Politika faizinde Aralık 2024’te başlayan indirim süreci devam ederken, ticari kredi faizlerinde beklenen hızda geri çekilme görülmemesi üzerine Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) TL reeskont kredilerinde hesaplama yöntemini güncelledi.
Amaç, ticari kredi faizleri ile TL reeskont faiz oranı arasındaki makasın daha fazla açılmasını önlemek.
Reeskont Formülünde Kritik Değişiklik
Edinilen bilgilere göre TCMB, TL reeskont kredilerinde iskonto oranını belirlerken kullanılan çarpanı 0,63’ten 0,70’e yükseltti.
Bu değişiklik sayesinde son politika faizi indiriminin ardından TL reeskont faiz oranında aşağı yönlü bir güncelleme yapılmaması sağlandı. Böylece reeskont faiz oranı, ticari kredi faizlerine göre görece daha kontrollü bir seviyede tutulmuş oldu.
Piyasa kaynakları, ticari kredi faizleri düşmezken reeskont faizinin de sert gerilemesinin bankacılık sisteminde dengesizlik yaratabileceğini belirtiyor.
Politika Faizi İndi, Ticari Faiz Aynı Hızda Gerilemedi
TCMB, uzun süre sabit tuttuğu politika faizini Aralık 2024’te indirmeye başladı. Süreçte toplam 13 puanlık düşüş gerçekleşti.
Politika Faizi Süreci
| Dönem | Politika Faizi |
|---|---|
| Aralık 2024 öncesi | %50 |
| Aralık 2024 | %47,5 |
| Ocak 2026 (son PPK) | %37 |
Toplam indirim: 13 puan
Ancak aynı dönemde ticari kredi faizlerinde düşüş daha sınırlı kaldı.
Ticari Kredi Faizi Değişimi
| Dönem | Ortalama Ticari Kredi Faizi |
|---|---|
| Aralık 2024 | %55 |
| Ocak 2026 | %48-50 |
Toplam düşüş: 5-7 puan
Bu tablo, politika faizindeki indirimin kredi piyasasına aynı ölçüde yansımadığını ortaya koyuyor.
Reeskont Kredisi Gerçek Maliyeti Ne Kadar?
Şu anda TL reeskont kredilerinde faiz oranı %19,32 seviyesinde. Ancak bu oran nihai maliyeti tam olarak yansıtmıyor.
Reeskont kredisinde:
-
Faiz önden kesiliyor
-
Teminat mektubu maliyeti ekleniyor
Teminat mektubu maliyeti şirketin bilançosuna göre %0,5 ile %3 arasında değişiyor.
Örnek Maliyet Hesabı
| Kalem | Oran |
|---|---|
| Nominal Reeskont Faizi | %19,32 |
| Teminat Maliyeti (örnek %1) | +%1 |
| Efektif Maliyet | %25,50 |
Buna karşın piyasada ticari kredi faizleri halen %48-50 bandında bulunuyor.
İhracatçılar, yüksek piyasa faizine rağmen reeskont kredilerinin finansmana erişimde kritik rol oynadığını vurguluyor.
Günlük Limit 4,5 Milyar TL’ye Çıktı
TCMB, ihracatçıların finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla son yıllarda reeskont kredi limitlerini kademeli olarak artırdı.
TL Reeskont Günlük Limit Artışı
| Yıl / Dönem | Günlük Limit |
|---|---|
| 2023 başı | 300 milyon TL |
| 2023 | 1,5 milyar TL |
| 2023 sonu | 3 milyar TL |
| Ekim 2024 | 4 milyar TL |
| Kasım 2025 | 4,5 milyar TL |
İhracatçılar, özellikle Kasım 2025’te 4,5 milyar TL’ye çıkarılan limitin yoğun talep gördüğünü ifade ediyor.
Rezerv Katkısı Geriledi
Reeskont kredilerinin Merkez Bankası rezervlerine katkısı da son yıllarda belirgin şekilde azaldı.
Reeskont Kredilerinin Rezerv Katkısı
| Yıl | Rezerv Katkısı |
|---|---|
| 2020 | 23 milyar $ |
| 2021 | 21 milyar $ |
| 2022 | 17,6 milyar $ |
| 2023 | 3,8 milyar $ |
| 2024 | 2,1 milyar $ |
| 2025 | 2,9 milyar $ |
2020’de 23 milyar dolar ile zirveye çıkan katkı, sonraki yıllarda sert gerileme gösterdi. 2025’te ise sınırlı bir toparlanma kaydedildi.
İhracatçının Beklentisi Ne?
Sektör temsilcileri, TL reeskont faizinde son politika faizi indirimi sonrası bir gevşeme beklediklerini ancak bu adımın gelmemesinin hayal kırıklığı yarattığını dile getiriyor.
Öne çıkan talepler:
-
Faizin önden değil, vade sonunda tahsil edilmesi
-
Reeskont faizinin politika faiziyle daha uyumlu seyretmesi
Önümüzdeki dönemde yapılacak Para Politikası Kurulu (PPK) toplantılarında politika faizi indirimleri devam eder ancak ticari kredi faizleri gerilemezse, TL reeskont formülündeki benzer teknik düzenlemelerin sürmesi bekleniyor.