakıldığında geniş tabanlı bir iyileşme gözlemlendi:
| Harcama Kalemi | Önceki Seviye | Güncel Seviye |
|---|---|---|
| Hizmet | %56,3 | %40,6 |
| Gıda ve Alkolsüz İçecekler | %37,1 | %32,4 |
| Temel Mallar | %19,4 | %16,1 |
| Enerji | %42,0 | %34,2 |
| Alkol, Tütün ve Altın | %44,5 | %32,8 |
Bu tablo, fiyat artış hızının hemen her alanda yavaşladığını ortaya koyuyor.
Kira ve Eğitimde Sert Düşüş
Karahan’ın sunumunda en dikkat çeken başlıklardan biri kira ve eğitim kalemlerindeki gerileme oldu.
- Kira enflasyonu: %91,8 → %52,4
- Eğitim enflasyonu: %80,4 → %52,0
Bu iki kalemde yaşanan düşüş, enflasyonun ana eğilimindeki yavaşlamaya güçlü katkı sağladı.
Eşel Mobil Sistemi Devrede
Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler ve petrol fiyatlarındaki artış sonrası Türkiye’de enerji fiyatlarını dengelemek amacıyla “eşel mobil” sistemi yeniden uygulamaya alındı.
5 Mart 2026 tarihinde yürürlüğe giren sistem kapsamında:
- Akaryakıt fiyatları üzerindeki vergi yükü otomatik ayarlanıyor
- Küresel petrol fiyatlarındaki artışın doğrudan pompaya yansıması sınırlanıyor
Karahan, bu uygulamanın enflasyon üzerindeki dış kaynaklı baskıları önemli ölçüde azalttığını vurguladı.
Ekonomik Aktivitede Yavaşlama Sinyalleri
Sunumda iç talebe ilişkin göstergelerde belirgin bir yavaşlama olduğuna dikkat çekildi. Özellikle:
- Otomobil satışlarında gerileme
- Beyaz eşya satışlarında düşüş
- Kart harcamalarında yavaşlama
gibi veriler, iç talepteki soğumanın sürdüğünü gösteriyor.
Ayrıca kapasite kullanım oranının zayıf seyri ve sipariş beklentilerindeki düşüş de ekonomik aktivitede kontrollü bir yavaşlamaya işaret ediyor.
Kredi Büyümesi ve Cari Denge
Karahan, kredi büyümesinin yılın ilk çeyreğinde yüzde 30,7 seviyesine gerilediğini belirtti. Bu gelişme, sıkı para politikasının finansal sistem üzerindeki etkisini ortaya koyuyor.
Cari açık tarafında ise:
- Enerji ithalatı belirleyici olmaya devam ediyor
- Turizm gelirleri dengeleyici rol üstleniyor
Cari açığın tarihsel ortalamaların altında seyretmesi, olumlu bir gelişme olarak değerlendirildi.
Altın ve Döviz Talebi Artıyor
Hanehalkının yatırım tercihlerine de değinen Karahan, altın fiyatlarındaki yükselişin döviz talebini artırdığını ifade etti. Bu durum, finansal piyasalarda talep dengesinin dikkatle izlenmesi gerektiğine işaret ediyor.
Rezervlerde Güçlü Artış
TCMB rezervlerindeki değişim, sunumun en dikkat çeken başlıklarından biri oldu.
| Gösterge | Mart 2024 | Mart 2025 |
|---|---|---|
| Brüt Rezerv | 123 milyar $ | 171 milyar $ |
| Net Rezerv (Swap Hariç) | -65 milyar $ | +31 milyar $ |
Rezervlerdeki bu güçlü toparlanma, Türkiye ekonomisinin dış şoklara karşı dayanıklılığının arttığını gösteriyor.
Karahan, mevcut rezerv seviyesinin önceki kriz dönemlerine kıyasla çok daha sağlam bir noktada olduğunu özellikle vurguladı.
Ekonomide Yeni Denge Arayışı
TCMB Başkanı’nın verdiği mesajlar, Türkiye ekonomisinde kontrollü bir dengelenme sürecinin devam ettiğini ortaya koyuyor. Enflasyonda düşüş, iç talepte yavaşlama ve rezervlerde güçlenme, para politikasının hedefleriyle uyumlu bir tablo çiziyor.
Önümüzdeki dönemde küresel enerji fiyatları, jeopolitik gelişmeler ve iç talep dinamikleri, ekonominin yönünü belirleyen ana faktörler olmaya devam edecek.