Sermaye piyasalarında dijitalleşme hızlanırken, denetim mekanizmaları da aynı oranda sıkılaşıyor. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketlerinin yanı sıra kripto varlık hizmet sağlayıcılarını da kapsayan önemli bir düzenlemeye imza attı.
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren tebliğ değişikliğiyle birlikte, uzaktan kimlik tespiti ve elektronik ortamda sözleşme kurulmasına ilişkin kurallar genişletildi. Böylece kripto şirketleri de resmi olarak aynı denetim çerçevesine dahil edildi.
SPK’nın Yeni Düzenlemesi Ne Getiriyor?
SPK’nın yaptığı değişiklikle tebliğin adı ve kapsamı güncellendi. Artık yalnızca aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketleri değil, kripto varlık hizmet sağlayıcıları da uzaktan kimlik doğrulama ve dijital sözleşme kurallarına tabi olacak.
Bu adım, Türkiye’de kripto piyasalarının daha sıkı bir hukuki zemine oturtulması açısından kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.
Kripto Şirketleri Neden Kapsama Alındı?
Kripto varlık piyasasında artan işlem hacmi ve kullanıcı sayısı, düzenleyici kurumların daha kapsamlı önlemler almasını zorunlu kıldı.
Yeni düzenleme ile kripto platformları da yatırım kuruluşlarıyla aynı standartlarda uzaktan kimlik doğrulama yapmak zorunda kalacak. Bu sayede kara para aklama, kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık risklerinin azaltılması hedefleniyor.
Uzaktan Kimlik Tespiti Nasıl Yapılacak?
Düzenlemeye göre süreç daha sistematik ve güvenlik odaklı hale getirildi:
- Başvuru elektronik ortamda alınacak.
- Kişi hakkında risk değerlendirmesi yapılacak.
- Görüntülü görüşme başlamadan önce ön kontrol gerçekleştirilecek.
- Görüntülü görüşmede “canlılık testi” uygulanacak.
- Sahte yüz ve deepfake teknolojilerine karşı ek güvenlik önlemleri kullanılacak.
Bu kapsamda kullanılacak sistemlerin, bilgi sistemleri ve yatırım kuruluşlarına ilişkin mevzuata uygun olması zorunlu olacak.
Yapay Zeka Kullanımı Serbest mi?
Tebliğe eklenen yeni maddeyle, uzaktan kimlik tespiti sürecinde yapay zeka temelli uygulamaların kullanılmasına imkan tanındı. Ancak bu kullanım tamamen denetimsiz olmayacak.
Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) düzenlemeleri esas alınacak ve SPK, yapay zeka yöntemleri konusunda ilave usul ve esasları belirleme yetkisine sahip olacak.
Bu madde, özellikle fintech ve kripto sektöründe faaliyet gösteren şirketler için teknolojik yatırım ihtiyacını artırabilir.
Elektronik Sözleşmeler Artık Yazılı Sayılacak mı?
Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri de elektronik ortamda kurulan sözleşmelere ilişkin hüküm oldu.
Belirlenen güvenlik yöntemleri kullanılarak elektronik ortamda imzalanan sözleşmeler, yazılı şekilde kurulmuş sayılacak. Bu durum, müşteri ile aracı kurum veya kripto platformu arasında yapılan tüm sözleşmeleri kapsıyor.
Böylece dijital müşteri edinim süreçleri hukuki açıdan daha sağlam bir zemine kavuşmuş oldu.
Kuruluşlara Hangi Yükümlülükler Getirildi?
Yeni düzenlemeye göre kuruluşlar:
- Uzaktan kimlik tespiti sürecine başlamadan önce iş akış prosedürü hazırlamak zorunda.
- Süreci test edecek ve sonuçları yazılı olarak kayıt altına alacak.
- Prosedürleri yılda en az iki kez gözden geçirecek.
- Güvenlik ihlali, mevzuat değişikliği veya dolandırıcılık riski oluştuğunda süreci güncelleyecek.
Bu yükümlülükler, özellikle kripto varlık hizmet sağlayıcıları açısından operasyonel maliyetleri artırabilir.
Yeni Düzenleme Kripto Piyasasını Nasıl Etkiler?
Uzmanlara göre düzenleme, kısa vadede sektör için ek uyum maliyetleri doğurabilir. Ancak uzun vadede yatırımcı güvenini artırarak piyasanın kurumsallaşmasına katkı sağlayabilir.
Türkiye’de kripto piyasasına yönelik düzenlemelerin adım adım netleşmesi, sektörde faaliyet gösteren şirketlerin daha şeffaf ve denetlenebilir bir yapıya geçmesini zorunlu kılıyor.
SPK’nın Rolü Ne Olacak?
Yeni düzenlemenin uygulanmasından doğrudan Sermaye Piyasası Kurulu sorumlu olacak. SPK, gerektiğinde ek düzenlemeler yapabilecek ve yapay zeka temelli kimlik doğrulama sistemleri için özel kriterler belirleyebilecek.
Bu durum, kripto varlık piyasasında düzenleyici otoritenin etkisini daha da artıracak.