ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak askeri operasyonlarının ardından küresel enerji arzına ilişkin endişeler büyürken, Avrupa doğal gaz piyasası haftaya sert yükselişle başladı. Kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiğinin büyük ölçüde durma noktasına gelmesi, gaz fiyatlarında son yılların en güçlü sıçramalarından birine yol açtı.
Avrupa’da referans gösterge olarak kabul edilen Title Transfer Facility (TTF) piyasasında nisan vadeli kontratlar, açılışta yüzde 20’nin üzerinde artış kaydetti. Bu yükseliş, Ağustos 2023’ten bu yana görülen en sert günlük artış olarak kayıtlara geçti.
Hürmüz Boğazı Neden Bu Kadar Kritik?
Basra Körfezi’nin çıkışında yer alan dar su yolu, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden küresel pazarlara bağlıyor.
Küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si bu geçiş hattı üzerinden gerçekleşiyor. Özellikle dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan Katar’ın sevkiyatlarının neredeyse tamamı bu güzergâhtan yapılıyor.
Boğazda yaşanabilecek bir aksama yalnızca bölgesel değil, küresel enerji dengelerini de etkiliyor.
Avrupa Gaz Fiyatlarında Son Durum
Avrupa’nın en derin ve likit doğal gaz ticaret noktası olan TTF’de:
| Tarih | Fiyat (€/MWh) |
|---|---|
| 27 Şubat kapanış | 31,95 € |
| Son işlem (TSİ 10.41) | 39,2 € |
| 18 Şubat 2025 seviyesi | 38,7 € |
Fiyatlar böylece 18 Şubat 2025’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.
Nisan vadeli kontratların 39 avro seviyesini aşması, arz güvenliğine ilişkin endişelerin fiyatlara hızla yansıdığını gösteriyor.
Avrupa Depoları Alarm Veriyor
Fiyatlardaki yükselişte yalnızca jeopolitik riskler değil, Avrupa’daki düşük stok seviyeleri de etkili oldu. Gaz depolarındaki doluluk oranının yüzde 30’un altına gerilemesi, kıtanın önümüzdeki dönemde daha fazla LNG ithalatına ihtiyaç duyabileceği anlamına geliyor.
Bu durum, küresel LNG piyasasında rekabeti artırırken fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı güçlendiriyor.
Asya ve Avrupa Arasında LNG Yarışı
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya ülkeleri oluşturuyor. Ancak olası bir tedarik kesintisi, Avrupa’nın da agresif alım yapmasına yol açabilir.
Bu senaryoda:
-
Spot LNG fiyatları artabilir
-
Uzun vadeli kontratlar daha pahalı hale gelebilir
-
Enerji maliyetleri enflasyonu tetikleyebilir
Enerji Piyasalarında Olası Senaryolar
Uzmanlara göre üç temel senaryo öne çıkıyor:
-
Boğaz açık kalır ve trafik normale döner: Fiyatlar kısa vadede gevşeyebilir.
-
Kısmi aksama sürer: Yüksek fiyatlar kalıcı olabilir.
-
Tam kapanma yaşanır: Küresel enerji piyasalarında sert fiyat şokları görülebilir.
Şu an için piyasalar risk primini fiyatlamaya devam ediyor.
Türkiye ve Küresel Ekonomi İçin Anlamı Ne?
Enerji fiyatlarındaki yükseliş yalnızca Avrupa’yı değil, enerji ithalatçısı tüm ülkeleri etkiliyor. Yüksek gaz fiyatları;
-
Elektrik üretim maliyetlerini artırabilir
-
Sanayi üretimi üzerinde baskı oluşturabilir
-
Enflasyon görünümünü bozabilir
Küresel büyüme beklentileri açısından da enerji fiyatlarındaki sert artışlar önemli bir risk faktörü olarak görülüyor.