Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Körfez’deki savaşın ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulunurken, son dönemde kamuoyunda sıkça tartışılan “rezervlerde altın satışı” iddialarına da açıklık getirdi. Karahan, yürütülen işlemlerin büyük ölçüde geçici nitelikte olduğunu vurgulayarak, altınların önemli bir bölümünün vadeli işlemler kapsamında yeniden rezervlere döneceğini söyledi.
Savaşın etkisi geniş: Enflasyondan büyümeye kadar yansıyor
Karahan’a göre bölgedeki savaş, Türkiye ekonomisini çok boyutlu şekilde etkiliyor. Enerji fiyatlarındaki artış başta olmak üzere birçok kalem üzerinden enflasyonist baskı oluşurken, büyüme ve dış ticaret dengesi de bu süreçten doğrudan etkileniyor.
Yapılan analizler, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisini net şekilde ortaya koyuyor. Özellikle petrol fiyatlarındaki artışın maliyetler üzerinden fiyatlara yansıdığı belirtiliyor.
Petrol fiyatı artışı enflasyonu nasıl etkiliyor?
Merkez Bankası’nın hesaplamalarına göre enerji fiyatlarındaki değişimin enflasyon üzerindeki etkisi ölçülebilir düzeyde:
| Gösterge | Etki |
|---|---|
| Petrol fiyatında %10 artış | Enflasyona +1,1 puan etki |
| Eşel mobil sistemi etkisi | Etkiyi yaklaşık 3’te 1’e düşürüyor |
| Enerji fiyat artışı | Maliyet kaynaklı enflasyon baskısı |
Karahan, uygulanan eşel mobil sisteminin bu etkileri önemli ölçüde sınırladığını belirtti. Bu mekanizma sayesinde enerji fiyatlarındaki artışın tüketiciye doğrudan yansımasının önüne geçiliyor.
Büyüme ve cari dengeye etkisi hesaplandı
Savaşın ekonomik büyüme ve cari açık üzerindeki etkileri de TCMB tarafından analiz edildi. Artan enerji maliyetleri ve küresel belirsizliklerin ekonomik aktiviteyi yavaşlatabileceği öngörülüyor.
| Ekonomik Gösterge | Etki |
|---|---|
| Petrol fiyatında %10 artış | Büyümede 0,4 – 0,7 puan düşüş |
| Petrol fiyatında 10 dolar artış | Cari dengede 3-4 milyar $ bozulma |
| Doğal gaz etkisi dahil | Etki 5 milyar $’a kadar çıkabiliyor |
Buna karşın Karahan, cari dengede oluşabilecek bozulmanın “yönetilebilir seviyede” kalacağını ifade etti.
Altın satışı tartışmalarına açıklık getirildi
Son dönemde en çok konuşulan başlıklardan biri olan rezervlerdeki altın işlemleri hakkında da net mesajlar verildi. Karahan, yapılan işlemlerin finansal istikrarı korumaya yönelik olduğunu vurguladı.
Öne çıkan başlıklar şöyle:
- Altın rezervleri yıllar içinde önemli ölçüde artırıldı
- 2026 itibarıyla toplam rezervler içindeki payı %60’ı aştı
- Altın işlemleri likidite yönetiminin doğal bir parçası
- Yapılan işlemlerin önemli kısmı “vadeli altın-döviz takası”
Karahan, bu işlemlerin geçici olduğunu belirterek şu ifadeyi kullandı:
“Vadesi geldiğinde söz konusu altınlar yeniden rezervlerimize geri dönecek.”
Swap işlemleri yeniden devrede
Merkez Bankası’nın likidite yönetiminde kullandığı önemli araçlardan biri olan swap işlemlerine de yeniden ağırlık verildiği açıklandı. Bankaların TCMB ile swap işlemlerine yeniden yönelmesi, sistemde döviz likiditesi sorunu olmadığının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Bu süreçte:
- Döviz karşılığı TL swap işlemleri yeniden başlatılıyor
- Altın karşılığı döviz swap işlemleri uygulanıyor
- Likidite yönetimi esnek şekilde sürdürülüyor
Kur politikası değişmeyecek
Karahan, mevcut kur rejiminin 2026 yılında da sürdürüleceğini net şekilde ifade etti. Küresel piyasalarda yaşanan dalgalanmaların rezervler üzerindeki baskıyı artırdığını ancak bunun olağan bir süreç olduğunu belirtti.
Merkez Bankası’nın bu süreçte temel hedefinin, enflasyonla mücadeleyi sürdürmek ve finansal istikrarı korumak olduğu vurgulandı.
TCMB’nin stratejisi: Proaktif ve kontrollü adımlar
Karahan’ın açıklamalarında öne çıkan en önemli mesajlardan biri de Merkez Bankası’nın yaklaşımı oldu. TCMB’nin tüm adımlarını planlı ve kontrollü şekilde attığı belirtiliyor.
Uygulanan stratejinin temel başlıkları şu şekilde:
| Strateji | Amaç |
|---|---|
| Proaktif politika | Risklere erken müdahale |
| Esnek likidite yönetimi | Piyasa dengesi sağlama |
| Kontrollü sıkılık | Enflasyonu sınırlama |
| Rezerv yönetimi | Güven ve istikrar |
Altın işlemleri geçici, hedef istikrar
TCMB Başkanı Karahan’ın açıklamaları, rezervlerdeki altın işlemlerine ilişkin tartışmalara net bir çerçeve çizdi. Yapılan işlemlerin kalıcı bir rezerv kaybı anlamına gelmediği, aksine likiditeyi desteklemeye yönelik geçici adımlar olduğu vurgulandı.
Savaşın yarattığı belirsizlik ortamında Merkez Bankası’nın temel önceliğinin enflasyonu kontrol altında tutmak ve finansal sistemi korumak olduğu bir kez daha ortaya kondu.