ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyon başlatmasının ardından küresel piyasalar alarm moduna geçti. Jeopolitik tansiyonun yükselmesi, enerji fiyatlarından borsalara kadar geniş bir etki alanı oluştururken, gözler Türkiye iç piyasalarına çevrildi. Döviz kuru, Borsa İstanbul ve sektör bazlı hareketlilik önümüzdeki günlerde yatırımcıların ana gündem maddesi olacak.
Ekonomistler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın son aylarda uyguladığı sıkı para politikası sayesinde kur tarafında istikrarlı bir görünüm oluşturduğunu ve ani bir dolar sıçraması beklemediklerini belirtiyor. Ancak operasyonun kapsamı ve süresi, fiyatlamalar üzerinde belirleyici olacak.
Operasyonun Süresi Belirleyici Olacak
Piyasa uzmanlarına göre çatışmanın sınırlı kalması halinde etkiler geçici olabilir. Ancak sürecin geniş çaplı bir savaşa dönüşmesi durumunda özellikle petrol fiyatlarında sert yükselişler gündeme gelebilir.
Enerji fiyatlarındaki artışın zincirleme etki oluşturacağına dikkat çekiliyor. Petrol fiyatındaki yükseliş:
-
Küresel enflasyonu tetikleyebilir
-
ABD’de akaryakıt maliyetlerini artırabilir
-
Gelişmekte olan ülkelerin cari dengesini zorlayabilir
Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerde ise petrol fiyatlarındaki artış doğrudan enflasyon ve cari açık üzerinden baskı yaratabilir.
Dolar/TL İçin “Kontrollü Seyir” Beklentisi
Son yedi aylık döneme bakıldığında dolar/TL kurunun aylık bazda ortalama %1,1 – %1,2 aralığında yükseldiği görülüyor. Bu tablo, kontrollü ve öngörülebilir bir kur politikası izlendiğine işaret ediyor.
Haftayı 43,94 TL seviyesinde tamamlayan dolar için kısa vadede sert bir sıçrama beklentisi zayıf. Uzmanlara göre kurda “patlama” senaryosu ancak olağanüstü ve Türkiye’yi doğrudan etkileyen yeni bir jeopolitik şokla mümkün olabilir.
Dolar/TL Özet Görünüm
| Gösterge | Son Veri |
|---|---|
| Haftalık Kapanış | 43,94 TL |
| Aylık Ortalama Artış | %1,1 – %1,2 |
| Kısa Vadeli Beklenti | Kontrollü ve sınırlı yükseliş |
Merkez Bankası’nın rezerv yönetimi ve politika araçları, olası spekülatif ataklara karşı önemli bir güven unsuru olarak değerlendiriliyor.
Şirketlerin Döviz Açığı Zirvede Ama Risk Sınırlı
Türkiye’de reel sektörün döviz pozisyonu da gündemdeki başlıklardan biri. Şirketlerin toplam döviz açığı 188 milyar doların üzerine çıkarak son 7 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Ancak kritik gösterge olan “vadesine bir yıldan az kalmış açık pozisyon” yaklaşık 12 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bu rakamın yönetilebilir olduğu ve sistemik risk oluşturmadığı belirtiliyor.
Reel Sektör Döviz Pozisyonu
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Toplam Döviz Açığı | 188+ milyar dolar |
| Kısa Vadeli Açık Pozisyon | ~12 milyar dolar |
| Risk Değerlendirmesi | Yönetilebilir |
Son dönemde kur oynaklığının düşük seyretmesi, şirketlerin yabancı para varlıklarını azaltıp yükümlülüklerini artırmasına zemin hazırlamıştı. Bu nedenle küresel şoklara karşı dikkatli olunması gerektiği vurgulanıyor.
Borsa İstanbul’da Kritik Seviyeler
BİST 100 endeksi haftayı %1,55 düşüşle 13.717 puandan tamamladı. Özellikle diplomatik temaslardan sonuç çıkmaması, haftanın son işlem gününde satış baskısını artırdı.
Analistlere göre ilk önemli destek seviyesi 13.400 puan olarak öne çıkıyor. Bu seviyenin aşağı yönlü kırılması halinde 12.800 puana kadar geri çekilme ihtimali gündeme gelebilir.
BİST 100 Teknik Seviyeler
| Seviye | Anlamı |
|---|---|
| 13.717 | Haftalık kapanış |
| 13.400 | İlk kritik destek |
| 12.800 | Olası ikinci destek |
Bununla birlikte Türkiye’nin geçen yıla kıyasla daha güçlü makro dengelere sahip olduğu ifade ediliyor. Bu nedenle olası düşüşlerin daha kısa süreli ve sınırlı kalabileceği öngörülüyor.
Hangi Sektörler Öne Çıkabilir?
Jeopolitik gerilim dönemlerinde sektör bazlı ayrışma daha belirgin hale geliyor. Uzmanlar özellikle şu alanlara dikkat çekiyor:
Pozitif Ayrışabilecek Sektörler
-
Savunma Sanayi: Artan güvenlik harcamaları beklentisi
-
Petrokimya: Yükselen petrol fiyatlarının fiyatlama gücü
-
Madencilik: Altın ve değerli metal talebi
-
Enerji Üretimi: Fiyat artışlarından gelir avantajı
Negatif Etkilenebilecek Sektörler
-
Havacılık: Uçuş iptalleri ve hava sahası riskleri
-
Bankacılık: Riskten kaçış dönemlerinde likidite baskısı
Petrol ve altın fiyatlarında oluşabilecek sert hareketler, özellikle emtia bağlantılı hisselerde volatiliteyi artırabilir.
Türkiye Ekonomisi Geçen Yıla Göre Daha Dayanıklı mı?
Uzman görüşleri, Türkiye’nin dezenflasyon programı, mali disiplin ve para politikası adımları sayesinde geçen yıla kıyasla daha sağlam bir zeminde olduğunu ortaya koyuyor. Ancak petrol fiyatlarındaki kalıcı artışın enflasyonla mücadele sürecini zorlaştırabileceği de unutulmamalı.
Enerji maliyetlerindeki yükseliş:
-
Enflasyon beklentilerini yukarı çekebilir
-
Cari açığı artırabilir
-
Faiz indirim sürecini öteleyebilir
Bu nedenle piyasalarda yön tayini büyük ölçüde Orta Doğu’daki gelişmelerin seyrine bağlı olacak.
Jeopolitik risklerin arttığı dönemlerde ilk tepki genellikle dalgalı fiyat hareketleri şeklinde ortaya çıkar. Ancak Türkiye’de kur tarafındaki kontrollü görünüm ve makroekonomik denge, ani şoklara karşı belirli bir tampon oluşturuyor.
Borsa tarafında ise 13.400 seviyesi kritik eşik olarak takip edilecek. Kısa vadeli oynaklık artabilir; fakat uzun vadeli yatırımcılar için düzeltme hareketleri fırsat alanları yaratabilir.
Piyasalar yeni haftaya temkinli başlayacak. Petrol fiyatları, dolar/TL seyri ve diplomatik gelişmeler yatırımcıların radarında olmaya devam edecek.