Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yeni kanun teklifi, mühendis ve mimarlar için önemli bir düzenlemeyi gündeme taşıdı. Teklife göre, fiilen çalışan ve meslekte en az 15 yılını dolduran mühendis ve mimarlara yeşil pasaport (hususi pasaport) verilmesi planlanıyor. Düzenleme yasalaşırsa, bu meslek grubuna mensup kişiler vize muafiyeti bulunan birçok ülkeye daha kolay seyahat edebilecek.
Teklifin gerekçesinde, mühendis ve mimarların uluslararası projeler, teknik toplantılar, saha incelemeleri, fuarlar ve mesleki organizasyonlar için sık sık yurt dışına çıkmak zorunda kaldığı, ancak vize süreçlerinde ciddi zorluklar yaşadığına dikkat çekiliyor. Bu durumun hem bireysel mesleki gelişimi hem de Türkiye’nin teknik alanlardaki uluslararası temsiliyetini olumsuz etkilediği ifade ediliyor.
Meclis kayıtlarına göre, 13 Ekim 2025 tarihinde sunulan teklif şu anda “komisyonda” bulunuyor. Sürecin tamamlanması halinde, TMMOB’ye bağlı odalara kayıtlı, aktif olarak çalışan ve en az 15 yıllık mesleki kıdeme sahip mühendis ve mimarlar yeşil pasaport hakkından yararlanabilecek.
15 Yıl Şartı Öne Çıkıyor
Kanun teklifinde özellikle iki temel kriter dikkat çekiyor. Mesleğin fiilen icra ediliyor olması, en az 15 yıl kıdemin tamamlanmış olması.
Bu şartların sağlanması durumunda mühendis ve mimarların, kamu görevlileri gibi hususi pasaport alabilmesinin önü açılmış olacak. Böylece iş seyahatleri daha hızlı, maliyeti düşük ve bürokrasiden arındırılmış hale gelecek.
Teklifin Gerekçesi: Uluslararası Temsil Gücü Artacak
Teklif metninde, mühendislik ve mimarlık mesleklerinin küresel ölçekte büyük öneme sahip olduğu vurgulanıyor. Türkiye’den yurt dışına giden teknik heyetlerin, proje ekiplerinin ve danışmanların vize sorunları nedeniyle zaman kaybı yaşadığı, bunun da rekabet gücünü düşürdüğü belirtiliyor.
Amaçlanan düzenleme ile: teknik projelerde hareket kabiliyeti artacak. Uluslararası organizasyonlara katılım kolaylaşacak. Türkiye’nin mühendislik ve mimarlık alanındaki görünürlüğü güçlenecek. Mesleki prestij ve motivasyon artacak.
Mühendis ve Mimarlar İçin Öngörülen Yeşil Pasaport Şartları
| Kriter | Şart |
|---|---|
| Meslek | Mühendis veya Mimar |
| Mesleki Faaliyet | Fiilen çalışıyor olmak |
| Meslek Odası | TMMOB’ye bağlı odaya kayıtlı olmak |
| Kıdem | En az 15 yıl |
| Başvuru Durumu | Kanun kabul edilirse mümkün olacak |
| Pasaport Türü | Yeşil Pasaport (Hususi Pasaport) |
Türkiye’de Yeşil Pasaport Kimlere Veriliyor?
Hâlihazırda Türkiye’de yeşil pasaport hakkı bulunan gruplar şöyle sıralanıyor:
| Grup / Meslek | Açıklama |
|---|---|
| Devlet memurları ve kamu görevlileri | 1., 2. ve 3. derece kadrolarda görev yapanlar |
| Eski milletvekilleri ve bakanlar | Görev süresi tamamlananlar |
| Belediye başkanları | Görevde olanlar ve belirli şartlarla emekliler |
| Devlet sporcuları | Belirli kriterleri sağlayan sporcular |
| Bazı kamu bankası ve kurum çalışanları | Özelleştirme öncesi hak kazanmış olanlar |
| İhracatçı iş insanları | Belirli ihracat hacmini aşan şirket yetkilileri |
| Avukatlar | Baroya kayıtlı en az 15 yılını doldurmuş olanlar |
Yeni düzenleme ile bu listeye mühendis ve mimarların da eklenmesi hedefleniyor.
Meslek Dünyasında Büyük İlgi Var
Teklif, mühendis ve mimarlar arasında büyük ilgiyle karşılandı. Özellikle yurt dışı projelerde aktif görev alan meslek mensupları, bu düzenlemenin mesleki faaliyetlerini ciddi ölçüde kolaylaştıracağını ifade ediyor. Vize randevusu, bekleme süresi ve belge yükü gibi sorunların ortadan kalkması, iş süreçlerini hızlandıracak önemli bir adım olarak görülüyor.