Araç kiralama sektöründe hem işletmeleri hem de tüketicileri yakından ilgilendiren önemli bir düzenleme gündemde. Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralama süreçlerini baştan sona yeniden şekillendirecek “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı”nı hazırlayarak kamuoyunun ve sektör temsilcilerinin görüşüne sundu.
Taslak düzenleme; hizmet kalitesini artırmayı, kayıt dışılığı önlemeyi, tüketici mağduriyetlerini azaltmayı ve sektörde adil rekabeti güçlendirmeyi hedefliyor. Özellikle bireysel tüketicilere yönelik kısa ve orta vadeli kiralamalar taslak kapsamına alınırken, işletmelere yapılan uzun süreli kiralamalar kapsam dışında bırakıldı.
Yetki Belgesi Zorunlu Hale Geliyor
Taslağın en dikkat çeken başlıklarından biri, kiralama faaliyeti yürüten işletmeler için getirilen “yetki belgesi” zorunluluğu.
Yetki Belgesi İçin Aranan Şartlar
| Şart | Detay |
|---|---|
| Meslek Odası Kaydı | Zorunlu |
| Vergi Mükellefiyeti | Zorunlu |
| İş Yeri Niteliği | Konut veya başka faaliyet için kullanılmayacak |
| Kiralama Sorumlusu Eğitimi | En az ilköğretim mezunu |
| Sabıka Kaydı | Belirli suçlardan hüküm giymemiş olacak |
| Mesleki Belge | MYK onaylı Seviye 4 belgesi |
Bu adımla sektörde kurumsallaşmanın artırılması ve denetim mekanizmasının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
“Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi” Kurulacak
Taslak kapsamında Bakanlık tarafından merkezi bir “Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi” kurulacak.
Bu sistem üzerinden:
-
Yetki belgesi başvuruları yapılacak
-
Araç ve işletme kayıtları tutulacak
-
Denetim ve takip işlemleri gerçekleştirilecek
Böylece sektörde dijital bir izleme altyapısı oluşturulacak.
Araçlara Yaş ve Kilometre Sınırı
Tüketici güvenliği ve hizmet kalitesi açısından kiraya verilecek araçlara niteliksel sınırlar getiriliyor.
Getirilen Teknik Sınırlar
| Kriter | Yeni Düzenleme |
|---|---|
| Araç Yaşı | 5 yaş üzeri kiralanamayacak |
| Kilometre | 100 bin km üzeri kiralanamayacak |
| Asgari Filo | En az 10 araç |
| İşletmeye Ait Araç | En az 5 araç işletmeye ait olacak |
Klasik araçlar bu sınırlamanın dışında tutulacak.
Büyükşehirlerde Elektrikli ve Hibrit Zorunluluğu
Çevre dostu ulaşımı teşvik etmek amacıyla büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmelere özel bir düzenleme getiriliyor.
Filolarda en az 2 hibrit veya elektrikli araç bulundurulması zorunlu olacak. Bu araçlardan en az birinin Türkiye’de üretilmiş olması şartı da aranacak.
Bu adımın hem çevreci ulaşımı teşvik etmesi hem de yerli üretimi desteklemesi bekleniyor.
Depozito ve İade Süreci Netleşiyor
Araç kiralamada en çok şikâyet edilen konuların başında depozito iadesi geliyor. Taslak düzenleme bu alana da net kurallar getiriyor.
Depozito Sınırları
| Kiralama Süresi | Azami Depozito |
|---|---|
| 1–6 gün | En fazla 3 günlük kira bedeli |
| 7–30 gün | En fazla 7 günlük kira bedeli |
-
Depozito, araç iadesinden sonra en geç 7 gün içinde iade edilecek.
-
Olağan kullanım kaynaklı aşınma ve yıpranmalar için ücret talep edilemeyecek.
-
Depozitodan keyfi kesinti yapılamayacak.
24 Saat Öncesine Kadar Ücretsiz İptal Hakkı
Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketiciye önemli bir hak tanınıyor.
Araç teslim saatinden 24 saat öncesine kadar, hiçbir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın rezervasyon iptal edilebilecek.
Bu düzenleme özellikle online rezervasyon yapan tüketiciler için önemli bir güvence oluşturuyor.
Kış Lastiği ve Periyodik Bakım Zorunluluğu
Taslağa göre:
-
Mevsim şartlarının gerektirdiği dönemlerde, talep halinde kış lastiği sağlanacak.
-
Periyodik bakımı zamanında yapılmayan araçlar kiraya verilemeyecek.
-
Kasko ve sigorta güvenceleri kiralama bedeline dahil olacak.
-
Sigorta hizmeti için ek ücret talep edilemeyecek.
Ayrıca işletmeler, hasar veya arıza durumlarında kiracının her an ulaşabileceği bir iletişim altyapısı kurmak zorunda olacak.
“Değer Kaybı” Talebine Sınır
Taslak düzenleme, tüketicinin en çok karşılaştığı “değer kaybı” taleplerine de sınırlama getiriyor.
Taraflar arasında açık bir anlaşma yoksa veya mahkeme kararı bulunmuyorsa, kiracıdan “değer kaybı” adı altında ücret talep edilemeyecek.
Bu madde ile keyfi uygulamaların önüne geçilmesi hedefleniyor.
İlan Sitelerine Sorumluluk
Çevrim içi platformlar ve ilan siteleri de düzenleme kapsamına alındı.
Yetki belgesi olmayan işletmelerin ilan vermesi engellenecek. Platformlar, ilan veren işletmelerin belgesini kontrol etmekle yükümlü olacak.
Mevcut işletmelere uyum süreci için 1 Ocak 2027’ye kadar süre tanınacak.
Sektör ve Tüketici Açısından Ne Anlama Geliyor?
Yeni taslak kayıt dışı faaliyetlerin azalmasını, hizmet kalitesinin yükselmesini, tüketici şikâyetlerinin azalmasını, sektörde adil rekabet ortamının güçlenmesini hedefliyor.