Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, İran ile yaşanan gerilimin ardından fiilen kapanan Hürmüz Boğazı hakkında değerlendirmelerde bulundu. Kuruluş, boğazın küresel enerji ticareti açısından hayati öneme sahip olması nedeniyle yaşanan aksaklığın muhtemelen geçici olacağını öngördü.
Fitch’e göre küresel petrol piyasasında mevcut olan arz fazlası, jeopolitik gerilimin petrol fiyatları üzerindeki etkisini büyük ölçüde sınırlayabilir.
Petrol Fiyatlarında Büyük Sıçrama Beklenmiyor
Kuruluş tarafından yapılan açıklamada, İran’a yönelik saldırıların ardından petrol fiyatlarının yükselmesinin temel nedeninin Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların aksaması olduğu belirtildi.
Ancak Fitch analizine göre:
-
Küresel petrol piyasasında arz fazlası bulunuyor
-
Alternatif üretim kaynakları devreye girebilir
-
Bu durum fiyat artışını sınırlayabilir
Fitch ayrıca 2026 yılı için Brent petrol fiyatı tahminini varil başına ortalama 63 dolar olarak koruduğunu açıkladı.
Hürmüz Boğazı Küresel Enerji İçin Kritik
Enerji piyasalarında Hürmüz Boğazı dünyanın en önemli petrol taşımacılığı noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Boğazın küresel enerji ticaretindeki rolü
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| Günlük taşınan petrol | 20 milyon varil |
| Küresel deniz yolu petrol ticareti payı | %25 |
| Küresel petrol tüketimi içindeki payı | %20 |
Bu nedenle uzun süreli bir kapanışın küresel enerji piyasalarında ciddi sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.
Sevkiyatlar Güvenlik Nedeniyle Durdu
Fitch değerlendirmesinde boğazın resmen kapatılmadığı, ancak güvenlik riskleri nedeniyle fiilen kullanılamaz hale geldiği ifade edildi.
Buna göre:
-
Bazı petrol şirketleri sevkiyatlarını durdurdu
-
Gemiler boğazdan geçmekten kaçınmaya başladı
-
Sigorta şirketleri savaş riski nedeniyle poliçeleri iptal etti
Bu gelişmeler tanker trafiğinde ciddi yavaşlamaya neden oldu.
Petrolün Büyük Bölümü Körfez Ülkelerinden Geliyor
Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan petrolün önemli bölümü Körfez ülkelerinden dünya piyasalarına ulaşıyor.
Boğaz üzerinden petrol ihraç eden başlıca ülkeler
-
Suudi Arabistan
-
Birleşik Arap Emirlikleri
-
Irak
-
Kuveyt
-
İran
Bu petrolün önemli bir kısmı ise Çin ve Hindistan gibi büyük enerji tüketicisi ülkelere gönderiliyor.
Alternatif Hatlar Krizi Hafifletebilir
Fitch raporunda, bazı Körfez ülkelerinin boğazı bypass edebilecek enerji altyapılarına sahip olduğu da vurgulandı.
Özellikle:
-
Suudi Arabistan
-
Birleşik Arap Emirlikleri
gibi ülkelerin alternatif boru hatları sayesinde sevkiyat aksaklıklarını sınırlı ölçüde telafi edebileceği ifade edildi.
İran’ın Küresel Üretimdeki Payı Sınırlı
Fitch değerlendirmesine göre İran küresel petrol piyasasında önemli bir üretici olsa da toplam üretimdeki payı sınırlı.
İran petrol üretimi
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| Günlük üretim | 3,5 milyon varil |
| Günlük ihracat | 2 milyon varil |
| Küresel üretimdeki pay | %3,5 |
Bu nedenle İran kaynaklı bir üretim kesintisinin küresel piyasadaki arz fazlası sayesinde dengelenebileceği belirtiliyor.
Uzun Süreli Kriz Petrol Piyasasını Sarsabilir
Fitch’e göre mevcut durumda kriz geçici görülse de bazı riskler devam ediyor.
Özellikle şu senaryoların petrol piyasalarında ciddi fiyat hareketlerine yol açabileceği belirtiliyor:
-
Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması
-
Petrol üretim altyapısında büyük hasar oluşması
-
İran üretiminde ciddi kesintiler yaşanması
Bu tür gelişmelerin yaşanması durumunda 2026 petrol fiyat tahminlerinin yeniden yukarı yönlü revize edilebileceği ifade edildi.