Orta Asya ekonomileri 2025 yılında güçlü bir performans sergileyerek küresel ölçekte dikkat çekti. Bölge ekonomisi, farklı hesaplamalara göre yüzde 6,2 ile yüzde 6,6 arasında büyüme kaydetti. Bu oran, aynı dönemde gelişmiş ekonomilerin büyüme hızının oldukça üzerinde gerçekleşti.
Hesaplamalara Kazakistan, Özbekistan, Kırgız Cumhuriyeti ve Tacikistan dahil edilirken, veri sınırlamaları nedeniyle Türkmenistan değerlendirme dışında bırakıldı.
Küresel Karşılaştırma: Orta Asya Öne Çıktı
Dünya Bankası, bölge büyümesini yüzde 6,2 olarak hesapladı. Avrasya Kalkınma Bankası (EDB) ise büyüme oranını yüzde 6,6 olarak açıkladı.
2026 yılı için ise küresel beklentiler daha sınırlı:
2025-2026 Büyüme Karşılaştırması
| Ekonomi | 2025 Büyüme | 2026 Tahmini |
|---|---|---|
| Orta Asya (ortalama) | %6,2 – %6,6 | %5 civarı |
| ABD | – | %1,6 |
| Euro Bölgesi | – | %1,1 |
| Çin | – | %4,6 |
Bu tablo, Orta Asya’nın büyüme hızında gelişmiş ekonomilerden belirgin şekilde ayrıştığını ortaya koyuyor.
Kazakistan: Petrol ve Sanayi Lokomotif
Bölgenin en büyük ekonomisi Kazakistan, 2025’te yaklaşık yüzde 5,9 büyüdü. 2026’da büyümenin yüzde 5,5 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.
Büyümeyi destekleyen başlıca unsurlar:
-
Tengiz sahasında artan petrol üretimi
-
Makine ve metal sektörlerinde üretim artışı
-
Yeni sanayi yatırımları
-
Artan konut ve otomobil kredileri
-
İç turizmde canlanma
Ancak yüzde 12,3 seviyesindeki enflasyon, alım gücü üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
Özbekistan: Reform ve İhracat Etkisi
Özbekistan 2025’te yüzde 7,4 büyüyerek bölgenin en hızlı genişleyen ekonomilerinden biri oldu. 2026’da büyümenin yüzde 6,8 seviyesinde gerçekleşmesi öngörülüyor.
Son dokuz yılda ülkenin GSYH’si yaklaşık 56 milyar Euro’dan 133 milyar Euro’nun üzerine çıktı. Sabit sermaye yatırımları 2025’in ilk dokuz ayında yüzde 15’in üzerinde artarken, ihracat değeri yüzde 33 yükseldi.
Altın fiyatlarının yüksek seyri ihracata katkı sağladı. Dijital hizmetler sektörü de ekonomide giderek daha fazla pay almaya başladı.
Kırgızistan ve Tacikistan: Çift Haneli Büyüme
Kırgız Cumhuriyeti 2025’te yüzde 10,3 büyüyerek bölgenin en hızlı büyüyen ekonomisi oldu. 2026 için yüzde 9,3 büyüme tahmini yapılıyor.
Tacikistan ise döviz havaleleri ve kamu yatırımları sayesinde büyümesini sürdürdü. Uzmanlar, bu yüksek oranların bir bölümünün Rusya-Ukrayna savaşı sonrası değişen ticaret akımlarından kaynaklandığını belirtiyor.
Azerbaycan: Enerji ve Lojistik Rolü
Bölgenin coğrafi parçası olmasa da ekonomik olarak entegre olan Azerbaycan’da büyüme daha ılımlı. IMF’ye göre 2025’te yüzde 3 civarında büyüme bekleniyor. Dünya Bankası ve Asya Kalkınma Bankası ise yüzde 2,4–2,6 aralığında tahmin yapıyor.
Enerji gelirleri, Hazar geçişli ulaşım koridorları ve altyapı yatırımlarına yönlendiriliyor.
Enflasyon ve Gelir Farkı En Büyük Risk
Büyüme güçlü olsa da enflasyon bölge genelinde önemli bir sorun olmaya devam ediyor.
2025 Enflasyon Tahminleri
| Ülke | Enflasyon |
|---|---|
| Kazakistan | %12 |
| Kırgızistan | %9 |
| Özbekistan | %7–8 |
Yüksek faiz oranları hanehalkı harcamalarını sınırlarken, ülkeler arasındaki gelir farkları da dikkat çekiyor. Kişi başına gelir Kazakistan’da yaklaşık 14 bin dolar seviyesindeyken, Özbekistan ve Kırgızistan’da daha düşük kalıyor.
2026 ve Sonrası: Büyüme Yavaşlayabilir
Dünya Bankası, küresel ticaretteki belirsizlikler nedeniyle Orta Asya’da büyümenin 2026’da yüzde 5’e, 2027’de ise yüzde 4,6’ya gerileyebileceğini öngörüyor.
Risk başlıkları:
-
Çin ekonomisinde olası yavaşlama
-
Emtia fiyatlarındaki dalgalanma
-
Jeopolitik gerilimler
-
Dış talebe bağımlılık