Yerli üretimi teşvik eden düzenlemeler arasında kritik öneme sahip olan Yerli Malı Tebliği’nde değişikliğe gidildi. Yapılan güncelleme ile otomotiv sektörünü ilgilendiren bazı hesaplama hükümleri geçici olarak uygulama dışı bırakıldı.
Düzenlemeye eklenen geçici maddeye göre, nihai ürünün yerli katkı oranının hesaplanmasına ilişkin tebliğ hükümleri otomotiv ürünleri için 1 Temmuz 2026 tarihine kadar uygulanmayacak. Bu adımın, sektördeki üretim dengeleri ve tedarik zinciri yapısı dikkate alınarak atıldığı değerlendiriliyor.
Hangi Hükümler Geçici Olarak Uygulanmayacak?
Yerli Malı Tebliği, bir ürünün “yerli malı” sayılabilmesi için belirli oranlarda yerli katkı içermesini zorunlu kılıyor. Normal şartlarda;
-
Nihai ürünün yerli katkı oranı belirli kriterlere göre hesaplanıyor,
-
Üretimde kullanılan girdilerin menşei kontrol ediliyor,
-
İthal girdiler ile yurt içinden temin edilen girdiler ayrıştırılıyor,
-
Bu hesaplama sonucuna göre ürün sınıflandırılıyor.
Ancak yeni geçici madde ile otomotiv sektörü için bu yerli katkı oranı hesaplamasına ilişkin hükümler 1 Temmuz 2026’ya kadar uygulanmayacak. Bu süreçte otomotiv ürünlerinde mevcut sınıflandırma kriterleri askıya alınmış olacak.
Yerli Katkı Oranı Nasıl Sınıflandırılıyor?
Tebliğe göre yerli malı belgesi verilen ürünler, yerli katkı oranına göre A’dan E’ye kadar sınıflandırılıyor.
Yerli Katkı Oranına Göre Sınıflandırma
| Sınıf | Yerli Katkı Oranı (%) |
|---|---|
| A | 91 – 100 |
| B | 81 – 90 |
| C | 71 – 80 |
| D | 61 – 70 |
| E | 51 – 60 |
Yüzde 50’nin altında kalan ürünler ise yerli malı belgesi kapsamına giremiyor.
Bu oran belirlenirken;
-
Üretimde kullanılan yerli girdiler,
-
İthal edilen parçalar,
-
İşçilik ve üretim maliyetleri,
-
Yurt içi tedarik zinciri katkısı
ayrıntılı şekilde hesaplamaya dahil ediliyor.
Menşe Kontrolü Nasıl Yapılıyor?
Tebliğ kapsamında, yurt içinden temin edilen girdiler dahi menşe kontrolüne tabi tutuluyor. Yani bir parçanın Türkiye’de satılıyor olması tek başına yerli sayılması için yeterli değil. O girdinin gerçekten yerli üretim olup olmadığı belgelerle doğrulanıyor.
Bu sistem, kamu ihalelerinde ve kamu alımlarında yerli üretimi öne çıkarmak amacıyla uygulanıyor.
Otomotiv Sektörü Neden Ayrı Tutuldu?
Otomotiv sektörü, küresel tedarik zincirine en entegre sektörlerden biri olarak öne çıkıyor. Motor, elektronik sistemler, yarı iletkenler ve birçok kritik parça farklı ülkelerden temin ediliyor. Bu nedenle yerli katkı oranı hesaplamasında ortaya çıkan teknik zorluklar ve sektörün rekabet koşulları dikkate alınarak geçici bir esneklik sağlandığı değerlendiriliyor.
1 Temmuz 2026 sonrasında ise otomotiv ürünlerinin yeniden standart yerli katkı oranı hesaplama sistemine dahil edilmesi bekleniyor.
Yerli Malı Belgesi Neden Önemli?
Yerli malı belgesi;
-
Kamu ihalelerinde fiyat avantajı sağlıyor,
-
Yerli üreticilere rekabet üstünlüğü kazandırıyor,
-
Stratejik sektörlerde iç üretimi teşvik ediyor,
-
Cari açığın azaltılmasına katkı sunuyor.
Bu nedenle tebliğde yapılan her değişiklik, üretici firmalar ve yatırımcılar tarafından yakından takip ediliyor.