Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Ramazan ayı öncesinde temel gıda ürünlerindeki fiyat değişimlerini analiz etti. Yapılan karşılaştırmaya göre bu yıl markette incelenen 39 ürünün 32’sinde fiyat artışı, yalnızca 7’sinde düşüş görüldü. TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, bazı ürünlerdeki fiyat artışlarının dikkat çekici seviyelere ulaştığını belirterek tüketicinin geçen yılın Ramazan dönemine kıyasla aynı ürünleri çok daha yüksek fiyatla almak zorunda kaldığını açıkladı.
En Fazla Zamlanan Ürünler
Verilere göre fiyat artışı oranları bazı ürünlerde yüzde 100’ü aştı. En dikkat çeken yükselişler şöyle:
| Ürün | Fiyat Artışı |
|---|---|
| Limon | %197,4 |
| Kabak | %149,2 |
| Fındık | %117,1 |
| Elma | %108,8 |
Bu oranlara göre tüketici:
-
Limonu yaklaşık 3 kat
-
Kabağı 2,5 kat
-
Fındığı 2,2 kat
-
Elmayı 2,1 kat
daha pahalıya satın almak durumunda kalıyor.
Fiyatı Düşen Ürünler
Artışların yanı sıra bazı ürünlerde düşüş yaşandı. En belirgin gerilemeler şunlar oldu:
| Ürün | Düşüş Oranı |
|---|---|
| Kuru soğan | %41,9 |
| Kuru fasulye | %31,9 |
| Nohut | %26,4 |
| Beyaz lahana | %18,3 |
Uzmanlara göre bu düşüşlerin temel nedeni arz fazlası ve talep zayıflığı.
Üretici Fiyatlarında Son Durum
TZOB verileri üretici tarafında da önemli hareketlilik olduğunu gösteriyor. Geçen yılın Ramazan dönemine kıyasla üreticide:
-
31 ürünün 21’inde artış
-
9’unda düşüş
-
1 üründe değişim olmadı
Üreticide En Çok Artan Ürünler
| Ürün | Artış |
|---|---|
| Limon | %212,7 |
| Antep fıstığı | %160 |
| Kuru kayısı | %133,3 |
| Kırmızı mercimek | %100 |
En Çok Düşen Ürünler
| Ürün | Düşüş |
|---|---|
| Kuru soğan | %68,5 |
| Beyaz lahana | %44 |
| Sivri biber | %29,8 |
| Patates | %23 |
Son 15 Günlük Market Fiyatları
28 Ocak – 12 Şubat döneminde marketlerdeki kısa vadeli fiyat hareketleri de dikkat çekti:
-
41 ürünün 27’sinde artış
-
14’ünde düşüş
En çok artan:
-
Pırasa %42,9
-
Marul %32,1
-
Kabak %27,4
En çok düşen:
-
Yeşil mercimek %9,6
-
Antep fıstığı %9
-
Nohut %8,3
Üreticide 15 Günlük Değişim
Aynı dönemde üretici fiyatlarında:
-
33 ürünün 21’inde artış
-
4’ünde düşüş
-
8’inde sabit fiyat görüldü
En fazla artış: maydanoz %47,3
En fazla düşüş: karnabahar %17
Marketler Arasında Aynı Üründe Büyük Fiyat Farkı
TZOB’un Ankara’da yaptığı araştırma, aynı marka ürünlerin farklı marketlerde çok farklı fiyatlarla satıldığını ortaya koydu.
| Ürün | Marketler Arası Fark |
|---|---|
| Ayçiçek yağı | %68,3 |
| Nohut | %41 |
| Tavuk | %26,3 |
| Süt | %22,5 |
| Yoğurt | %19,9 |
Örneğin 1 litre ayçiçek yağının fiyatı marketlere göre 109,90 TL ile 179,95 TL arasında değişiyor.
Fiyat Artışlarının Nedenleri
Uzman değerlendirmelerine göre fiyat hareketlerinde etkili başlıca faktörler şunlar:
-
Artan üretim maliyetleri
-
Doğal afetlerin rekolteye etkisi
-
Talep dalgalanmaları
-
Depolama sorunları
Örneğin kuru soğanda yüksek rekolte ve depolama bozulmaları üreticiyi ürünü hızlı satmaya yönlendirerek fiyatları düşürdü. Fındıkta ise zirai don nedeniyle üretim azaldı.
Tüketicilere Uyarı
TZOB, Ramazan alışverişi yapacak vatandaşlara şu uyarılarda bulundu:
-
Güvenilir satış noktalarını tercih edin
-
Taklit ve tağşiş şüphesi olan ürünleri bildirin
-
Fiyat karşılaştırması yapmadan alışveriş yapmayın
Birlik, denetimlerin artırılması gerektiğini vurgulayarak piyasa dengesinin korunmasının hem üretici hem tüketici için kritik olduğunu belirtti.