Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği resmen yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile afet ve acil durumlara müdahale sürecinde görev alacak tüm kurum ve kuruluşların yetki, sorumluluk ve koordinasyon esasları yeniden tanımlandı.
Yönetmelik; bakanlıklar, kamu kurumları, valilikler, kaymakamlıklar, özel ve özerk kuruluşlar, sivil toplum örgütleri ile gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor. Afet anında iş birliği, koordinasyon ve karşılıklı yardımlaşmaya ilişkin tüm iş ve işlemler bu çerçevede yürütülecek.
Müdahale Kapasitesi Ulusal ve Yerel Düzeyde Planlanacak
Yeni düzenlemeyle birlikte, afet ve acil durumlarda ihtiyaç duyulan müdahale kapasitesinin hem ulusal hem de yerel düzeyde önceden planlanması esas alındı. Müdahale unsurlarının olay bölgesine hızlı ve etkin biçimde ulaştırılması, kaynakların verimli kullanılması ve görev paylaşımının netleştirilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda ana ve destek çözüm ortaklarının görev alanları ile yerel düzeyde sorumlu birimlerin yetki ve sorumlulukları da ayrıntılı şekilde belirlendi.
Türkiye Afet Müdahale Planı AFAD Koordinasyonunda Hazırlanacak
Yönetmeliğe göre Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı koordinasyonunda, ilgili bakanlık ve kurumların katılımıyla Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) hazırlanacak. TAMP; afet öncesi, sırası ve sonrasındaki müdahale süreçlerine ilişkin temel ilkeleri içerecek.
Plan kapsamında, afet grupları ve koordinasyon birimlerinin görev ve sorumlulukları açık şekilde tanımlanacak. TAMP, Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe girecek ve Resmi Gazete’de yayımlanacak.
Müdahale Yönetimi Merkezler Üzerinden Yürütülecek
Afet ve acil durumlara müdahale hizmetleri; ulusal düzeyde AFAD, yerel düzeyde ise valilikler ve kaymakamlıklar bünyesinde oluşturulan afet ve acil durum yönetim merkezleri koordinasyonunda yürütülecek.
Bakanlıklar ve ilgili kurumlar, yeterli sayıda personeli görevlendirmek, eğitmek ve her an hazır bulundurmakla yükümlü olacak. Hazırlık çalışmaları, bakanlıklarda ilgili bakan yardımcısı, diğer kurumlarda ise en üst yönetici tarafından AFAD ile koordinasyon içinde yürütülecek.
Acil Yardım Kaynakları Öncelikle Yerelden Sağlanacak
Acil yardımlarda ihtiyaç duyulan kaynaklar öncelikle yerel imkanlarla karşılanacak. Yerel kaynakların yetersiz kalması halinde, valiliklerin talebi üzerine veya gerekli görülmesi durumunda AFAD tarafından afet ve acil durum ödeneğinden ilgili hesaplara kaynak aktarılacak.
Tüm kamu ve özel kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler; araç, ekipman, tesis, gıda, ilaç ve benzeri ihtiyaçları, bedeli sonradan ödenmek üzere mevzuat kapsamında sağlamakla yükümlü olacak.
Askeri Birlikler ve BTK’nın Yetkileri Netleşti
Afet bölgesine en yakın askeri birlikler, seferberlik ve savaş hali dışında, vali ve kaymakamların talebi üzerine üstlerinden emir beklemeksizin acil yardım faaliyetlerine katılacak. Bu talepler acil durumlarda sözlü olarak iletilebilecek, sonradan yazılı hale getirilecek.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, destek çözüm ortağı olarak; afet bölgelerinde iletişim altyapısının kurulması, mobil ve yedek haberleşme sistemlerinin devreye alınması ve gerekli durumlarda konum bilgilerinin paylaşılması görevlerini üstlenecek.
TRT ve Anadolu Ajansı’na Afet İletişimi Görevi
Yönetmelikte Türkiye Radyo Televizyon Kurumu ve Anadolu Ajansı’nın sorumlulukları da açıkça tanımlandı. TRT ve AA, Afet İletişim Grubu ile koordinasyon içinde kamuoyunun düzenli ve doğru bilgilendirilmesini sağlayacak.
Radyo, televizyon, yazılı basın ve internet medyası ise afet ve acil durumlarda yanlış bilgi yayılmasını önlemek ve toplumu doğru bilgilendirmekle yükümlü olacak.
18-65 Yaş Arası Erkek Vatandaşlara Yükümlülük
Afet ve acil durumlarda, asker ve hakim sınıfı hariç olmak üzere 18-65 yaş arası erkek vatandaşlar, vali ve kaymakamlarca kendilerine verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü olacak. Bu süre boyunca yükümlülerin iş ve sosyal hakları korunacak.
Eski Yönetmelik Yürürlükten Kaldırıldı
Yeni düzenleme ile birlikte, 23 Şubat 2022 tarihli ve 5211 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren önceki Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren 6 ay içinde TAMP’ta gerekli güncellemeler yapılacak. Yeni plan yürürlüğe girene kadar mevcut ulusal ve yerel planların uygulanmasına devam edilecek.