Türkiye’de asgari ücretle çalışan bir kişinin konut sahibi olabilmesi her geçen yıl daha da zorlaşıyor. Mevcut kredi koşulları dikkate alınarak yapılan hesaplamalar, asgari ücretlinin 90 metrekarelik bir konut satın alabilmesi için Türkiye ortalamasında 346 ay yani yaklaşık 29 yıl çalışması gerektiğini ortaya koyuyor.
Bu süre şehir bazında bakıldığında ciddi farklılıklar gösteriyor. İstanbul’da bir asgari ücretlinin aynı büyüklükteki bir konuta sahip olabilmesi için 559 ay yani 46,6 yıl, Ankara’da 314 ay yani 26,2 yıl, İzmir’de ise 383 ay yani 32 yıl çalışması gerekiyor.
Türkiye’nin gündemi ise Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun belirleyeceği 2026 yılında geçerli olacak yeni asgari ücrete odaklanmış durumda. En geç 10 gün içinde açıklanması beklenen yeni ücret öncesinde, asgari ücretin alım gücü ve yaşanan kayıp üzerine yapılan çalışmalar dikkat çekiyor.
Merkez Bankası’nın konut fiyat endeksi verileri üzerinden yapılan analizler, konut ihtiyacının en yüksek olduğu bu dönemde asgari ücretlinin konuta erişiminin neredeyse imkânsız hale geldiğini gösteriyor. Hesaplamalar, maaşın en fazla yüzde 50’sinin kredi taksidine ayrılabildiği ve faiz oranının sıfır olduğu varsayımıyla yapıldı.
Konut fiyatları asgari ücreti geride bıraktı
2010 yılından bu yana asgari ücret 577 liradan 22 bin 104 liraya yükselerek 38,3 kat artış gösterdi. Aynı dönemde Türkiye genelinde ortalama konut metrekare fiyatı 1.024 liradan 42 bin 548 liraya çıkarak 41 kat arttı.
İstanbul’da metrekare fiyatları 43 kat artışla 68 bin 722 liraya, Ankara’da 40 kat artışla 38 bin 562 liraya, İzmir’de ise 46 kat artışla 47 bin 50 liraya yükseldi. Bu tablo, konut fiyatlarının asgari ücret artışının üzerinde seyrettiğini net biçimde ortaya koyuyor.
Yüzde 25 artış olsa bile tablo değişmiyor
Mevcut sistemde bir asgari ücretli, aylık gelirinin en fazla yüzde 50’si kadar kredi kullanabiliyor. Buna göre 22 bin 104 lira maaş alan bir çalışanın aylık ödeyebileceği taksit tutarı 11 bin 52 lira seviyesinde.
Bu şartlarda 90 metrekarelik bir konut için gereken süre Türkiye ortalamasında 29 yıl olarak hesaplanıyor. Asgari ücretin 2026 yılında yüzde 25 artarak 27 bin 500 liraya yükselmesi halinde bile bu süre Türkiye genelinde 23 yıla düşüyor. İstanbul’da 37,5 yıl, Ankara’da 21 yıl, İzmir’de ise 25,7 yıl çalışmak gerekiyor.
TOGG için bile 16 yıl çalışmak şart
Konut dışında otomobil alımı da asgari ücretli için zorlayıcı seviyede. Mevcut maaşla, 2 milyon 172 bin lira fiyatlı yerli elektrikli otomobil TOGG’un standart versiyonunu satın alabilmek için 196 ay yani yaklaşık 16 yıl çalışmak gerekiyor.
Ortaya çıkan veriler, asgari ücretlinin hem konuta hem de otomobile erişiminin giderek daha uzun vadeli bir hedef haline geldiğini gösteriyor.