ABD Başkanı Donald Trump, İran ile doğrudan ya da dolaylı şekilde ticaret yapan ülkelere yönelik ek gümrük vergisi uygulanmasının önünü açan başkanlık kararnamesini imzaladı. Yeni düzenleme, 7 Şubat 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek.
Kararnameye göre, İran’dan mal veya hizmet alan ülkeler ABD yönetimi tarafından tespit edilecek ve bu ülkelerden yapılan ithalata yüzde 25’e varan ek tarife getirilebilecek.
“Ulusal Güvenlik Tehdidi” Vurgusu
Beyaz Saray tarafından yayımlanan metinde, İran hükümetinin eylemlerinin ABD’nin ulusal güvenliği, dış politikası ve ekonomik çıkarları açısından “alışılmadık ve olağanüstü tehdit” oluşturmaya devam ettiği ifade edildi.
Bu gerekçeyle, İran ile ekonomik ilişkisini sürdüren ülkelere karşı ticari yaptırım mekanizmasının devreye sokulduğu belirtildi.
Ek Tarife Süreci Nasıl İşleyecek?
Kararname kapsamında süreç şu şekilde ilerleyecek:
-
ABD Ticaret Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ile istişare ederek İran’dan mal veya hizmet alan ülkeleri belirleyecek.
-
Bu ülkelerden ABD’ye yapılan ithalat analiz edilecek.
-
Ek gümrük vergisi uygulanıp uygulanmayacağı ve oranı konusunda Başkan’a tavsiye sunulacak.
-
Nihai kararı Başkan verecek.
Başkan, ilgili ülkelerin vereceği yanıtlara veya yeni gelişmelere göre kararname üzerinde değişiklik yapma yetkisine de sahip olacak.
Kararnamenin Temel Maddeleri
| Başlık | Detay |
|---|---|
| Hedef | İran ile doğrudan/dolaylı ticaret yapan ülkeler |
| Yetkili Kurumlar | ABD Ticaret Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı |
| Ek Tarife Oranı | %25’e kadar |
| Uygulama Tarihi | 7 Şubat 2026 |
| Gerekçe | Ulusal güvenlik ve ekonomik tehdit |
12 Ocak Açıklamasının Devamı Niteliğinde
ABD Başkanı Donald Trump, 12 Ocak’ta yaptığı açıklamada İran ile iş yapan ülkelerin ABD ile ticaretlerinde yüzde 25 oranında gümrük vergisi ödeyeceğini duyurmuş ve kararın “kesin ve nihai” olduğunu belirtmişti. Yeni imzalanan kararname ile bu açıklama resmiyet kazanmış oldu.
Küresel Ticarette Etkisi Ne Olur?
Uzmanlara göre söz konusu düzenleme küresel ticaret zincirlerinde yeni gerilimler yaratabilir. Enerji ve hammadde piyasalarında dalgalanmaya neden olabilir. İran ile ticari ilişkisi bulunan ülkelerin ABD ile olan ticaret dengesini etkileyebilir.
Özellikle enerji, petrokimya ve sanayi ürünleri alanında yaptırımın etkisinin hissedilmesi bekleniyor.
Kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte petrol fiyatlarında oynaklık, gelişmekte olan ülke para birimlerinde dalgalanma, küresel borsalarda jeopolitik risk kaynaklı hareketlilik gözlemlenebileceği değerlendiriliyor.
Önümüzdeki süreçte ABD yönetiminin hangi ülkeleri kapsama alacağı ve ek tarifelerin hangi oranlarda uygulanacağı piyasaların ana gündem maddelerinden biri olacak.