Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yayımladığı verilere göre, finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyonu açığı Kasım 2025 döneminde dikkat çekici bir artış gösterdi. Bir önceki aya göre 4 milyar 631 milyon dolar yükselen açık, 186 milyar 673 milyon dolar seviyesine ulaştı.
Veriler, şirketlerin döviz varlıklarında gerileme yaşanırken, döviz cinsinden yükümlülüklerinin artmaya devam ettiğini ortaya koyuyor. Bu durum, reel sektörün kur riskine karşı daha kırılgan hale geldiğini gösteriyor.
TCMB’nin değerlendirmesine göre Kasım ayında:
-
Döviz varlıkları 1 milyar 517 milyon dolar azaldı,
-
Döviz yükümlülükleri ise 3 milyar 114 milyon dolar arttı.
Bu iki kalemin birleşimiyle net döviz pozisyonu açığı büyümesini sürdürdü.
Varlık Cephesinde Gerileme
Kasım 2025 döneminde firmaların döviz varlıklarındaki dağılım şu şekilde şekillendi:
| Varlık Kalemi | Aylık Değişim |
|---|---|
| Türev varlıklar | +948 milyon $ |
| Yurt dışına doğrudan sermaye yatırımları | +630 milyon $ |
| Menkul kıymetler | +69 milyon $ |
| Yurt içi bankalardaki mevduat | -2 milyar 240 milyon $ |
| İhracat alacakları | -924 milyon $ |
| Toplam varlık değişimi | -1 milyar 517 milyon $ |
Özellikle yurt içi bankalardaki mevduat ve ihracat alacaklarındaki sert düşüş, toplam varlıkların gerilemesinde belirleyici oldu.
Yükümlülükler Hızla Artıyor
Kasım ayında döviz yükümlülükleri tarafında ise artış çok daha güçlü gerçekleşti:
| Yükümlülük Kalemi | Aylık Değişim |
|---|---|
| Yurt dışından sağlanan nakdi krediler | +1 milyar 599 milyon $ |
| Türev yükümlülükler | +1 milyar 316 milyon $ |
| Yurt içinden sağlanan nakdi krediler | +451 milyon $ |
| İthalat borçları | -251 milyon $ |
| Toplam yükümlülük değişimi | +3 milyar 114 milyon $ |
Bu tablo, firmaların özellikle yurt dışı kaynaklı borçlanmaya daha fazla yöneldiğini ortaya koyuyor.
Kısa ve Uzun Vadeli Kredilerde Artış
Yükümlülüklerin vade yapısında da yukarı yönlü bir eğilim gözlendi:
| Kredi Türü | Aylık Değişim |
|---|---|
| Yurt içi kısa vadeli krediler | +80 milyon $ |
| Yurt içi uzun vadeli krediler | +371 milyon $ |
| Yurt dışı kısa vadeli krediler | +289 milyon $ |
| Yurt dışı uzun vadeli krediler | +1 milyar 59 milyon $ |
En dikkat çekici artış, yurt dışı uzun vadeli kredilerde yaşandı.
Kısa Vadeli Döviz Pozisyonunda Daralma
Kasım 2025 itibarıyla:
-
Kısa vadeli varlıklar: 139 milyar 939 milyon dolar
-
Kısa vadeli yükümlülükler: 133 milyar 19 milyon dolar
Bu tabloya göre kısa vadeli net döviz pozisyonu fazlası:
6 milyar 920 milyon dolar
Ancak bu rakam, Ekim 2025 dönemine kıyasla 3 milyar 795 milyon dolar azaldı. Yani kısa vadede şirketlerin döviz tamponu giderek zayıflıyor.
Kısa vadeli yükümlülüklerin toplam yükümlülükler içindeki payı ise yüzde 37 olarak hesaplandı.